Kathopanishad - Adhyaya 2, Valli 2

ॐ

ಕಠೋಪನಿಷದ್ - ಅಧ್ಯಾಯ 2, ವಲ್ಲೀ 2

Kannada

ಅಧ್ಯಾಯ 2

ವಲ್ಲೀ 2

ಪುರಮೇಕಾದಶದ್ವಾರಮಜಸ್ಯಾವಕ್ರಚೇತಸಃ।

ಅನುಷ್ಠಾಯ ನ ಶೋಚತಿ ವಿಮುಕ್ತಶ್ಚ ವಿಮುಚ್ಯತೇ। ಏತದ್ವೈ ತತ್‌ ॥1॥

ಹಂಸ-ಶ್ಶುಚಿಷದ್ವಸುರಾನ್ತರಿಕ್ಷಸದ್ಧೋತಾ ವೇದಿಷದತಿಥಿರ್ದುರೋಣಸತ್‌।

ನೃಷದ್ವರಸದೃತಸದ್ವ್ಯೋಮಸದಬ್ಜಾ ಗೋಜಾ ಋತಜಾ ಅದ್ರಿಜಾ ಋತ-ಮ್ಬೃಹತ್‌ ॥2॥

ಊರ್ಧ್ವ-ಮ್ಪ್ರಾಣಮುನ್ನಯತ್ಯಪಾನ-ಮ್ಪ್ರತ್ಯಗಸ್ಯತಿ।

ಮಧ್ಯೇ ವಾಮನಮಾಸೀನಂ-ವಿಁಶ್ವೇ ದೇವಾ ಉಪಾಸತೇ ॥3॥

ಅಸ್ಯ ವಿಸ್ರಂಸಮಾನಸ್ಯ ಶರೀರಸ್ಥಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ।

ದೇಹಾದ್ವಿಮುಚ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಕಿಮತ್ರ ಪರಿಶಿಷ್ಯತೇ। ಏತದ್ವೈ ತತ್‌ ॥4॥

ನ ಪ್ರಾಣೇನ ನಾಪಾನೇನ ಮರ್ತ್ಯೋ ಜೀವತಿ ಕಶ್ಚನ।

ಇತರೇಣ ತು ಜೀವನ್ತಿ ಯಸ್ಮಿನ್ನೇತಾವುಪಾಶ್ರಿತೌ ॥5॥

ಹನ್ತ ತ ಇದ-ಮ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಗುಹ್ಯ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮ ಸನಾತನಮ್‌।

ಯಥಾ ಚ ಮರಣ-ಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಆತ್ಮಾ ಭವತಿ ಗೌತಮ ॥6॥

ಯೋನಿಮನ್ಯೇ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ ಶರೀರತ್ವಾಯ ದೇಹಿನಃ।

ಸ್ಥಾಣುಮನ್ಯೇ-ಽನುಸಂಯಁನ್ತಿ ಯಥಾಕರ್ಮ ಯಥಾಶ್ರುತಮ್‌ ॥7॥

ಯ ಏಷ ಸುಪ್ತೇಷು ಜಾಗರ್ತಿ ಕಾಮ-ಙ್ಕಾಮ-ಮ್ಪುರುಷೋ ನಿರ್ಮಿಮಾಣಃ।

ತದೇವ ಶುಕ್ರ-ನ್ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ತದೇವಾಮೃತಮುಚ್ಯತೇ।

ತಸ್ಮಿಂಲ್ಲೋಁಕಾ-ಶ್ಶ್ರಿತಾ-ಸ್ಸರ್ವೇ ತದು ನಾತ್ಯೇತಿ ಕಶ್ಚನ। ಏತದ್ವೈ ತತ್‌ ॥8॥

ಅಗ್ನಿರ್ಯಥೈಕೋ ಭುವನ-ಮ್ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ರೂಪಂ ರೂಪ-ಮ್ಪ್ರತಿರೂಪೋ ಬಭೂವ।

ಏಕಸ್ತಥಾ ಸರ್ವಭೂತಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ರೂಪಂ ರೂಪ-ಮ್ಪ್ರತಿರೂಪೋ ಬಹಿಶ್ಚ ॥9॥

ವಾಯುರ್ಯಥೈಕೋ ಭುವನ-ಮ್ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ರೂಪಂ ರೂಪ-ಮ್ಪ್ರತಿರೂಪೋ ಬಭೂವ।

ಏಕಸ್ತಥಾ ಸರ್ವಭೂತಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ರೂಪಂ ರೂಪ-ಮ್ಪ್ರತಿರೂಪೋ ಬಹಿಶ್ಚ ॥10॥

ಸೂರ್ಯೋ ಯಥಾ ಸರ್ವಲೋಕಸ್ಯ ಚಕ್ಷುರ್ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ಚಾಕ್ಷುಷೈರ್ಬಹ್ಯಿದೋಷೈಃ।

ಏಕಸ್ತಥಾ ಸರ್ವಭೂತಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ಲೋಕದುಃಖೇನ ಬಾಹ್ಯಃ ॥11॥

ಏಕೋ ವಶೀ ಸರ್ವಭೂತಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ಏಕಂ ರೂಪ-ಮ್ಬಹುಧಾ ಯಃ ಕರೋತಿ।

ತಮಾತ್ಮಸ್ಥಂ-ಯೇಁ-ಽನುಪಶ್ಯನ್ತಿ ಧೀರಾಸ್ತೇಷಾಂ ಸುಖಂ ಶಾಶ್ವತ-ನ್ನೇತರೇಷಾಮ್‌ ॥12॥

ನಿತ್ಯೋ-ಽನಿತ್ಯಾನಾ-ಞ್ಚೇತನಶ್ಚೇತನಾನಾಮೇಕೋ ಬಹೂನಾಂ-ಯೋಁ ವಿದಧಾತಿ ಕಾಮಾನ್‌।

ತಮಾತ್ಮಸ್ಥಂ-ಯೇಁ-ಽನುಪಶ್ಯನ್ತಿ ಧೀರಾಸ್ತೇಷಾಂ ಶಾನ್ತಿ-ಶ್ಶಾಶ್ವತೀ ನೇತರೇಷಾಮ್‌ ॥13॥

ತದೇತದಿತಿ ಮನ್ಯನ್ತೇ-ಽನಿರ್ದೇಶ್ಯ-ಮ್ಪರಮಂ ಸುಖಮ್‌।

ಕಥ-ನ್ನು ತದ್ವಿಜಾನೀಯಾ-ಙ್ಕಿಮು ಭಾತಿ ವಿಭಾತಿ ವಾ ॥14॥

ನ ತತ್ರ ಸೂರ್ಯೋ ಭಾತಿ ನ ಚನ್ದ್ರತಾರಕ-ನ್ನೇಮಾ ವಿದ್ಯುತೋ ಭಾನ್ತಿ ಕುತೋ-ಽಯಮಗ್ನಿಃ।

ತಮೇವ ಭಾನ್ತಮನುಭಾತಿ ಸರ್ವ-ನ್ತಸ್ಯ ಭಾಸಾ ಸರ್ವಮಿದಂ-ವಿಁಭಾತಿ ॥15॥

Roman (IAST) Transliteration

adhyāya 2

vallī 2

puramekādaśadvāramajasyāvakracetasaḥ|

anuṣṭhāya na śocati vimuktaśca vimucyate| etadvai tat‌ ||1||

haṃsa-śśuciṣadvasurāntarikṣasaddhotā vediṣadatithirduroṇasat‌|

nṛṣadvarasadṛtasadvyomasadabjā gojā ṛtajā adrijā ṛta-mbṛhat‌ ||2||

ūrdhva-mprāṇamunnayatyapāna-mpratyagasyati|

madhye vāmanamāsīnaṃ-vi~śve devā upāsate ||3||

asya visraṃsamānasya śarīrasthasya dehinaḥ|

dehādvimucyamānasya kimatra pariśiṣyate| etadvai tat‌ ||4||

na prāṇena nāpānena martyo jīvati kaścana|

itareṇa tu jīvanti yasminnetāvupāśritau ||5||

hanta ta ida-mpravakṣyāmi guhya-mbrahma sanātanam‌|

yathā ca maraṇa-mprāpya ātmā bhavati gautama ||6||

yonimanye prapadyante śarīratvāya dehinaḥ|

sthāṇumanye-'nusaṃya~nti yathākarma yathāśrutam‌ ||7||

ya eṣa supteṣu jāgarti kāma-ṅkāma-mpuruṣo nirmimāṇaḥ|

tadeva śukra-ntad brahma tadevāmṛtamucyate|

tasmiṃllo~kā-śśritā-ssarve tadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||8||

agniryathaiko bhuvana-mpraviṣṭo rūpaṃ rūpa-mpratirūpo babhūva|

ekastathā sarvabhūtāntarātmā rūpaṃ rūpa-mpratirūpo bahiśca ||9||

vāyuryathaiko bhuvana-mpraviṣṭo rūpaṃ rūpa-mpratirūpo babhūva|

ekastathā sarvabhūtāntarātmā rūpaṃ rūpa-mpratirūpo bahiśca ||10||

sūryo yathā sarvalokasya cakṣurna lipyate cākṣuṣairbahyidoṣaiḥ|

ekastathā sarvabhūtāntarātmā na lipyate lokaduḥkhena bāhyaḥ ||11||

eko vaśī sarvabhūtāntarātmā ekaṃ rūpa-mbahudhā yaḥ karoti|

tamātmasthaṃ-ye~-'nupaśyanti dhīrāsteṣāṃ sukhaṃ śāśvata-nnetareṣām‌ ||12||

nityo-'nityānā-ñcetanaścetanānāmeko bahūnāṃ-yo~ vidadhāti kāmān‌|

tamātmasthaṃ-ye~-'nupaśyanti dhīrāsteṣāṃ śānti-śśāśvatī netareṣām‌ ||13||

tadetaditi manyante-'nirdeśya-mparamaṃ sukham‌|

katha-nnu tadvijānīyā-ṅkimu bhāti vibhāti vā ||14||

na tatra sūryo bhāti na candratāraka-nnemā vidyuto bhānti kuto-'yamagniḥ|

tameva bhāntamanubhāti sarva-ntasya bhāsā sarvamidaṃ-vi~bhāti ||15||