Kathopanishad - Adhyaya 1, Valli 3

ॐ

ಕಠೋಪನಿಷದ್ - ಅಧ್ಯಾಯ 1, ವಲ್ಲೀ 3

Kannada

ಅಧ್ಯಾಯ 1

ವಲ್ಲೀ 3

ಋತ-ಮ್ಪಿಬನ್ತೌ ಸುಕೃತಸ್ಯ ಲೋಕೇ ಗುಹಾ-ಮ್ಪ್ರವಿಷ್ಟೌ ಪರಮೇ ಪರಾರ್ಧೇ।

ಛಾಯಾತಪೌ ಬ್ರಹ್ಮವಿದೋ ವದನ್ತಿ ಪಞ್ಚಾಗ್ನಯೋ ಯೇ ಚ ತ್ರಿಣಾಚಿಕೇತಾಃ ॥1॥

ಯ-ಸ್ಸೇತುರೀಜಾನಾನಾಮಕ್ಷರ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮ ಯತ್ಪರಮ್‌।

ಅಭಯ-ನ್ತಿತೀರ್ಷತಾ-ಮ್ಪಾರ-ನ್ನಾಚಿಕೇತಂ ಶಕೇಮಹಿ ॥2॥

ಆತ್ಮಾನಂ ರಥಿನಂ-ವಿಁದ್ಧಿ ಶರೀರಂ ರಥಮೇವ ತು।

ಬುದ್ಧಿ-ನ್ತು ಸಾರಥಿಂ-ವಿಁದ್ಧಿ ಮನಃ ಪ್ರಗ್ರಹಮೇವ ಚ ॥3॥

ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಹಯಾನಾಹುರ್ವಿಷಯಾಂಸ್ತೇಷು ಗೋಚರಾನ್‌।

ಆತ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಮನೋಯುಕ್ತ-ಮ್ಭೋಕ್ತೇತ್ಯಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ ॥4॥

ಯಸ್ತ್ವವಿಜ್ಞಾನವಾನ್ಭವತ್ಯಯುಕ್ತೇನ ಮನಸಾ ಸದಾ।

ತಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಾಣ್ಯವಶ್ಯಾನಿ ದುಷ್ಟಾಶ್ವಾ ಇವ ಸಾರಥೇಃ ॥5॥

ಯಸ್ತು ವಿಜ್ಞಾನವಾನ್ಭವತಿ ಯುಕ್ತೇನ ಮನಸಾ ಸದಾ।

ತಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ವಶ್ಯಾನಿ ಸದಶ್ವಾ ಇವ ಸಾರಥೇಃ ॥6॥

ಯಸ್ತ್ವವಿಜ್ಞಾನವಾನ್ಭವತ್ಯಮನಸ್ಕ-ಸ್ಸದಾ-ಽಶುಚಿಃ।

ನ ಸ ತತ್ಪದಮಾಪ್ನೋತಿ ಸಂಸಾರ-ಞ್ಚಾಧಿಗಚ್ಛತಿ ॥7॥

ಯಸ್ತು ವಿಜ್ಞಾನವಾನ್ಭವತಿ ಸಮನಸ್ಕ-ಸ್ಸದಾ ಶುಚಿಃ।

ಸ ತು ತತ್ಪದಮಾಪ್ನೋತಿ ಯಸ್ಮಾದ್ ಭೂಯೋ ನ ಜಾಯತೇ ॥8॥

ವಿಜ್ಞಾನಸಾರಥಿರ್ಯಸ್ತು ಮನಃ ಪ್ರಗ್ರಹವಾನ್ನರಃ।

ಸೋ-ಽಧ್ವನಃ ಪಾರಮಾಪ್ನೋತಿ ತದ್ವಿಷ್ಣೋಃ ಪರಮ-ಮ್ಪದಮ್‌ ॥9॥

ಇನ್ದ್ರಿಯೇಭ್ಯಃ ಪರಾ ಹ್ಯರ್ಥಾ ಅರ್ಥೇಭ್ಯಶ್ಚ ಪರ-ಮ್ಮನಃ।

ಮನಸಸ್ತು ಪರಾ ಬುದ್ಧಿರ್ಬುದ್ಧೇರಾತ್ಮಾ ಮಹಾನ್ಪರಃ ॥10॥

ಮಹತಃ ಪರಮವ್ಯಕ್ತಮವ್ಯಕ್ತಾತ್ಪುರುಷಃ ಪರಃ।

ಪುರುಷಾನ್ನ ಪರ-ಙ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸಾ ಕಾಷ್ಠಾ ಸಾ ಪರಾ ಗತಿಃ ॥11॥

ಏಷ ಸರ್ವೇಷು ಭೂತೇಷು ಗೂಢೋ-ಽಽತ್ಮಾ ನ ಪ್ರಕಾಶತೇ।

ದೃಶ್ಯತೇ ತ್ವಗ್ರ್ಯಯಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಯಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಿಭಿಃ ॥12॥

ಯಚ್ಛೇದ್ವಾಙ್ಮನಸೀ ಪ್ರಾಜ್ಞಸ್ತದ್ಯಚ್ಛೇಜ್ಜ್ಞಾನ ಆತ್ಮನಿ।

ಜ್ಞಾನಮಾತ್ಮನಿ ಮಹತಿ ನಿಯಚ್ಛೇತ್ತದ್ಯಚ್ಛೇಚ್ಛಾನ್ತ ಆತ್ಮನಿ ॥13॥

ಉತ್ತಿಷ್ಠತ ಜಾಗ್ರತ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವರಾನ್ನಿಬೋಧತ।

ಕ್ಷುರಸ್ಯ ಧಾರಾ ನಿಶಿತಾ ದುರತ್ಯಯಾ ದುರ್ಗ-ಮ್ಪಥಸ್ತತ್ಕವಯೋ ವದನ್ತಿ ॥14॥

ಅಶಬ್ದಮಸ್ಪರ್ಶಮರೂಪಮವ್ಯಯ-ನ್ತಥಾ-ಽರಸ-ನ್ನಿತ್ಯಮಗನ್ಧವಚ್ಚ ಯತ್‌।

ಅನಾದ್ಯನನ್ತ-ಮ್ಮಹತಃ ಪರ-ನ್ಧ್ರುವ-ನ್ನಿಚಾಯ್ಯ ತನ್ಮೃತ್ಯುಮುಖಾತ್‌ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ ॥15॥

ನಾಚಿಕೇತಮುಪಾಖ್ಯಾನ-ಮ್ಮೃತ್ಯುಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸನಾತನಮ್‌।

ಉಕ್ತ್ವಾ ಶ್ರುತ್ವಾ ಚ ಮೇಧಾವೀ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ ॥16॥

ಯ ಇಮ-ಮ್ಪರಮ-ಙ್ಗುಹ್ಯಂ ಶ್ರಾವಯೇದ್‌ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಸದಿ।

ಪ್ರಯತ-ಶ್ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲೇ ವಾ ತದಾನನ್ತ್ಯಾಯ ಕಲ್ಪತೇ।

ತದಾನನ್ತ್ಯಾಯ ಕಲ್ಪತ ಇತಿ ॥17॥

Roman (IAST) Transliteration

adhyāya 1

vallī 3

ṛta-mpibantau sukṛtasya loke guhā-mpraviṣṭau parame parārdhe|

chāyātapau brahmavido vadanti pañcāgnayo ye ca triṇāciketāḥ ||1||

ya-sseturījānānāmakṣara-mbrahma yatparam‌|

abhaya-ntitīrṣatā-mpāra-nnāciketaṃ śakemahi ||2||

ātmānaṃ rathinaṃ-vi~ddhi śarīraṃ rathameva tu|

buddhi-ntu sārathiṃ-vi~ddhi manaḥ pragrahameva ca ||3||

indriyāṇi hayānāhurviṣayāṃsteṣu gocarān‌|

ātmendriyamanoyukta-mbhoktetyāhurmanīṣiṇaḥ ||4||

yastvavijñānavānbhavatyayuktena manasā sadā|

tasyendriyāṇyavaśyāni duṣṭāśvā iva sāratheḥ ||5||

yastu vijñānavānbhavati yuktena manasā sadā|

tasyendriyāṇi vaśyāni sadaśvā iva sāratheḥ ||6||

yastvavijñānavānbhavatyamanaska-ssadā-'śuciḥ|

na sa tatpadamāpnoti saṃsāra-ñcādhigacchati ||7||

yastu vijñānavānbhavati samanaska-ssadā śuciḥ|

sa tu tatpadamāpnoti yasmād bhūyo na jāyate ||8||

vijñānasārathiryastu manaḥ pragrahavānnaraḥ|

so-'dhvanaḥ pāramāpnoti tadviṣṇoḥ parama-mpadam‌ ||9||

indriyebhyaḥ parā hyarthā arthebhyaśca para-mmanaḥ|

manasastu parā buddhirbuddherātmā mahānparaḥ ||10||

mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ|

puruṣānna para-ṅkiñcitsā kāṣṭhā sā parā gatiḥ ||11||

eṣa sarveṣu bhūteṣu gūḍho-''tmā na prakāśate|

dṛśyate tvagryayā buddhyā sūkṣmayā sūkṣmadarśibhiḥ ||12||

yacchedvāṅmanasī prājñastadyacchejjñāna ātmani|

jñānamātmani mahati niyacchettadyacchecchānta ātmani ||13||

uttiṣṭhata jāgrata prāpya varānnibodhata|

kṣurasya dhārā niśitā duratyayā durga-mpathastatkavayo vadanti ||14||

aśabdamasparśamarūpamavyaya-ntathā-'rasa-nnityamagandhavacca yat‌|

anādyananta-mmahataḥ para-ndhruva-nnicāyya tanmṛtyumukhāt‌ pramucyate ||15||

nāciketamupākhyāna-mmṛtyuproktaṃ sanātanam‌|

uktvā śrutvā ca medhāvī brahmaloke mahīyate ||16||

ya ima-mparama-ṅguhyaṃ śrāvayed‌ brahmasaṃsadi|

prayata-śśrāddhakāle vā tadānantyāya kalpate|

tadānantyāya kalpata iti ||17||