Chanakya Niti - Navamo'dhyayah

ॐ

ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ

Kannada

ಮುಕ್ತಿಮಿಚ್ಛಸಿ ಚೇತ್ತಾತ ವಿಷಯಾನ್ವಿಷವತ್ತ್ಯಜ ।

ಕ್ಷಮಾರ್ಜವದಯಾಶೌಚಂ ಸತ್ಯಂ ಪೀಯೂಷವತ್ಪಿಬ ॥ 01 ॥

ಪರಸ್ಪರಸ್ಯ ಮರ್ಮಾಣಿ ಯೇ ಭಾಷನ್ತೇ ನರಾಧಮಾಃ ।

ತ ಏವ ವಿಲಯಂ ಯಾನ್ತಿ ವಲ್ಮೀಕೋದರಸರ್ಪವತ್ ॥ 02 ॥

ಗನ್ಧಃ ಸುವರ್ಣೇ ಫಲಮಿಕ್ಷುದಣ್ಡೇ

ನಾಕರಿ ಪುಷ್ಪಂ ಖಲು ಚನ್ದನಸ್ಯ ।

ವಿದ್ವಾನ್ಧನಾಢ್ಯಶ್ಚ ನೃಪಶ್ಚಿರಾಯುಃ

ಧಾತುಃ ಪುರಾ ಕೋಽಪಿ ನ ಬುದ್ಧಿದೋಽಭೂತ್ ॥ 03 ॥

ಸರ್ವೌಷಧೀನಾಮಮೃತಾ ಪ್ರಧಾನಾ

ಸರ್ವೇಷು ಸೌಖ್ಯೇಷ್ವಶನಂ ಪ್ರಧಾನಮ್ ।

ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ನಯನಂ ಪ್ರಧಾನಂ

ಸರ್ವೇಷು ಗಾತ್ರೇಷು ಶಿರಃ ಪ್ರಧಾನಮ್ ॥ 04 ॥

ದೂತೋ ನ ಸಞ್ಚರತಿ ಖೇ ನ ಚಲೇಚ್ಚ ವಾರ್ತಾ

ಪೂರ್ವಂ ನ ಜಲ್ಪಿತಮಿದಂ ನ ಚ ಸಙ್ಗಮೋಽಸ್ತಿ ।

ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಸ್ಥಿತಂ ರವಿಶಾಶಿಗ್ರಹಣಂ ಪ್ರಶಸ್ತಂ

ಜಾನಾತಿ ಯೋ ದ್ವಿಜವರಃ ಸ ಕಥಂ ನ ವಿದ್ವಾನ್ ॥ 05 ॥

ವಿದ್ಯಾರ್ಥೀ ಸೇವಕಃ ಪಾನ್ಥಃ ಕ್ಷುಧಾರ್ತೋ ಭಯಕಾತರಃ ।

ಭಾಣ್ಡಾರೀ ಪ್ರತಿಹಾರೀ ಚ ಸಪ್ತ ಸುಪ್ತಾನ್ಪ್ರಬೋಧಯೇತ್ ॥ 06 ॥

ಅಹಿಂ ನೃಪಂ ಚ ಶಾರ್ದೂಲಂ ವೃದ್ಧಂ ಚ ಬಾಲಕಂ ತಥಾ ।

ಪರಶ್ವಾನಂ ಚ ಮೂರ್ಖಂ ಚ ಸಪ್ತ ಸುಪ್ತಾನ್ನ ಬೋಧಯೇತ್ ॥ 07 ॥

ಅರ್ಧಾಧೀತಾಶ್ಚ ಯೈರ್ವೇದಾಸ್ತಥಾ ಶೂದ್ರಾನ್ನಭೋಜನಾಃ ।

ತೇ ದ್ವಿಜಾಃ ಕಿಂ ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ ನಿರ್ವಿಷಾ ಇವ ಪನ್ನಗಾಃ ॥ 08 ॥

ಯಸ್ಮಿನ್ರುಷ್ಟೇ ಭಯಂ ನಾಸ್ತಿ ತುಷ್ಟೇ ನೈವ ಧನಾಗಮಃ ।

ನಿಗ್ರಹೋಽನುಗ್ರಹೋ ನಾಸ್ತಿ ಸ ರುಷ್ಟಃ ಕಿಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 09 ॥

ನಿರ್ವಿಷೇಣಾಪಿ ಸರ್ಪೇಣ ಕರ್ತವ್ಯಾ ಮಹತೀ ಫಣಾ ।

ವಿಷಮಸ್ತು ನ ಚಾಪ್ಯಸ್ತು ಘಟಾಟೋಪೋ ಭಯಙ್ಕರಃ ॥ 10 ॥

ಪ್ರಾತರ್ದ್ಯೂತಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಸ್ತ್ರೀಪ್ರಸಙ್ಗತಃ ।

ರಾತ್ರೌ ಚೌರಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಕಾಲೋ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಧೀಮತಾಮ್ ॥ 11 ॥

ಸ್ವಹಸ್ತಗ್ರಥಿತಾ ಮಾಲಾ ಸ್ವಹಸ್ತಘೃಷ್ಟಚನ್ದನಮ್ ।

ಸ್ವಹಸ್ತಲಿಖಿತಂ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಶಕ್ರಸ್ಯಾಪಿ ಶ್ರಿಯಂ ಹರೇತ್ ॥ 12 ॥

ಇಕ್ಷುದಣ್ಡಾಸ್ತಿಲಾಃ ಶೂದ್ರಾಃ ಕಾನ್ತಾ ಹೇಮ ಚ ಮೇದಿನೀ ।

ಚನ್ದನಂ ದಧಿ ತಾಮ್ಬೂಲಂ ಮರ್ದನಂ ಗುಣವರ್ಧನಮ್ ॥ 13 ॥

ದಹ್ಯಮಾನಾಃ ಸುತೀವ್ರೇಣ ನೀಚಾಃ ಪರಯಶೋಽಗ್ನಿನಾ

ಅಶಕ್ತಾಸ್ತತ್ಪದಂ ಗನ್ತುಂ ತತೋ ನಿನ್ದಾಂ ಪ್ರಕುರ್ವತೇ ।

ದರಿದ್ರತಾ ಧೀರತಯಾ ವಿರಾಜತೇಕುವಸ್ತ್ರತಾ ಶುಭ್ರತಯಾ ವಿರಾಜತೇ

ಕದನ್ನತಾ ಚೋಷ್ಣತಯಾ ವಿರಾಜತೇ ಕುರೂಪತಾ ಶೀಲತಯಾ ವಿರಾಜತೇ ॥ 14 ॥

Roman (IAST) Transliteration

muktimicchasi cettāta viṣayānviṣavattyaja |

kṣamārjavadayāśaucaṃ satyaṃ pīyūṣavatpiba || 01 ||

parasparasya marmāṇi ye bhāṣante narādhamāḥ |

ta eva vilayaṃ yānti valmīkodarasarpavat || 02 ||

gandhaḥ suvarṇe phalamikṣudaṇḍe

nākari puṣpaṃ khalu candanasya |

vidvāndhanāḍhyaśca nṛpaścirāyuḥ

dhātuḥ purā ko'pi na buddhido'bhūt || 03 ||

sarvauṣadhīnāmamṛtā pradhānā

sarveṣu saukhyeṣvaśanaṃ pradhānam |

sarvendriyāṇāṃ nayanaṃ pradhānaṃ

sarveṣu gātreṣu śiraḥ pradhānam || 04 ||

dūto na sañcarati khe na calecca vārtā

pūrvaṃ na jalpitamidaṃ na ca saṅgamo'sti |

vyomni sthitaṃ raviśāśigrahaṇaṃ praśastaṃ

jānāti yo dvijavaraḥ sa kathaṃ na vidvān || 05 ||

vidyārthī sevakaḥ pānthaḥ kṣudhārto bhayakātaraḥ |

bhāṇḍārī pratihārī ca sapta suptānprabodhayet || 06 ||

ahiṃ nṛpaṃ ca śārdūlaṃ vṛddhaṃ ca bālakaṃ tathā |

paraśvānaṃ ca mūrkhaṃ ca sapta suptānna bodhayet || 07 ||

ardhādhītāśca yairvedāstathā śūdrānnabhojanāḥ |

te dvijāḥ kiṃ kariṣyanti nirviṣā iva pannagāḥ || 08 ||

yasminruṣṭe bhayaṃ nāsti tuṣṭe naiva dhanāgamaḥ |

nigraho'nugraho nāsti sa ruṣṭaḥ kiṃ kariṣyati || 09 ||

nirviṣeṇāpi sarpeṇa kartavyā mahatī phaṇā |

viṣamastu na cāpyastu ghaṭāṭopo bhayaṅkaraḥ || 10 ||

prātardyūtaprasaṅgena madhyāhne strīprasaṅgataḥ |

rātrau cauraprasaṅgena kālo gacchanti dhīmatām || 11 ||

svahastagrathitā mālā svahastaghṛṣṭacandanam |

svahastalikhitaṃ stotraṃ śakrasyāpi śriyaṃ haret || 12 ||

ikṣudaṇḍāstilāḥ śūdrāḥ kāntā hema ca medinī |

candanaṃ dadhi tāmbūlaṃ mardanaṃ guṇavardhanam || 13 ||

dahyamānāḥ sutīvreṇa nīcāḥ parayaśo'gninā

aśaktāstatpadaṃ gantuṃ tato nindāṃ prakurvate |

daridratā dhīratayā virājatekuvastratā śubhratayā virājate

kadannatā coṣṇatayā virājate kurūpatā śīlatayā virājate || 14 ||