Chanakya Niti - Chaturtho'dhyayah

ॐ

ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ

Chanakya Kannada

ಆಯುಃ ಕರ್ಮ ಚ ವಿತ್ತಂ ಚ ವಿದ್ಯಾ ನಿಧನಮೇವ ಚ ।

ಪಞ್ಚೈತಾನಿ ಹಿ ಸೃಜ್ಯನ್ತೇ ಗರ್ಭಸ್ಥಸ್ಯೈವ ದೇಹಿನಃ ॥ 01 ॥

ಸಾಧುಭ್ಯಸ್ತೇ ನಿವರ್ತನ್ತೇ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾಣಿ ಬಾನ್ಧವಾಃ ।

ಯೇ ಚ ತೈಃ ಸಹ ಗನ್ತಾರಸ್ತದ್ಧರ್ಮಾತ್ಸುಕೃತಂ ಕುಲಮ್ ॥ 02 ॥

ದರ್ಶನಧ್ಯಾನಸಂಸ್ಪರ್ಶೈರ್ಮತ್ಸೀ ಕೂರ್ಮೀ ಚ ಪಕ್ಷಿಣೀ ।

ಶಿಶುಂ ಪಾಲಯತೇ ನಿತ್ಯಂ ತಥಾ ಸಜ್ಜನ-ಸಙ್ಗತಿಃ ॥ 03 ॥

ಯಾವತ್ಸ್ವಸ್ಥೋ ಹ್ಯಯಂ ದೇಹೋ ಯಾವನ್ಮೃತ್ಯುಶ್ಚ ದೂರತಃ ।

ತಾವದಾತ್ಮಹಿತಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಪ್ರಾಣಾನ್ತೇ ಕಿಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 04 ॥

ಕಾಮಧೇನುಗುಣಾ ವಿದ್ಯಾ ಹ್ಯಕಾಲೇ ಫಲದಾಯಿನೀ ।

ಪ್ರವಾಸೇ ಮಾತೃಸದೃಶೀ ವಿದ್ಯಾ ಗುಪ್ತಂ ಧನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ 05 ॥

ಏಕೋಽಪಿ ಗುಣವಾನ್ಪುತ್ರೋ ನಿರ್ಗುಣೇನ ಶತೇನ ಕಿಮ್ ।

ಏಕಶ್ಚನ್ದ್ರಸ್ತಮೋ ಹನ್ತಿ ನ ಚ ತಾರಾಃ ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 06 ॥

ಮೂರ್ಖಶ್ಚಿರಾಯುರ್ಜಾತೋಽಪಿ ತಸ್ಮಾಜ್ಜಾತಮೃತೋ ವರಃ ।

ಮೃತಃ ಸ ಚಾಲ್ಪದುಃಖಾಯ ಯಾವಜ್ಜೀವಂ ಜಡೋ ದಹೇತ್ ॥ 07 ॥

ಕುಗ್ರಾಮವಾಸಃ ಕುಲಹೀನಸೇವಾ

ಕುಭೋಜನಂ ಕ್ರೋಧಮುಖೀ ಚ ಭಾರ್ಯಾ ।

ಪುತ್ರಶ್ಚ ಮೂರ್ಖೋ ವಿಧವಾ ಚ ಕನ್ಯಾ

ವಿನಾಗ್ನಿನಾ ಷಟ್ಪ್ರದಹನ್ತಿ ಕಾಯಮ್ ॥ 08 ॥

ಕಿಂ ತಯಾ ಕ್ರಿಯತೇ ಧೇನ್ವಾ ಯಾ ನ ದೋಗ್ಧ್ರೀ ನ ಗರ್ಭಿಣೀ ।

ಕೋಽರ್ಥಃ ಪುತ್ರೇಣ ಜಾತೇನ ಯೋ ನ ವಿದ್ವಾನ್ ನ ಭಕ್ತಿಮಾನ್ ॥ 09 ॥

ಸಂಸಾರತಾಪದಗ್ಧಾನಾಂ ತ್ರಯೋ ವಿಶ್ರಾನ್ತಿಹೇತವಃ ।

ಅಪತ್ಯಂ ಚ ಕಲತ್ರಂ ಚ ಸತಾಂ ಸಙ್ಗತಿರೇವ ಚ ॥ 10 ॥

ಸಕೃಜ್ಜಲ್ಪನ್ತಿ ರಾಜಾನಃ ಸಕೃಜ್ಜಲ್ಪನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾಃ ।

ಸಕೃತ್ಕನ್ಯಾಃ ಪ್ರದೀಯನ್ತೇ ತ್ರೀಣ್ಯೇತಾನಿ ಸಕೃತ್ಸಕೃತ್ ॥ 11 ॥

ಏಕಾಕಿನಾ ತಪೋ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಪಠನಂ ಗಾಯನಂ ತ್ರಿಭಿಃ ।

ಚತುರ್ಭಿರ್ಗಮನಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಪಞ್ಚಭಿರ್ಬಹುಭೀ ರಣಃ ॥ 12 ॥

ಸಾ ಭಾರ್ಯಾ ಯಾ ಶುಚಿರ್ದಕ್ಷಾ ಸಾ ಭಾರ್ಯಾ ಯಾ ಪತಿವ್ರತಾ ।

ಸಾ ಭಾರ್ಯಾ ಯಾ ಪತಿಪ್ರೀತಾ ಸಾ ಭಾರ್ಯಾ ಸತ್ಯವಾದಿನೀ ॥ 13 ॥

ಅಪುತ್ರಸ್ಯ ಗೃಹಂ ಶೂನ್ಯಂ ದಿಶಃ ಶೂನ್ಯಾಸ್ತ್ವಬಾನ್ಧವಾಃ ।

ಮೂರ್ಖಸ್ಯ ಹೃದಯಂ ಶೂನ್ಯಂ ಸರ್ವಶೂನ್ಯಾ ದರಿದ್ರತಾ ॥ 14 ॥

ಅನಭ್ಯಾಸೇ ವಿಷಂ ಶಾಸ್ತ್ರಮಜೀರ್ಣೇ ಭೋಜನಂ ವಿಷಮ್ ।

ದರಿದ್ರಸ್ಯ ವಿಷಂ ಗೋಷ್ಠೀ ವೃದ್ಧಸ್ಯ ತರುಣೀ ವಿಷಮ್ ॥ 15 ॥

ತ್ಯಜೇದ್ಧರ್ಮಂ ದಯಾಹೀನಂ ವಿದ್ಯಾಹೀನಂ ಗುರುಂ ತ್ಯಜೇತ್ ।

ತ್ಯಜೇತ್ಕ್ರೋಧಮುಖೀಂ ಭಾರ್ಯಾಂ ನಿಃಸ್ನೇಹಾನ್ಬಾನ್ಧವಾಂಸ್ತ್ಯಜೇತ್ ॥ 16 ॥

ಅಧ್ವಾ ಜರಾ ದೇಹವತಾಂ ಪರ್ವತಾನಾಂ ಜಲಂ ಜರಾ ।

ಅಮೈಥುನಂ ಜರಾ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ವಸ್ತ್ರಾಣಾಮಾತಪೋ ಜರಾ ॥ 17 ॥

ಕಃ ಕಾಲಃ ಕಾನಿ ಮಿತ್ರಾಣಿ ಕೋ ದೇಶಃ ಕೌ ವ್ಯಯಾಗಮೌ ।

ಕಶ್ಚಾಹಂ ಕಾ ಚ ಮೇ ಶಕ್ತಿರಿತಿ ಚಿನ್ತ್ಯಂ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ॥ 18 ॥

ಅಗ್ನಿರ್ದೇವೋ ದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ಮುನೀನಾಂ ಹೃದಿ ದೈವತಮ್ ।

ಪ್ರತಿಮಾ ಸ್ವಲ್ಪಬುದ್ಧೀನಾಂ ಸರ್ವತ್ರ ಸಮದರ್ಶಿನಃ ॥ 19 ॥

Roman (IAST) Transliteration

āyuḥ karma ca vittaṃ ca vidyā nidhanameva ca |

pañcaitāni hi sṛjyante garbhasthasyaiva dehinaḥ || 01 ||

sādhubhyaste nivartante putramitrāṇi bāndhavāḥ |

ye ca taiḥ saha gantārastaddharmātsukṛtaṃ kulam || 02 ||

darśanadhyānasaṃsparśairmatsī kūrmī ca pakṣiṇī |

śiśuṃ pālayate nityaṃ tathā sajjana-saṅgatiḥ || 03 ||

yāvatsvastho hyayaṃ deho yāvanmṛtyuśca dūrataḥ |

tāvadātmahitaṃ kuryātprāṇānte kiṃ kariṣyati || 04 ||

kāmadhenuguṇā vidyā hyakāle phaladāyinī |

pravāse mātṛsadṛśī vidyā guptaṃ dhanaṃ smṛtam || 05 ||

eko'pi guṇavānputro nirguṇena śatena kim |

ekaścandrastamo hanti na ca tārāḥ sahasraśaḥ || 06 ||

mūrkhaścirāyurjāto'pi tasmājjātamṛto varaḥ |

mṛtaḥ sa cālpaduḥkhāya yāvajjīvaṃ jaḍo dahet || 07 ||

kugrāmavāsaḥ kulahīnasevā

kubhojanaṃ krodhamukhī ca bhāryā |

putraśca mūrkho vidhavā ca kanyā

vināgninā ṣaṭpradahanti kāyam || 08 ||

kiṃ tayā kriyate dhenvā yā na dogdhrī na garbhiṇī |

ko'rthaḥ putreṇa jātena yo na vidvān na bhaktimān || 09 ||

saṃsāratāpadagdhānāṃ trayo viśrāntihetavaḥ |

apatyaṃ ca kalatraṃ ca satāṃ saṅgatireva ca || 10 ||

sakṛjjalpanti rājānaḥ sakṛjjalpanti paṇḍitāḥ |

sakṛtkanyāḥ pradīyante trīṇyetāni sakṛtsakṛt || 11 ||

ekākinā tapo dvābhyāṃ paṭhanaṃ gāyanaṃ tribhiḥ |

caturbhirgamanaṃ kṣetraṃ pañcabhirbahubhī raṇaḥ || 12 ||

sā bhāryā yā śucirdakṣā sā bhāryā yā pativratā |

sā bhāryā yā patiprītā sā bhāryā satyavādinī || 13 ||

aputrasya gṛhaṃ śūnyaṃ diśaḥ śūnyāstvabāndhavāḥ |

mūrkhasya hṛdayaṃ śūnyaṃ sarvaśūnyā daridratā || 14 ||

anabhyāse viṣaṃ śāstramajīrṇe bhojanaṃ viṣam |

daridrasya viṣaṃ goṣṭhī vṛddhasya taruṇī viṣam || 15 ||

tyajeddharmaṃ dayāhīnaṃ vidyāhīnaṃ guruṃ tyajet |

tyajetkrodhamukhīṃ bhāryāṃ niḥsnehānbāndhavāṃstyajet || 16 ||

adhvā jarā dehavatāṃ parvatānāṃ jalaṃ jarā |

amaithunaṃ jarā strīṇāṃ vastrāṇāmātapo jarā || 17 ||

kaḥ kālaḥ kāni mitrāṇi ko deśaḥ kau vyayāgamau |

kaścāhaṃ kā ca me śaktiriti cintyaṃ muhurmuhuḥ || 18 ||

agnirdevo dvijātīnāṃ munīnāṃ hṛdi daivatam |

pratimā svalpabuddhīnāṃ sarvatra samadarśinaḥ || 19 ||