6.62 Yuddhakanda - Dvishashtitama Sargah

ॐ

6.62 युद्धकाण्ड - द्विषष्टितम सर्गः

Valmiki Devanagari

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ द्विषष्टितमस्सर्गः ।

स तुराक्षसशार्दूलोनिद्रामदसमाकुलः ।

राजमार्गंश्रियाजुष्टंययौविपुलविक्रमः ॥ 1 ॥

राक्षसानांसहस्रैश्चवृतःपरमदुर्जयः ।

गृहेभ्यःपुष्पवर्षेणकीर्यमाणस्तदाययौ ॥ 2 ॥

स हेमजालविततम्भानुभास्वरदर्शनम् ।

ददर्शविपुलंरम्यंराक्षसेन्द्रनिवेशनम् ॥ 3 ॥

स तत्तदा सूर्य इवाभ्रजालम् ।

प्रविश्य रक्षोधिपतेर्निवेशनम् ।

ददर्श दूरेऽग्रजमासनस्थम् ।

स्वयम्भुवं शक्र इवासनस्थम् ॥ 4 ॥

भ्रातुस्सभवनङ्गच्छन्रक्षोगणसमन्विम् ।

कुम्भकर्णःपदन्यासैरकम्पयतमेदिनीम् ॥ 5 ॥

सोऽभिगम्यगृहम्भ्रातुःकक्ष्यामभिविगाह्य च ।

ददर्शोद्विगन्नमासीनंविमानेपुष्पकेगुरुम् ॥ 6 ॥

अथदृष्टवादशग्रीवःकुम्भकर्णमुपस्थितम् ।

तूर्णमुत्थायसंहृष्टःसन्निकर्षमुपानयत् ॥ 7 ॥

अथासीनस्यपर्यङ्केकुम्भकर्णोमहाबलः ।

भ्रातुर्ववन्देचरणौकिङ्कृत्यमितिचाब्रवीत् ॥ 8 ॥

उत्पत्यचैनम्मुदितोरावणःपरिषस्वजे ।

स भ्रात्रासम्परिष्वक्तोयथावच्छाभिनन्दितः ॥ 9 ॥

कुम्भकर्णश्शुभन्दिव्यम्प्रतिपेदेवरासनम् ।

स तदासनमाश्रित्यकुम्भकर्णोमहाबलः ॥ 10 ॥

संरक्तनयनःक्रोधाद्रावणंवाक्यमब्रवीत् ।

किमर्थमहमादृत्यत्वयाराजन्विबोधितः ॥ 11 ॥

शंसकस्माद्भयन्तेऽत्रकोऽद्यप्रेतोभविष्यति ।

भ्रातरंरावणःक्रुद्धङ्कुम्भकर्णमवस्थितम् ॥ 12 ॥

ईषत्तुपरिवृत्ताभ्यान्नेत्राभ्यांवाक्यमब्रवीत् ।

अद्यतेसुमहान्कालश्शयानस्यमहाबल ॥ 13 ॥

सुखितस्त्वं न जानीषेममरामकृतम्भयम् ।

एषदाशरथीरामःसुग्रीवसहितोबली ॥ 14 ॥

समुद्रंसबलस्तीर्त्वामूलन्नःपरिकृन्तति ।

हन्तपश्यस्वलङ्कायावनान्युपवनानि च ॥ 15 ॥

सेतुनासुखमागम्यवानरैकार्णवीकृतम् ।

येराक्षसामुख्यतमाहतास्तेवानरैर्युधि ॥ 16 ॥

वानराणाङ्क्षयंयुद्धे न पश्यामिकदाचन ।

नचापिवानरायुद्धेजितपूर्वाःकदाचन ॥ 17 ॥

तदेतद्भयमुत्पन्नन्त्रायस्वेमाम्महबल ।

नाशयत्वमिमानद्यतदर्थम्बोधितोभवान् ॥ 18 ॥

सर्वक्षपितकोशं च स त्वमभ्यवपद्यमाम् ।

त्रायस्वेमाम्पुरींलङ्काम्बालवृद्धावशेषिताम् ॥ 19 ॥

भ्रातुरर्थेमहाबाहो कुरुकर्मसुदुष्करम् ।

मयैवन्नोक्तपूर्वोहिकश्चिद्भ्रातः परन्तप ॥ 20 ॥

त्वय्यस्तिममस्नेहःपरासम्भावना च मे ।

दैवासुरेषुयुद्धेषुबहुशोराक्षसर्षभ ॥ 21 ॥

त्वयादेवाःप्रतिव्यूह्यनिर्जिताश्चासुरायुधि ।

तदेतत्सर्वमातिष्ठवीर्यम्भीमपराक्रम ॥ 22 ॥

न हि ते सर्वभूतेषु दृश्यते सदृशो बली ।

कुरुष्व मे प्रियहितमेतदुत्तमम् ।

यथाप्रियं प्रियरण बान्धवप्रिय ।

स्वतेजसा विधम सपत्नवाहिनीम् ।

शरद्घनं पवन इवोद्यतो महान् ॥ 23 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे द्विषष्टितमस्सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha dviṣaṣṭitamassargaḥ |

sa turākṣasaśārdūlonidrāmadasamākulaḥ |

rājamārgaṃśriyājuṣṭaṃyayauvipulavikramaḥ || 1 ||

rākṣasānāṃsahasraiścavṛtaḥparamadurjayaḥ |

gṛhebhyaḥpuṣpavarṣeṇakīryamāṇastadāyayau || 2 ||

sa hemajālavitatambhānubhāsvaradarśanam |

dadarśavipulaṃramyaṃrākṣasendraniveśanam || 3 ||

sa tattadā sūrya ivābhrajālam |

praviśya rakṣodhipaterniveśanam |

dadarśa dūre'grajamāsanastham |

svayambhuvaṃ śakra ivāsanastham || 4 ||

bhrātussabhavanaṅgacchanrakṣogaṇasamanvim |

kumbhakarṇaḥpadanyāsairakampayatamedinīm || 5 ||

so'bhigamyagṛhambhrātuḥkakṣyāmabhivigāhya ca |

dadarśodvigannamāsīnaṃvimānepuṣpakegurum || 6 ||

athadṛṣṭavādaśagrīvaḥkumbhakarṇamupasthitam |

tūrṇamutthāyasaṃhṛṣṭaḥsannikarṣamupānayat || 7 ||

athāsīnasyaparyaṅkekumbhakarṇomahābalaḥ |

bhrāturvavandecaraṇaukiṅkṛtyamiticābravīt || 8 ||

utpatyacainammuditorāvaṇaḥpariṣasvaje |

sa bhrātrāsampariṣvaktoyathāvacchābhinanditaḥ || 9 ||

kumbhakarṇaśśubhandivyampratipedevarāsanam |

sa tadāsanamāśrityakumbhakarṇomahābalaḥ || 10 ||

saṃraktanayanaḥkrodhādrāvaṇaṃvākyamabravīt |

kimarthamahamādṛtyatvayārājanvibodhitaḥ || 11 ||

śaṃsakasmādbhayante'trako'dyapretobhaviṣyati |

bhrātaraṃrāvaṇaḥkruddhaṅkumbhakarṇamavasthitam || 12 ||

īṣattuparivṛttābhyānnetrābhyāṃvākyamabravīt |

adyatesumahānkālaśśayānasyamahābala || 13 ||

sukhitastvaṃ na jānīṣemamarāmakṛtambhayam |

eṣadāśarathīrāmaḥsugrīvasahitobalī || 14 ||

samudraṃsabalastīrtvāmūlannaḥparikṛntati |

hantapaśyasvalaṅkāyāvanānyupavanāni ca || 15 ||

setunāsukhamāgamyavānaraikārṇavīkṛtam |

yerākṣasāmukhyatamāhatāstevānarairyudhi || 16 ||

vānarāṇāṅkṣayaṃyuddhe na paśyāmikadācana |

nacāpivānarāyuddhejitapūrvāḥkadācana || 17 ||

tadetadbhayamutpannantrāyasvemāmmahabala |

nāśayatvamimānadyatadarthambodhitobhavān || 18 ||

sarvakṣapitakośaṃ ca sa tvamabhyavapadyamām |

trāyasvemāmpurīṃlaṅkāmbālavṛddhāvaśeṣitām || 19 ||

bhrāturarthemahābāho kurukarmasuduṣkaram |

mayaivannoktapūrvohikaścidbhrātaḥ parantapa || 20 ||

tvayyastimamasnehaḥparāsambhāvanā ca me |

daivāsureṣuyuddheṣubahuśorākṣasarṣabha || 21 ||

tvayādevāḥprativyūhyanirjitāścāsurāyudhi |

tadetatsarvamātiṣṭhavīryambhīmaparākrama || 22 ||

na hi te sarvabhūteṣu dṛśyate sadṛśo balī |

kuruṣva me priyahitametaduttamam |

yathāpriyaṃ priyaraṇa bāndhavapriya |

svatejasā vidhama sapatnavāhinīm |

śaradghanaṃ pavana ivodyato mahān || 23 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dviṣaṣṭitamassargaḥ ||