6.33 Yuddhakanda - Trayastrimsha Sargah

ॐ

6.33 युद्धकाण्ड - त्रयस्त्रिंश सर्गः

Valmiki Devanagari

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ त्रयस्त्रिंशस्सर्गः ।

सीतान्तुमोहितान्दृष्टवासरमानामराक्षसी ।

आससादाथवैदेहीम्प्रियाम्प्रणयिनींसखी ॥ 1 ॥

मोहितांराक्षसेन्द्रेणसीताम्परमदुःखिताम् ।

आश्वासयामासतदासरमामृदुभाषिणी ॥ 2 ॥

साहितत्रकृतामित्रंसीतयारक्ष्यमाणया ।

रक्षन्तीरावणादिष्टासानुक्रोशादृढव्रता ॥ 3 ॥

साददर्शसखीसीतांसरमानष्टचेतनाम् ।

उपावृत्त्योत्थितान्ध्वस्ताम्बडबामिवपांसुलाम् ॥ 4 ॥

तांसमाश्वासयामाससखीस्नेहेनसुव्रता ।

समाश्वसिहिवैदेही माभूत्तेमवसोव्यथा ॥ 5 ॥

उक्तायद्रावणेनत्वम्प्रत्युक्तश्चस्वयन्त्वया ।

सखीस्नेहेनतभदीरुमयासर्वम्प्रतिश्रुतम् ॥ 6 ॥

लीनयागहनेशून्येभयमुत्सृज्यरावणात् ।

तवहेतोर्विशालाक्षी नहिमेजीवितम्प्रियम् ॥ 7 ॥

ससम्भ्रान्तश्चनिष्क्रान्तोयत्कृतेराक्षसाधिपः ।

तच्चमेविदितंसर्वमभिनिष्क्रम्यमैथिलिः ॥ 8 ॥

नशक्यंसौप्तिकङ्कर्तुंरामस्यविदितात्मनः ।

वधश्चपुरुषव्याघ्रेतस्मिन्नैवोपपद्यते ॥ 9 ॥

नत्वेववानराहन्तुंशक्याःपादपयोधिपः ।

सुरादेवर्षभेणेवरामेणहिसुरक्षिताः ॥ 10 ॥

दीर्घवृत्तभुज्शीमान्महोरस्कःप्रतापवान् ।

धन्वीसंहननोपेतोधर्मात्माभुविविश्रुतः ॥ 11 ॥

विक्रान्तोरक्षितानित्यमात्मनश्चपरस्यच ।

लक्ष्मणेनसहभ्रात्राकुशलीनयशास्त्रवित् ॥ 12 ॥

हन्तापरबलौघनामचिन्त्यबलपौरुषः ।

नहतोराघवश्रशीमान्सीतेः शत्रुनिबर्हणः ॥ 13 ॥

अयुक्तबुद्धिकृत्येनसर्वभूतविरोधिना ।

इहप्रमुक्तारौद्रेणमायामायाविदात्वयि ॥ 14 ॥

शोकस्तेविगतस्सर्वःकल्याणन्त्वामुपस्थितम् ।

ध्रुवन्त्वाम्भजतेलक्ष्मीःप्रियन्तेप्रीतिकरंशृणुः ॥ 15 ॥

उत्तीर्यसागरंरामस्सहवानरसेनया ।

सन्निविष्टःसमुद्रस्यतीरमासाद्यदक्षिणम् ॥ 16 ॥

दृष्टोमेपरिपूर्णार्थःकाकुत्स्थस्सहलक्ष्मणः ।

सहितैस्सागरान्तस्थैर्बलैस्तिष्ठतिरक्षितः ॥ 17 ॥

स तां श्रुत्वा विशाल अक्षि प्रवृत्तिं राक्षस अधिपः ।

एष मन्त्रयते सर्वैः सचिवैः सह रावणः ॥ 18 ॥

सतांश्रुत्वाविशालाक्षीः प्रवृत्तिंराक्षसाधिपः ।

एषमन्त्रयतेसर्वैस्सचिवैस्सहरावणः ॥ 19 ॥

इतिब्रुवाणासरमाराक्षसीसीतयासह ।

सर्वोद्योगेनसैन्यानांशब्दंशुश्रावभैरवम् ॥ 20 ॥

दण्डनिर्घातवादिन्याश्रुत्वाभेर्यामहास्वनम् ।

उवाचसरमासीतामिदम्मधुरभाषिणी ॥ 21 ॥

सन्नाहजननीह्येषाभैरवाभीरुः भेरिका ।

भेरीनादञ्चगम्भीरंशृणुतोयदनिःस्वनम् ॥ 22 ॥

कल्प्यन्तेमत्तमातङ्गायुज्यन्तेरथवाजिन ।

हृष्यन्तेतुरगारूढाःप्रासहस्तस्सहस्रशः ॥ 23 ॥

तत्रतत्रचसन्नद्धास्सपततनिपदातयः ।

अपूर्यन्तेराजमार्गास्सैन्यैरद्भुतदर्शनैः ॥ 24 ॥

वेगवभदिन्नदभदिश्चतोयौघैरिवसागरः ।

शस्त्राणाञ्चप्रसन्नानाञ्चर्मणांवर्मणान्तथा ॥ 25 ॥

रथवाजिगजानाञ्चभूषितानाञ्चराक्षसाम् ।

सम्भ्रमोराक्षसामेषहृषितानान्तरस्विनाम् ॥ 26 ॥

प्रभांविसृजताम्पश्यनानावर्णांसमुत्थिताम् ।

वनन्निर्धहतोघर्मेयथारूपंविभावसोः ॥ 27 ॥

घण्टानांशृणुनिर्घोषंरथानांशृणुनिःस्वनम् ।

हयानांहेषमाणानांशृणुतूर्यध्वनिंयथा ॥ 28 ॥

उद्यतायुधहस्तानांराक्षसेन्द्रानुयायिनाम् ।

सम्भ्रमोरक्षसामेषतुमुलोरोमहर्षणः ॥ 29 ॥

श्रीस्त्वाम्भजतिशोकघ्नीरक्षसाम्भयमागतम् ।

रामःकमलपत्राक्षोदैत्यानामिववासवः ॥ 30 ॥

निर्जित्यजितक्रोधस्त्वामचिन्तपराक्रमः ।

रावणंसमरेहत्वाभर्तात्वाऽधिगमिष्यति ॥ 31 ॥

विक्रमिष्यतिरक्षस्सुभर्तातेसहलक्ष्मणः ।

यथाशत्रुषुशत्रुघ्नोविष्णुनासहवासवः ॥ 32 ॥

हिरामस्यक्षिप्रमङ्कागतांसतीम् ।

अहन्द्रक्ष्यामिसिद्धार्धान्त्वांशत्रौविनिपातिते ॥ 33 ॥

अश्रूण्यानन्दजानित्वंवर्तयिष्यसिशोभने ।

समागम्यपरिष्वज्यतस्योरसिमहोरसः ॥ 34 ॥

अचिरान्मोक्ष्यतेसीते देवितेजघनङ्गताम् ।

धृतामेताम्बहून्मासान्वेणींरामोमहाबलः ॥ 35 ॥

तस्यदृष्टवामुखन्देवी पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ।

मोक्ष्यसेशोकजंवारिनिर्मोकमिवपन्नगी ॥ 36 ॥

रावणंसमरेहत्वानचिराद्धेवीः मैथिलीः ।

त्वयासमग्रःप्रिययासुखार्होलप्स्यतेसुखम् ॥ 37 ॥

समागतात्वंवीर्येणमोदिष्यसिमहात्मना ।

सुवर्षेणसमायुक्तायथासस्येनमेदिनी ॥ 38 ॥

गिरिवरमभितोऽनुवर्तमानोहयैवमण्डलमाशुयःकरोति ।

तमिहशरणमभ्युपैहिदेवन्दिवसकरम्प्रभवोह्ययम्प्रजानाम् ॥ 39 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रयस्त्रिंशस्सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha trayastriṃśassargaḥ |

sītāntumohitāndṛṣṭavāsaramānāmarākṣasī |

āsasādāthavaidehīmpriyāmpraṇayinīṃsakhī || 1 ||

mohitāṃrākṣasendreṇasītāmparamaduḥkhitām |

āśvāsayāmāsatadāsaramāmṛdubhāṣiṇī || 2 ||

sāhitatrakṛtāmitraṃsītayārakṣyamāṇayā |

rakṣantīrāvaṇādiṣṭāsānukrośādṛḍhavratā || 3 ||

sādadarśasakhīsītāṃsaramānaṣṭacetanām |

upāvṛttyotthitāndhvastāmbaḍabāmivapāṃsulām || 4 ||

tāṃsamāśvāsayāmāsasakhīsnehenasuvratā |

samāśvasihivaidehī mābhūttemavasovyathā || 5 ||

uktāyadrāvaṇenatvampratyuktaścasvayantvayā |

sakhīsnehenatabhadīrumayāsarvampratiśrutam || 6 ||

līnayāgahaneśūnyebhayamutsṛjyarāvaṇāt |

tavahetorviśālākṣī nahimejīvitampriyam || 7 ||

sasambhrāntaścaniṣkrāntoyatkṛterākṣasādhipaḥ |

taccameviditaṃsarvamabhiniṣkramyamaithiliḥ || 8 ||

naśakyaṃsauptikaṅkartuṃrāmasyaviditātmanaḥ |

vadhaścapuruṣavyāghretasminnaivopapadyate || 9 ||

natvevavānarāhantuṃśakyāḥpādapayodhipaḥ |

surādevarṣabheṇevarāmeṇahisurakṣitāḥ || 10 ||

dīrghavṛttabhujśīmānmahoraskaḥpratāpavān |

dhanvīsaṃhananopetodharmātmābhuviviśrutaḥ || 11 ||

vikrāntorakṣitānityamātmanaścaparasyaca |

lakṣmaṇenasahabhrātrākuśalīnayaśāstravit || 12 ||

hantāparabalaughanāmacintyabalapauruṣaḥ |

nahatorāghavaśraśīmānsīteḥ śatrunibarhaṇaḥ || 13 ||

ayuktabuddhikṛtyenasarvabhūtavirodhinā |

ihapramuktāraudreṇamāyāmāyāvidātvayi || 14 ||

śokastevigatassarvaḥkalyāṇantvāmupasthitam |

dhruvantvāmbhajatelakṣmīḥpriyanteprītikaraṃśṛṇuḥ || 15 ||

uttīryasāgaraṃrāmassahavānarasenayā |

sanniviṣṭaḥsamudrasyatīramāsādyadakṣiṇam || 16 ||

dṛṣṭomeparipūrṇārthaḥkākutsthassahalakṣmaṇaḥ |

sahitaissāgarāntasthairbalaistiṣṭhatirakṣitaḥ || 17 ||

sa tāṃ śrutvā viśāla akṣi pravṛttiṃ rākṣasa adhipaḥ |

eṣa mantrayate sarvaiḥ sacivaiḥ saha rāvaṇaḥ || 18 ||

satāṃśrutvāviśālākṣīḥ pravṛttiṃrākṣasādhipaḥ |

eṣamantrayatesarvaissacivaissaharāvaṇaḥ || 19 ||

itibruvāṇāsaramārākṣasīsītayāsaha |

sarvodyogenasainyānāṃśabdaṃśuśrāvabhairavam || 20 ||

daṇḍanirghātavādinyāśrutvābheryāmahāsvanam |

uvācasaramāsītāmidammadhurabhāṣiṇī || 21 ||

sannāhajananīhyeṣābhairavābhīruḥ bherikā |

bherīnādañcagambhīraṃśṛṇutoyadaniḥsvanam || 22 ||

kalpyantemattamātaṅgāyujyanterathavājina |

hṛṣyanteturagārūḍhāḥprāsahastassahasraśaḥ || 23 ||

tatratatracasannaddhāssapatatanipadātayaḥ |

apūryanterājamārgāssainyairadbhutadarśanaiḥ || 24 ||

vegavabhadinnadabhadiścatoyaughairivasāgaraḥ |

śastrāṇāñcaprasannānāñcarmaṇāṃvarmaṇāntathā || 25 ||

rathavājigajānāñcabhūṣitānāñcarākṣasām |

sambhramorākṣasāmeṣahṛṣitānāntarasvinām || 26 ||

prabhāṃvisṛjatāmpaśyanānāvarṇāṃsamutthitām |

vanannirdhahatogharmeyathārūpaṃvibhāvasoḥ || 27 ||

ghaṇṭānāṃśṛṇunirghoṣaṃrathānāṃśṛṇuniḥsvanam |

hayānāṃheṣamāṇānāṃśṛṇutūryadhvaniṃyathā || 28 ||

udyatāyudhahastānāṃrākṣasendrānuyāyinām |

sambhramorakṣasāmeṣatumuloromaharṣaṇaḥ || 29 ||

śrīstvāmbhajatiśokaghnīrakṣasāmbhayamāgatam |

rāmaḥkamalapatrākṣodaityānāmivavāsavaḥ || 30 ||

nirjityajitakrodhastvāmacintaparākramaḥ |

rāvaṇaṃsamarehatvābhartātvā'dhigamiṣyati || 31 ||

vikramiṣyatirakṣassubhartātesahalakṣmaṇaḥ |

yathāśatruṣuśatrughnoviṣṇunāsahavāsavaḥ || 32 ||

hirāmasyakṣipramaṅkāgatāṃsatīm |

ahandrakṣyāmisiddhārdhāntvāṃśatrauvinipātite || 33 ||

aśrūṇyānandajānitvaṃvartayiṣyasiśobhane |

samāgamyapariṣvajyatasyorasimahorasaḥ || 34 ||

acirānmokṣyatesīte devitejaghanaṅgatām |

dhṛtāmetāmbahūnmāsānveṇīṃrāmomahābalaḥ || 35 ||

tasyadṛṣṭavāmukhandevī pūrṇacandramivoditam |

mokṣyaseśokajaṃvārinirmokamivapannagī || 36 ||

rāvaṇaṃsamarehatvānacirāddhevīḥ maithilīḥ |

tvayāsamagraḥpriyayāsukhārholapsyatesukham || 37 ||

samāgatātvaṃvīryeṇamodiṣyasimahātmanā |

suvarṣeṇasamāyuktāyathāsasyenamedinī || 38 ||

girivaramabhito'nuvartamānohayaivamaṇḍalamāśuyaḥkaroti |

tamihaśaraṇamabhyupaihidevandivasakaramprabhavohyayamprajānām || 39 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||