6.121 Yuddhakanda - Ekavimshatyadhikashatatama Sargah

ॐ

6.121 युद्धकाण्ड - एकविंशत्यधिकशततम सर्गः

Valmiki Devanagari

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ एकविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।

एतच्छ्रुत्वाशुभंवाक्यम्पितामहसमीरितम् ।

अङ्केनादायवैदेहिमुत्पपातविभावसुः ॥ 1 ॥

नविधूयाथचितान्तान्तुवैदेहींहव्यवाहनः ।

उत्तस्थौमूर्तिमानाशुगृहीत्वाजनकात्मजाम् ॥ 2 ॥

तरुणादित्यसङ्काशन्तप्तकाञ्चनभूषणाम् ।

रक्ताम्बरधराम्बालांसीलकुञ्चितमूर्थजाम् ॥ 3 ॥

अक्लिष्टमाल्याभरणान्तथारूपामनिन्दिताम् ।

ददौरामायवैदेहीमङ्केकृत्वाविभावसुः ॥ 4 ॥

अब्रवीत्तुतदारामंसाक्षीलोकस्यपावकः ।

एषातेराम वैदेहीपापमस्यां न विद्यते ॥ 5 ॥

नैववाचा न मनसानैवबुद्ध्या न चक्षुषा ।

सुवृत्तावृत्तशौण्डीरन त्वामत्यचरच्छुभा ॥ 6 ॥

रावणेनापनीतैषावीर्योसतिक्तेनरक्षसा ।

त्वयाविरहितादीनाविवशानिर्जनाद्वनात् ॥ 7 ॥

रुद्धाचान्तःपुरेगुप्तात्वच्छित्तात्वत्परायणा ।

रक्षिताराक्षसीभिश्चघोराभिर्घोरबुद्धिभिः ॥ 8 ॥

प्रलोभ्यमानाविविधम्भर्त्स्यमाना च मैथिली ।

नाचिन्तयततद्रक्षस्त्वद्गतेनान्तरात्मना ॥ 9 ॥

विशुद्धभावान्निष्पापाम्प्रतिगृह्णीष्वमैथिलीम् ।

न किञ्चिरभिधातव्याअहमाज्ञापयामिते ॥ 10 ॥

ततःप्रीतिमानारामःश्रुत्यैवंवदतांवरः ।

दध्यौमुहूर्तन्धर्मात्माबाष्पव्याकुललोचनः ॥ 11 ॥

एवमुक्तोमहातेजाधृतिमान्दृढविक्रमः ।

उवाचत्रिदशश्रेष्ठंरामोधर्मभृतांवरः ॥ 12 ॥

अवश्यन्त्रिषुलोकेषु न सीतापापमर्हति ।

दीर्घकालोषिताहीयंरावणान्तःपुरेशुभा ॥ 13 ॥

बालिशोखलुकामात्मारामोदशरथात्मजः ।

इतिवक्ष्यन्तिमांसन्तोजानकीमविशोध्यहि ॥ 14 ॥

अनन्यहृदयाम्भक्ताम्मच्चित्तपरिवर्तिनीम् ।

अहमप्यवगच्छामिमैथिलीञ्जनकात्मजाम् ॥ 15 ॥

इमामपिविशालाक्षींरक्षितांस्वेनतेजसा ।

रावणोनातिवर्तेतवेलामिवमहोदधिः ॥ 16 ॥

प्रत्ययार्थन्तुलोकानान्त्रयाणांसत्यसंश्रयः ।

उपेक्षेचापिवैदेहीम्प्रविशन्तींहुताशनम् ॥ 17 ॥

न हिशक्तःसुदुष्टात्मामनसापिहिमैथिलीम् ।

प्रधर्षयितुमप्राप्यान्दीप्तामग्निशिखामिव ॥ 18 ॥

नेयमर्हतिचैश्वर्यंरावणान्तःपुरेशुभा ।

अनन्याहिमयासीताभास्करेणप्रभायथा ॥ 19 ॥

विशुद्धात्रिषुलोकेषुमैथिलीजनकात्मजा ।

न विहातुम्मयाशक्याकीर्तिरात्ववतायथा ॥ 20 ॥

अवश्यं च मयाकार्यंसर्वेषांवोवचोहितम् ।

स्निग्धानांलोकनाधानामेवं च वदतांहितम् ॥ 21 ॥

इत्येवम्विजयीमहाबलःप्रशस्यमानःस्वकृतेनकर्मणा ।

समेत्यरामःप्रिययामहायशाःसुखंसुखार्होऽनुबभूवराघवः ॥ 22 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |

etacchrutvāśubhaṃvākyampitāmahasamīritam |

aṅkenādāyavaidehimutpapātavibhāvasuḥ || 1 ||

navidhūyāthacitāntāntuvaidehīṃhavyavāhanaḥ |

uttasthaumūrtimānāśugṛhītvājanakātmajām || 2 ||

taruṇādityasaṅkāśantaptakāñcanabhūṣaṇām |

raktāmbaradharāmbālāṃsīlakuñcitamūrthajām || 3 ||

akliṣṭamālyābharaṇāntathārūpāmaninditām |

dadaurāmāyavaidehīmaṅkekṛtvāvibhāvasuḥ || 4 ||

abravīttutadārāmaṃsākṣīlokasyapāvakaḥ |

eṣāterāma vaidehīpāpamasyāṃ na vidyate || 5 ||

naivavācā na manasānaivabuddhyā na cakṣuṣā |

suvṛttāvṛttaśauṇḍīrana tvāmatyacaracchubhā || 6 ||

rāvaṇenāpanītaiṣāvīryosatiktenarakṣasā |

tvayāvirahitādīnāvivaśānirjanādvanāt || 7 ||

ruddhācāntaḥpureguptātvacchittātvatparāyaṇā |

rakṣitārākṣasībhiścaghorābhirghorabuddhibhiḥ || 8 ||

pralobhyamānāvividhambhartsyamānā ca maithilī |

nācintayatatadrakṣastvadgatenāntarātmanā || 9 ||

viśuddhabhāvānniṣpāpāmpratigṛhṇīṣvamaithilīm |

na kiñcirabhidhātavyāahamājñāpayāmite || 10 ||

tataḥprītimānārāmaḥśrutyaivaṃvadatāṃvaraḥ |

dadhyaumuhūrtandharmātmābāṣpavyākulalocanaḥ || 11 ||

evamuktomahātejādhṛtimāndṛḍhavikramaḥ |

uvācatridaśaśreṣṭhaṃrāmodharmabhṛtāṃvaraḥ || 12 ||

avaśyantriṣulokeṣu na sītāpāpamarhati |

dīrghakāloṣitāhīyaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā || 13 ||

bāliśokhalukāmātmārāmodaśarathātmajaḥ |

itivakṣyantimāṃsantojānakīmaviśodhyahi || 14 ||

ananyahṛdayāmbhaktāmmaccittaparivartinīm |

ahamapyavagacchāmimaithilīñjanakātmajām || 15 ||

imāmapiviśālākṣīṃrakṣitāṃsvenatejasā |

rāvaṇonātivartetavelāmivamahodadhiḥ || 16 ||

pratyayārthantulokānāntrayāṇāṃsatyasaṃśrayaḥ |

upekṣecāpivaidehīmpraviśantīṃhutāśanam || 17 ||

na hiśaktaḥsuduṣṭātmāmanasāpihimaithilīm |

pradharṣayitumaprāpyāndīptāmagniśikhāmiva || 18 ||

neyamarhaticaiśvaryaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā |

ananyāhimayāsītābhāskareṇaprabhāyathā || 19 ||

viśuddhātriṣulokeṣumaithilījanakātmajā |

na vihātummayāśakyākīrtirātvavatāyathā || 20 ||

avaśyaṃ ca mayākāryaṃsarveṣāṃvovacohitam |

snigdhānāṃlokanādhānāmevaṃ ca vadatāṃhitam || 21 ||

ityevamvijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsvakṛtenakarmaṇā |

sametyarāmaḥpriyayāmahāyaśāḥsukhaṃsukhārho'nubabhūvarāghavaḥ || 22 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||