Shivananda Lahari — InfoLyter.in

ॐ

शिवानन्द लहरि

Shivananda Lahari

Shiva Lahari Adi Shankaracharya Devanagari

कलाभ्यां चूडालङ्कृत-शशिकलाभ्यां निजतपः-

-फलाभ्यां भक्तेषु प्रकटित-फलाभ्यां भवतु मे ।

शिवाभ्या-मस्तोक-त्रिभुवन-शिवाभ्यां हृदि पुन-

-र्भवाभ्या-मानन्द-स्फुरदनुभवाभ्यां नतिरियम् ॥ 1 ॥

गलन्ती शम्भो त्वच्चरित-सरितः किल्बिषरजो

दलन्ती धीकुल्या-सरणिषु पतन्ती विजयताम् ।

दिशन्ती संसार-भ्रमण-परितापोपशमनं

वसन्ती मच्चेतोह्रदभुवि शिवानन्दलहरी ॥ 2 ॥

त्रयीवेद्यं हृद्यं त्रिपुर-हरमाद्यं त्रिनयनं

जटाभारोदारं चलदुरगहारं मृगधरम् ।

महादेवं देवं मयि सदयभावं पशुपतिं

चिदालम्बं साम्बं शिवमति-विडम्बं हृदि भजे ॥ 3 ॥

सहस्रं वर्तन्ते जगति विबुधाः क्षुद्रफलदा

न मन्ये स्वप्ने वा तदनुसरणं तत्कृतफलम् ।

हरि-ब्रह्मादीना-मपि निकट-भाजामसुलभं

चिरं याचे शम्भो शिव तव पदाम्भोज-भजनम् ॥ 4 ॥

स्मृतौ शास्त्रे वैद्ये शकुन-कविता-गानफणितौ

पुराणे मन्त्रे वा स्तुति-नटन-हास्येष्वचतुरः ।

कथं राज्ञां प्रीतिर्भवति मयि कोऽहं पशुपते

पशुं मां सर्वज्ञ प्रथित कृपया पालय विभो ॥ 5 ॥

घटो वा मृत्पिण्डो-ऽप्यणुरपि च धूमोऽग्निरचलः

पटो वा तन्तुर्वा परिहरति किं घोरशमनम् ।

वृथा कण्ठक्षोभं वहसि तरसा तर्कवचसा

पदाम्भोजं शम्भोर्भज परमसौख्यं व्रज सुधीः ॥ 6 ॥

मनस्ते पादाब्जे निवसतु वचः स्तोत्रफणितौ

करौ चाभ्यर्चायां श्रुतिरपि कथा कर्णनविधौ ।

तव ध्याने बुद्धिर्नयनयुगलं मूर्तिविभवे [बुद्धिः नयनयुगलं]

पर-ग्रन्थान्कैर्वा परमशिव जाने परमतः ॥ 7 ॥

यथा बुद्धिः शुक्तौ रजतमिति काचाश्मनि मणि- [मणिः जले]

-र्जले पैष्टे क्षीरं भवति मृगतृष्णा-सु सलिलम् ।

तथा देवभ्रान्त्या भजति भवदन्यं जडजनो

महादेवेशं त्वां मनसि च न मत्वा पशुपते ॥ 8 ॥

गभीरे कासारे विशति विजने घोरविपिने

विशाले शैले च भ्रमति कुसुमार्थं जडमतिः ।

समर्प्यैकं चेतः सरसिजमु-मानाथ भवते

सुखे-नावस्थातुं जन इह न जानाति किमहो ॥ 9 ॥

नरत्वं देवत्वं नगवन-मृगत्वं मशकता

पशुत्वं कीटत्वं भवतु विहगत्वादि जननम् ।

सदा त्वत्पादाब्ज-स्मरण-परमानन्दलहरी-

-विहारासक्तं चेद्धृदयमिह किं तेन वपुषा ॥ 10 ॥

वटुर्वा गेही वा यतिरपि जटी वा तदितरो

नरो वा यः कश्चिद्भवतु भव किं तेन भवति ।

यदीयं हृत्पद्मं यदि भवदधीनं पशुपते

तदीयस्त्वं शम्भो भवसि भवभारं च वहसि ॥ 11 ॥

गुहायां गेहे वा बहिरपि वने वाऽद्रिशिखरे

जले वा वह्नौ वा वसतु वसतेः किं वद फलम् ।

सदा यस्यैवान्तः-करणमपि शम्भो तव पदे

स्थितं चेद्योगोऽसौ स च परमयोगी स च सुखी ॥ 12 ॥

असारे संसारे निज-भजनदूरे जडधिया

भ्रमन्तं मामन्धं परमकृपया पातुमुचितम् ।

मदन्यः को दीनस्तव कृपण-रक्षातिनिपुण- [रक्षातिनिपुणः त्वदन्यः]

-स्त्वदन्यः को वा मे त्रिजगति शरण्यः पशुपते ॥ 13 ॥

प्रभुस्त्वं दीनानां खलु परमबन्धुः पशुपते

प्रमुख्योऽहं तेषामपि किमुत बन्धुत्वमनयोः ।

त्वयैव क्षन्तव्याः शिव मदपराधाश्च सकलाः

प्रयत्ना-त्कर्तव्यं मदवनमियं बन्धुसरणिः ॥ 14 ॥

उपेक्षा नो चेत्किं न हरसि भवद्ध्यान-विमुखां

दुराशा-भूयिष्ठां विधिलिपि-मशक्तो यदि भवान् ।

शिरस्तद्वैधात्रं ननखलु सुवृत्तं पशुपते

कथं वा निर्यत्नं करनख-मुखेनैव लुलितम् ॥ 15 ॥

विरिञ्चि-र्दीर्घायु-र्भवतु भवता तत्परशिर- [तत्परशिरः चतुष्कं]

-श्चतुष्कं संरक्ष्यं स खलु भुवि दैन्यं लिखितवान् ।

विचारः को वा मां विशद कृपया पाति शिव ते

कटाक्षव्यापारः स्वयमपि च दीनावनपरः ॥ 16 ॥

फलाद्वा पुण्यानां मयि करुणया वा त्वयि विभो

प्रसन्नेऽपि स्वामिन् भवदमल-पादाब्ज-युगलम् ।

कथं पश्येयं मां स्थगयति नमः सम्भ्रमजुषां

निलिम्पानां श्रेणि-र्निज-कनक-माणिक्य-मकुटैः ॥ 17 ॥

त्वमेको लोकानां परमफलदो दिव्यपदवीं

वहन्तस्त्वन्मूलां पुनरपि भजन्ते हरिमुखाः ।

कियद्वा दाक्षिण्यं तव शिव मदाशा च कियती

कदा वा मद्रक्षां वहसि करुणा-पूरितदृशा ॥ 18 ॥

दुराशा-भूयिष्ठे दुरधिप-गृहद्वार-घटके

दुरन्ते संसारे दुरितनिलये दुःखजनके ।

मदायासं किं न व्यपनयसि कस्योप-कृतये

वदेयं प्रीतिश्चेत्तव शिव कृतार्थाः खलु वयम् ॥ 19 ॥

सदा मोहाटव्यां चरति युवतीनां कुचगिरौ

नटत्याशा-शाखा-स्वटति झटिति स्वैरमभितः ।

कपालिन् भिक्षो मे हृदय-कपिमत्यन्त-चपलं

दृढं भक्त्या बद्ध्वा शिव भवदधीनं कुरु विभो ॥ 20 ॥

धृति-स्तम्भाधारां दृढ-गुण-निबद्धां सगमनां

विचित्रां पद्माढ्यां प्रतिदिवस-सन्मार्ग-घटिताम् ।

स्मरारे मच्चेतः-स्फुट-पटकुटीं प्राप्य विशदां

जय स्वामिन् शक्त्या सह शिव गणैः सेवित विभो ॥ 21 ॥

प्रलोभाद्यैरर्थाहरण-परतन्त्रो धनिगृहे [प्रलोभाद्यैः अर्थाहरण-परतन्त्रो]

प्रवेशोद्युक्तः सन् भ्रमति बहुधा तस्करपते ।

इमं चेतश्चोरं कथमिह सहे शङ्कर विभो

तवाधीनं कृत्वा मयि निरपराधे कुरु कृपाम् ॥ 22 ॥

करोमि त्वत्पूजां सपदि सुखदो मे भव विभो

विधित्वं विष्णुत्वं दिशसि खलु तस्याः फलमिति ।

पुनश्च त्वां द्रष्टुं दिवि भुवि वहन्पक्षि-मृगता-

-मदृष्ट्वा तत्खेदं कथमिह सहे शङ्कर विभो ॥ 23 ॥

कदा वा कैलासे कनकमणिसौधे सह गणै- [सह गणैः वसन्]

-र्वसन् शम्भोरग्रे स्फुट-घटित-मूर्धाञ्जलिपुटः ।

विभो साम्ब स्वामि-न्परमशिव पाहीति निगद-

-न्विधातॄणां कल्पान् क्षणमिव विनेष्यामि सुखतः ॥ 24 ॥

स्तवै-र्ब्रह्मादीनां जयजय-वचोभिर्नियमिनां

गणानां केलीभिर्मदकलमहोक्षस्य ककुदि । [केलीभिः मदकल-महोक्षस्य]

स्थितं नीलग्रीवं त्रिनयन-मुमाश्लिष्ट-वपुषं

कदा त्वां पश्येयं करधृत-मृगं खण्ड-परशुम् ॥ 25 ॥

कदा वा त्वां दृष्ट्वा गिरिश तव भव्याङ्घ्रि युगलं

गृहीत्वा हस्ताभ्यां शिरसि नयने वक्षसि वहन् ।

समा श्लिष्या घ्राय स्फुट जलज गन्धान् परिमला-

-नलाभ्यां ब्रह्माद्यैर्मुदमनुभविष्यामि हृदये ॥ 26 ॥ [ब्रह्माद्यैः मुद-मनुभविष्यामि]

करस्थे हेमाद्रौ गिरिश निकटस्थे धनपतौ

गृहस्थे स्वर्भूजा मर सुरभि चिन्तामणिगणे ।

शिरःस्थे शीतांशौ चरणयुगलस्थेऽखिलशुभे

कमर्थं दास्येऽहं भवतु भवदर्थं मम मनः ॥ 27 ॥

सारूप्यं तव पूजने शिव महादेवेति सङ्कीर्तने

सामीप्यं शिवभक्ति-धुर्यजनता-साङ्गत्य-सम्भाषणे ॥

सालोक्यं च चराचरात्मकतनुध्याने भवानीपते

सायुज्यं मम सिद्धमत्र भवति स्वामिन् कृतार्थोऽस्म्यहम् ॥ 28 ॥

त्वत्पादाम्बुजमर्चयामि परमं त्वां चिन्तयाम्यन्वहं

त्वामीशं शरणं व्रजामि वचसा त्वामेव याचे विभो ।

वीक्षां मे दिश चाक्षुषीं सकरुणां दिव्यैश्चिरं प्रार्थितां

शम्भो लोकगुरो मदीयमनसः सौख्योपदेशं कुरु ॥ 29 ॥

वस्त्रोद्धूतविधौ सहस्रकरता पुष्पार्चने विष्णुता

गन्धे गन्धवहात्मताऽन्नपचने बर्हिर्मुखाध्यक्षता ।

पात्रे काञ्चनगर्भतास्ति मयि चेद्बालेन्दुचूडामणे

शुश्रूषां करवाणि ते पशुपते स्वामिंस्त्रिलोकीगुरो ॥ 30 ॥

नालं वा परमोपकारकमिदं त्वेकं पशूनां पते

पश्यन् कुक्षिगतांश्चराचरगणान् बाह्यस्थितान् रक्षितुम् ।

सर्वामर्त्यपलायनौषधमतिज्वालाकरं भीकरं

निक्षिप्तं गरलं गले न गिलितं नोद्गीर्णमेव त्वया ॥ 31 ॥

ज्वालोग्रः सकलामरातिभयदः क्ष्वेलः कथं वा त्वया

दृष्टः किं च करे धृतः करतले किं पक्वजम्बूफलम् ।

जिह्वायां निहितश्च सिद्धघुटिका वा कण्ठदेशे भृतः

किं ते नीलमणिर्विभूषणमयं शम्भो महात्मन् वद ॥ 32 ॥

नालं वा सकृदेव देव भवतः सेवा नतिर्वा नुतिः

पूजा वा स्मरणं कथाश्रवणमप्यालोकनं मादृशाम् ।

स्वामिन्नस्थिरदेवतानुसरणायासेन किं लभ्यते

का वा मुक्तिरितः कुतो भवति चेत्किं प्रार्थनीयं तदा ॥ 33 ॥

किं ब्रूमस्तव साहसं पशुपते कस्यास्ति शम्भो भव-

-द्धैर्यं चेदृशमात्मनः स्थितिरियं चान्यैः कथं लभ्यते ।

भ्रश्यद्देवगणं त्रसन्मुनिगणं नश्यत्प्रपञ्चं लयं

पश्यन्निर्भय एक एव विहरत्यानन्दसान्द्रो भवान् ॥ 34 ॥

योगक्षेमधुरन्धरस्य सकलश्रेयःप्रदोद्योगिनो

दृष्टादृष्टमतोपदेशकृतिनो बाह्यान्तरव्यापिनः ।

सर्वज्ञस्य दयाकरस्य भवतः किं वेदितव्यं मया

शम्भो त्वं परमान्तरङ्ग इति मे चित्ते स्मराम्यन्वहम् ॥ 35 ॥

भक्तो भक्तिगुणावृते मुदमृतापूर्णे प्रसन्ने मनः

कुम्भे साम्ब तवाङ्घ्रिपल्लवयुगं संस्थाप्य संवित्फलम् ।

सत्वं मन्त्रमुदीरयन्निजशरीरागारशुद्धिं वहन्

पुण्याहं प्रकटीकरोमि रुचिरं कल्याणमापादयन् ॥ 36 ॥

आम्नायाम्बुधिमादरेण सुमनःसङ्घाः समुद्यन्मनो [समुद्यन्मनः]

मन्थानं दृढभक्तिरज्जुसहितं कृत्वा मथित्वा ततः ।

सोमं कल्पतरुं सुपर्वसुरभिं चिन्तामणिं धीमतां

नित्यानन्दसुधां निरन्तररमासौभाग्यमातन्वते ॥ 37 ॥

प्राक्पुण्याचलमार्गदर्शितसुधामूर्तिः प्रसन्नः शिवः

सोमः सद्गणसेवितो मृगधरः पूर्णस्तमोमोचकः ।

चेतः पुष्करलक्षितो भवति चेदानन्दपाथोनिधिः

प्रागल्भ्येन विजृम्भते सुमनसां वृत्तिस्तदा जायते ॥ 38 ॥

धर्मो मे चतुरङ्घ्रिकः सुचरितः पापं विनाशं गतं

कामक्रोधमदादयो विगलिताः कालाः सुखाविष्कृताः ।

ज्ञानानन्दमहौषधिः सुफलिता कैवल्यनाथे सदा

मान्ये मानसपुण्डरीकनगरे राजावतंसे स्थिते ॥ 39 ॥

धीयन्त्रेण वचोघटेन कविताकुल्योपकुल्याक्रमै- [कविताकुल्योपकुल्याक्रमैः]

-रानीतैश्च सदाशिवस्य चरिताम्भोराशिदिव्यामृतैः ।

हृत्केदारयुताश्च भक्तिकलमाः साफल्यमातन्वते

दुर्भिक्षान्मम सेवकस्य भगवन्विश्वेश भीतिः कुतः ॥ 40 ॥

पापोत्पातविमोचनाय रुचिरैश्वर्याय मृत्युञ्जय

स्तोत्रध्याननतिप्रदक्षिणसपर्यालोकनाकर्णने ।

जिह्वाचित्तशिरोङ्घ्रिहस्तनयनश्रोत्रैरहं प्रार्थितो

मामाज्ञापय तन्निरूपय मुहुर्मामेव मा मेऽवचः ॥ 41 ॥

गाम्भीर्यं परिखापदं घनधृतिः प्राकार उद्यद्गुण- [उद्यद्गुणस्तॊमः]

-स्तोमश्चाप्तबलं घनेन्द्रियचयो द्वाराणि देहे स्थितः ।

विद्या वस्तुसमृद्धिरित्यखिलसामग्रीसमेते सदा

दुर्गातिप्रियदेव मामकमनोदुर्गे निवासं कुरु ॥ 42 ॥

मा गच्छ त्वमितस्ततो गिरिश भो मय्येव वासं कुरु

स्वामिन्नादिकिरात मामकमनःकान्तारसीमान्तरे ।

वर्तन्ते बहुशो मृगा मदजुषो मात्सर्यमोहादय- [ मात्सर्यमोहादयः]

-स्तान्हत्वा मृगयाविनोदरुचिता लाभं च सम्प्राप्स्यसि ॥ 43 ॥

करलग्नमृगः करीन्द्रभङ्गो

घनशार्दूलविखण्डनोऽस्तजन्तुः ।

गिरिशो विशदाकृतिश्च चेतः-

-कुहरे पञ्चमुखोऽस्ति मे कुतो भीः ॥ 44 ॥

छन्दः शाखिशिखान्वितैर् [शाखिशिखान्वितैरः] द्विजवरैः संसेविते शाश्वते

सौख्यापादिनि खेदभेदिनि सुधासारैः फलैर्दीपिते ।

चेतःपक्षिशिखामणे त्यज वृथा अञ्चारमन्यैरलं

नित्यं शङ्कर पादपद्मयुगलीनीडे विहारं कुरु ॥ 45 ॥

आकीर्णे नखराजिकान्तिविभवै [नखराजिकान्तिविभवैः] रुद्यत्सुधावैभवै-[रुद्यत्सुधावैभवैः]

-राधौतेऽपि च पद्मरागललिते हंसव्रजैराश्रिते ।

नित्यं भक्तिवधूगणैश्च रहसि स्वेच्छाविहारं कुरु

स्थित्वा मानसराजहंस गिरिजानाथाङ्घ्रिसौधान्तरे ॥ 46 ॥

शम्भुध्यान वसन्तसङ्गिनि हृदारामेऽघजीर्णच्छदाः

स्रस्ता भक्तिलताच्छटा विलसिताः पुण्यप्रवालश्रिताः ।

दीप्यन्ते गुणकोरका जपवचःपुष्पाणि सद्वासना

ज्ञानानन्द सुधामरन्दलहरी संवित्फलाभ्युन्नतिः ॥ 47 ॥

नित्यानन्दरसालयं सुरमुनिस्वान्ताम्बुजाताश्रयं

स्वच्छं सद्द्विजसेवितं कलुषहृत्सद्वासना विष्कृतम् ।

शम्भुध्यान सरोवरं व्रज मनोहं सावतंस स्थिरं

किं क्षुद्रा श्रयपल्वल भ्रमण सञ्जातश्रमं प्राप्स्यसि ॥ 48 ॥

आनन्दामृत पूरिता हरपदां भोजा लवालोद्यता

स्थैर्योपघ्नमुपेत्य भक्तिलतिका शाखोप शाखान्विता ।

उच्छैर् मानस कायमान पटलीमाक्रम्य निष्कल्मषा

नित्याभीष्ट फलप्रदा भवतु मे सत्कर्म संवर्धिता ॥ 49 ॥

सन्ध्या रम्भ विजृम्भितं श्रुतिशिरः स्थानान्तराधि ष्ठितं

सप्रेम भ्रमराभिरामं असकृत् सद्वासना शोभितम् ।

भोगीन्द्रा भरणं समस्तसुमनः पूज्यं गुणाविष्कृतं

सेवे श्रीगिरि मल्लिकार्जुन महालिङ्गं शिवालिङ्गितम् ॥ 50 ॥

भृङ्गीच्छा नटनोत्कटः करमदग्राही स्फुरन् माधवा- [स्फुरन् माधवाव्ह्लादो]

-ह्लादो नादयुतो महासितवपुः पञ्चेषुणा चादृतः ।

सत्पक्षः सुमनो वनेषु स पुनः साक्षान्मदीये मनो-

-राजीवे भ्रमराधिपो विहरतां श्रीशैलवासी विभुः ॥ 51 ॥

कारुण्यामृत वर्षिणं घनविपद्ग्रीष्मच् छिदाकर्मठं

विद्यासस्य फलोदयाय सुमनः संसेव्य मिच्छाकृतिम् ।

नृत्यद् भक्त मयूरमद्रि निलयं चञ्चज्जटामण्डलं

शम्भो वाञ्छति नीलकन्धर सदा त्वां मे मनश्चातकः ॥ 52 ॥

आकाशेन शिखी समस्तफणिनां नेत्रा कलापी नता-[नतानुग्राहि]

-नुग्राहि प्रणवोपदे शनिनदैः केकीति यो गीयते ।

श्यामां शैलसमुद्भवां घनरुचिं दृष्ट्वा नटन्तं मुदा

वेदान्तोपवने विहाररसिकं तं नीलकण्ठं भजे ॥ 53 ॥

सन्ध्या घर्मदिनात्ययो हरिकराघात प्रभूतानक- [प्रभूतानकध्वानो ]

-ध्वानो वारिदगर्जितं दिविषदां दृष्टिच्छटा चञ्चला ।

भक्तानां परितोषबाष्प विततिर् वृष्टिर् मयूरी शिवा

यस्मिन्नुज्ज्वल ताण्डवं विजयते तं नीलकण्ठं भजे ॥ 54 ॥

आद्यायामित तेजसे श्रुतिपदैर्वेद्याय साध्याय ते

विद्यानन्दमयात्मने त्रिजगतः संरक्षणोद्योगिने ।

ध्येयायाखिलयोगिभिः सुरगणैर्गेयाय मायाविने

सम्यक्ताण्डव सम्भ्रमाय जटिने सेयं नतिः शम्भवे ॥ 55 ॥

नित्याय त्रिगुणात्मने पुरजिते कात्यायनी श्रेयसे

सत्यायादि कुटुम्बिने मुनिमनः प्रत्यक्ष चिन्मूर्तये ।

मायासृष्ट जगत्त्रयाय सकलाम्नायान्तसञ्चारिणे

सायं ताण्डव सम्भ्रमाय जटिने सेयं नतिः शम्भवे ॥ 56 ॥

नित्यं स्वोदरपोषणाय सकलानुद्दिश्य वित्ताशया

व्यर्थं पर्यटनं करोमि भवतः सेवां न जाने विभो ।

मज्जन्मान्तर पुण्य पाक बलतस्त्वं शर्व सर्वान्तर- [सर्वान्तरः]

-स्तिष्ठस्येव हि तेन वा पशुपते ते रक्षणीयोऽस्म्यहम् ॥ 57 ॥

एको वारिज बान्धवः क्षितिनभो व्याप्तं तमो मण्डलं

भित्त्वा लोचन गोचरोऽपि भवति त्वं कोटि सूर्यप्रभः ।

वेद्यः किं न भवस्यहो घनतरं कीदृग्भवेन्मत्तम- [कीदृग्भवेन्मत्तमः]

-स्तत्सर्वं [तत्सर्वं] व्यपनीय मे पशुपते साक्षात्प्रसन्नो भव ॥ 58 ॥

हंसः पद्मवनं समिच्छति यथा नीलाम्बुदं चातकः

कोकः कोकनदप्रियं प्रतिदिनं चन्द्रं चकोरस्तथा ।

चेतो वाञ्छति मामकं पशुपते चिन्मार्गमृग्यं विभो

गौरीनाथ भवत्पदाब्ज युगलं कैवल्य सौख्यप्रदम् ॥ 59 ॥

रोधस्तोयहृतः श्रमेण पथिकश्छायां तरोर्वृष्टितो [तरोर्वृष्टितः]

भीतः स्वस्थगृहं गृहस्थमतिथिर् दीनः प्रभुं धार्मिकम् ।

दीपं सन्तमसाकुलश्च शिखिनं शीता वृतस्त्वं तथा

चेतः सर्वभयापहं व्रज सुखं शम्भोः पदाम्भोरुहम् ॥ 60 ॥

अङ्कोलं निज-बीज-सन्ततिरयस्कान्तोपलं [सन्ततिः अयस्कान्तोपलं] सूचिका

साध्वी नैजविभुं लता क्षितिरुहं सिन्धुः सरिद् वल्लभम् ।

प्राप्नोतीह यथा तथा पशुपतेः पादारविन्द द्वयं

चेतोवृत्ति रुपेत्य तिष्ठति सदा सा भक्ति रित्युच्यते ॥ 61 ॥

आनन्दाश्रुभिरातनोति पुलकं नैर्मल्यतश्छादनं

वाचा-शङ्खमुखे स्थितैश्च जठरापूर्तिं चरित्रामृतैः ।

रुद्राक्षैर् हसितेन देव वपुषो रक्षां भवद्भावना-

-पर्यङ्के विनिवेश्य भक्तिजननी भक्तार्भकं रक्षति ॥ 62 ॥

मार्गावर्तितपादुका पशुपतेरङ्गस्य कूर्चायते

गण्डूषाम्बुनिषेचनं पुररिपोर्दिव्याभिषेकायते ।

किञ्चि-द्भक्षित-मांस-शेषकबलं नव्योपहारायते

भक्तिः किं न करोत्यहो वनचरो भक्तावतंसायते ॥ 63 ॥

वक्षस्ताडनमन्तकस्य कठिनापस्मारसम्मर्दनं

भूभृत्पर्यटनं नमत्सुरशिरःकोटीरसङ्घर्षणम् ।

कर्मेदं मृदुलस्य तावकपदद्वन्द्वस्य किं वोचितं

मच्चेतोमणिपादुकाविहरणं शम्भो सदाङ्गीकुरु ॥ 64 ॥

वक्षस्ताडनशङ्कया विचलितो वैवस्वतो निर्जराः

कोटीरोज्ज्वलरत्नदीपकलिकानीराजनं कुर्वते ।

दृष्ट्वा मुक्तिवधूस्तनोति निभृताश्लेषं भवानीपते

यच्चेतस्तव पादपद्मभजनं तस्येह किं दुर्लभम् ॥ 65 ॥

क्रीडार्थं सृजसि प्रपञ्चमखिलं क्रीडामृगास्ते जनाः

यत्कर्माचरितं मया च भवतः प्रीत्यै भवत्येव तत् ।

शम्भो स्वस्य कुतूहलस्य करणं मच्चेष्टितं निश्चितं

तस्मान्मामकरक्षणं पशुपते कर्तव्यमेव त्वया ॥ 66 ॥

बहुविधपरितोषबाष्पपूर-

-स्फुटपुलकाङ्कितचारुभोगभूमिम् ।

चिरपदफलकाङ्क्षिसेव्यमानां

परमसदाशिवभावनां प्रपद्ये ॥ 67 ॥

अमितमुदमृतं मुहुर्दुहन्तीं

विमलभवत्पदगोष्ठमावसन्तीम् ।

सदय पशुपते सुपुण्यपाकां

मम परिपालय भक्तिधेनुमेकाम् ॥ 68 ॥

जडता पशुता कलङ्किता

कुटिलचरत्वं च नास्ति मयि देव ।

अस्ति यदि राजमौले

भवदाभरणस्य नास्मि किं पात्रम् ॥ 69 ॥

अरहसि रहसि स्वतन्त्रबुद्ध्या

वरिवसितुं सुलभः प्रसन्नमूर्तिः ।

अगणितफलदायकः प्रभुर्मे

जगदधिको हृदि राजशेखरोऽस्ति ॥ 70 ॥

आरूढभक्तिगुणकुञ्चितभावचाप-

-युक्तैः शिवस्मरणबाणगणैरमोघैः ।

निर्जित्य किल्बिषरिपून्विजयी सुधीन्द्रः

सानन्दमावहति सुस्थिरराजलक्ष्मीम् ॥ 71 ॥

ध्यानाञ्जनेन समवेक्ष्य तमःप्रदेशं

भित्त्वा महाबलिभिरीश्वरनाममन्त्रैः ।

दिव्याश्रितं भुजगभूषणमुद्वहन्ति

ये पादपद्ममिह ते शिव ते कृतार्थाः ॥ 72 ॥

भूदारतामुदवहद्यदपेक्षया श्री-

-भूदार एव किमतः सुमते लभस्व ।

केदारमाकलितमुक्तिमहौषधीनां

पादारविन्दभजनं परमेश्वरस्य ॥ 73 ॥

आशापाशक्लेशदुर्वासनादि-

-भेदोद्युक्तैर्दिव्यगन्धैरमन्दैः ।

आशाशाटीकस्य पादारविन्दं

चेतःपेटीं वासितां मे तनोतु ॥ 74 ॥

कल्याणिनं सरसचित्रगतिं सवेगं

सर्वेङ्गितज्ञमनघं ध्रुवलक्षणाढ्यम् ।

चेतस्तुरङ्गमधिरुह्य चर स्मरारे

नेतः समस्तजगतां वृषभाधिरूढ ॥ 75 ॥

भक्तिर्महेशपदपुष्करमावसन्ती

कादम्बिनीव कुरुते परितोषवर्षम् ।

सम्पूरितो भवति यस्य मनस्तटाक-

-स्तज्जन्मसस्यमखिलं सफलं च नान्यत् ॥ 76 ॥

बुद्धिः स्थिरा भवितुमीश्वरपादपद्म-

-सक्ता वधूर्विरहिणीव सदा स्मरन्ती ।

सद्भावनास्मरणदर्शनकीर्तनादि

सम्मोहितेव शिवमन्त्रजपेन विन्ते ॥ 77 ॥

सदुपचारविधिष्वनुबोधितां

सविनयां सुहृदं समुपाश्रिताम् ।

मम समुद्धर बुद्धिमिमां प्रभो

वरगुणेन नवोढवधूमिव ॥ 78 ॥

नित्यं योगिमनः सरोजदलसञ्चारक्षमस्त्वत्क्रमः

शम्भो तेन कथं कठोरयमराड्वक्षःकवाटक्षतिः ।

अत्यन्तं मृदुलं त्वदङ्घ्रियुगलं हा मे मनश्चिन्तय-

-त्येतल्लोचनगोचरं कुरु विभो हस्तेन संवाहये ॥ 79 ॥

एष्यत्येष जनिं मनोऽस्य कठिनं तस्मिन्नटानीति म-

-द्रक्षायै गिरिसीम्नि कोमलपदन्यासः पुराभ्यासितः ।

नो चेद्दिव्यगृहान्तरेषु सुमनस्तल्पेषु वेद्यादिषु

प्रायः सत्सु शिलातलेषु नटनं शम्भो किमर्थं तव ॥ 80 ॥

कञ्चित्कालमुमामहेश भवतः पादारविन्दार्चनैः

कञ्चिद्ध्यानसमाधिभिश्च नतिभिः कञ्चित्कथाकर्णनैः ।

कञ्चित्कञ्चिदवेक्षणैश्च नुतिभिः कञ्चिद्दशामीदृशीं

यः प्राप्नोति मुदा त्वदर्पितमना जीवन् स मुक्तः खलु ॥ 81 ॥

बाणत्वं वृषभत्वमर्धवपुषा भार्यात्वमार्यापते

घोणित्वं सखिता मृदङ्गवहता चेत्यादि रूपं दधौ ।

त्वत्पादे नयनार्पणं च कृतवांस्त्वद्देहभागो हरिः

पूज्यात्पूज्यतरः स एव हि न चेत्को वा तदन्योऽधिकः ॥ 82 ॥

जननमृतियुतानां सेवया देवतानां

न भवति सुखलेशः संशयो नास्ति तत्र ।

अजनिममृतरूपं साम्बमीशं भजन्ते

य इह परमसौख्यं ते हि धन्या लभन्ते ॥ 83 ॥

शिव तव परिचर्यासन्निधानाय गौर्या

भव मम गुणधुर्यां बुद्धिकन्यां प्रदास्ये ।

सकलभुवनबन्धो सच्चिदानन्दसिन्धो

सदय हृदयगेहे सर्वदा संवस त्वम् ॥ 84 ॥

जलधिमथनदक्षो नैव पातालभेदी

न च वनमृगयायां नैव लुब्धः प्रवीणः ।

अशनकुसुमभूषावस्त्रमुख्यां सपर्यां

कथय कथमहं ते कल्पयानीन्दुमौले ॥ 85 ॥

पूजाद्रव्यसमृद्धयो विरचिताः पूजां कथं कुर्महे

पक्षित्वं न च वा किटित्वमपि न प्राप्तं मया दुर्लभम् ।

जाने मस्तकमङ्घ्रिपल्लवमुमाजाने न तेऽहं विभो

न ज्ञातं हि पितामहेन हरिणा तत्त्वेन तद्रूपिणा ॥ 86 ॥

अशनं गरलं फणी कलापो

वसनं चर्म च वाहनं महोक्षः ।

मम दास्यसि किं किमस्ति शम्भो

तव पादाम्बुजभक्तिमेव देहि ॥ 87 ॥

यदा कृताम्भोनिधिसेतुबन्धनः

करस्थलाधःकृतपर्वताधिपः ।

भवानि ते लङ्घितपद्मसम्भव-

-स्तदा शिवार्चास्तवभावनक्षमः ॥ 88 ॥

नतिभिर्नुतिभिस्त्वमीश पूजा-

-विधिभिर्ध्यानसमाधिभिर्न तुष्टः ।

धनुषा मुसलेन चाश्मभिर्वा

वद ते प्रीतिकरं तथा करोमि ॥ 89 ॥

वचसा चरितं वदामि शम्भो-

-रहमुद्योगविधासु तेऽप्रसक्तः ।

मनसाकृतिमीश्वरस्य सेवे

शिरसा चैव सदाशिवं नमामि ॥ 90 ॥

आद्याविद्या हृद्गता निर्गतासी-

-द्विद्या हृद्या हृद्गता त्वत्प्रसादात् ।

सेवे नित्यं श्रीकरं त्वत्पदाब्जं

भावे मुक्तेर्भाजनं राजमौले ॥ 91 ॥

दूरीकृतानि दुरितानि दुरक्षराणि

दौर्भाग्यदुःखदुरहङ्कृतिदुर्वचांसि ।

सारं त्वदीयचरितं नितरां पिबन्तं

गौरीश मामिह समुद्धर सत्कटाक्षैः ॥ 92 ॥

सोमकलाधरमौलौ

कोमलघनकन्धरे महामहसि ।

स्वामिनि गिरिजानाथे

मामकहृदयं निरन्तरं रमताम् ॥ 93 ॥

सा रसना ते नयने

तावेव करौ स एव कृतकृत्यः ।

या ये यौ यो भर्गं

वदतीक्षेते सदार्चतः स्मरति ॥ 94 ॥

अतिमृदुलौ मम चरणा-

-वतिकठिनं ते मनो भवानीश ।

इति विचिकित्सां सन्त्यज

शिव कथमासीद्गिरौ तथा वेशः ॥ 95 ॥

धैर्याङ्कुशेन निभृतं

रभसादाकृष्य भक्तिशृङ्खलया ।

पुरहर चरणालाने

हृदयमदेभं बधान चिद्यन्त्रैः ॥ 96 ॥

प्रचरत्यभितः प्रगल्भवृत्त्या

मदवानेष मनः करी गरीयान् ।

रिगृह्य नयेन भक्तिरज्वा

परम स्थाणु पदं दृढं नयामुम् ॥ 97 ॥

सर्वालङ्कारयुक्तां सरलपदयुतां साधुवृत्तां सुवर्णां

सद्भिः संस्तूयमानां सरसगुणयुतां लक्षितां लक्षणाढ्याम् ।

उद्यद्भूषाविशेषामुपगतविनयां द्योतमानार्थरेखां

कल्याणीं देव गौरीप्रिय मम कविताकन्यकां त्वं गृहाण ॥ 98 ॥

इदं ते युक्तं वा परमशिव कारुण्यजलधे

गतौ तिर्यग्रूपं तव पदशिरोदर्शनधिया ।

हरिब्रह्माणौ तौ दिवि भुवि चरन्तौ श्रमयुतौ

कथं शम्भो स्वामिन्कथय मम वेद्योऽसि पुरतः ॥ 99 ॥

स्तोत्रेणालमहं प्रवच्मि न मृषा देवा विरिञ्चादयः

स्तुत्यानां गणनाप्रसङ्गसमये त्वामग्रगण्यं विदुः ।

माहात्म्याग्रविचारणप्रकरणे धानातुषस्तोमव-

-द्धूतास्त्वां विदुरुत्तमोत्तमफलं शम्भो भवत्सेवकाः ॥ 100 ॥

इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य श्रीमच्छङ्करभगवतः कृतौ शिवानन्दलहरी ॥

Roman (IAST) Transliteration

kalābhyāṃ cūḍālaṅkṛta-śaśikalābhyāṃ nijatapaḥ-

-phalābhyāṃ bhakteṣu prakaṭita-phalābhyāṃ bhavatu me |

śivābhyā-mastoka-tribhuvana-śivābhyāṃ hṛdi puna-

-rbhavābhyā-mānanda-sphuradanubhavābhyāṃ natiriyam || 1 ||

galantī śambho tvaccarita-saritaḥ kilbiṣarajo

dalantī dhīkulyā-saraṇiṣu patantī vijayatām |

diśantī saṃsāra-bhramaṇa-paritāpopaśamanaṃ

vasantī maccetohradabhuvi śivānandalaharī || 2 ||

trayīvedyaṃ hṛdyaṃ tripura-haramādyaṃ trinayanaṃ

jaṭābhārodāraṃ caladuragahāraṃ mṛgadharam |

mahādevaṃ devaṃ mayi sadayabhāvaṃ paśupatiṃ

cidālambaṃ sāmbaṃ śivamati-viḍambaṃ hṛdi bhaje || 3 ||

sahasraṃ vartante jagati vibudhāḥ kṣudraphaladā

na manye svapne vā tadanusaraṇaṃ tatkṛtaphalam |

hari-brahmādīnā-mapi nikaṭa-bhājāmasulabhaṃ

ciraṃ yāce śambho śiva tava padāmbhoja-bhajanam || 4 ||

smṛtau śāstre vaidye śakuna-kavitā-gānaphaṇitau

purāṇe mantre vā stuti-naṭana-hāsyeṣvacaturaḥ |

kathaṃ rājñāṃ prītirbhavati mayi ko'haṃ paśupate

paśuṃ māṃ sarvajña prathita kṛpayā pālaya vibho || 5 ||

ghaṭo vā mṛtpiṇḍo-'pyaṇurapi ca dhūmo'gniracalaḥ

paṭo vā tanturvā pariharati kiṃ ghoraśamanam |

vṛthā kaṇṭhakṣobhaṃ vahasi tarasā tarkavacasā

padāmbhojaṃ śambhorbhaja paramasaukhyaṃ vraja sudhīḥ || 6 ||

manaste pādābje nivasatu vacaḥ stotraphaṇitau

karau cābhyarcāyāṃ śrutirapi kathā karṇanavidhau |

tava dhyāne buddhirnayanayugalaṃ mūrtivibhave [buddhiḥ nayanayugalaṃ]

para-granthānkairvā paramaśiva jāne paramataḥ || 7 ||

yathā buddhiḥ śuktau rajatamiti kācāśmani maṇi- [maṇiḥ jale]

-rjale paiṣṭe kṣīraṃ bhavati mṛgatṛṣṇā-su salilam |

tathā devabhrāntyā bhajati bhavadanyaṃ jaḍajano

mahādeveśaṃ tvāṃ manasi ca na matvā paśupate || 8 ||

gabhīre kāsāre viśati vijane ghoravipine

viśāle śaile ca bhramati kusumārthaṃ jaḍamatiḥ |

samarpyaikaṃ cetaḥ sarasijamu-mānātha bhavate

sukhe-nāvasthātuṃ jana iha na jānāti kimaho || 9 ||

naratvaṃ devatvaṃ nagavana-mṛgatvaṃ maśakatā

paśutvaṃ kīṭatvaṃ bhavatu vihagatvādi jananam |

sadā tvatpādābja-smaraṇa-paramānandalaharī-

-vihārāsaktaṃ ceddhṛdayamiha kiṃ tena vapuṣā || 10 ||

vaṭurvā gehī vā yatirapi jaṭī vā taditaro

naro vā yaḥ kaścidbhavatu bhava kiṃ tena bhavati |

yadīyaṃ hṛtpadmaṃ yadi bhavadadhīnaṃ paśupate

tadīyastvaṃ śambho bhavasi bhavabhāraṃ ca vahasi || 11 ||

guhāyāṃ gehe vā bahirapi vane vā'driśikhare

jale vā vahnau vā vasatu vasateḥ kiṃ vada phalam |

sadā yasyaivāntaḥ-karaṇamapi śambho tava pade

sthitaṃ cedyogo'sau sa ca paramayogī sa ca sukhī || 12 ||

asāre saṃsāre nija-bhajanadūre jaḍadhiyā

bhramantaṃ māmandhaṃ paramakṛpayā pātumucitam |

madanyaḥ ko dīnastava kṛpaṇa-rakṣātinipuṇa- [rakṣātinipuṇaḥ tvadanyaḥ]

-stvadanyaḥ ko vā me trijagati śaraṇyaḥ paśupate || 13 ||

prabhustvaṃ dīnānāṃ khalu paramabandhuḥ paśupate

pramukhyo'haṃ teṣāmapi kimuta bandhutvamanayoḥ |

tvayaiva kṣantavyāḥ śiva madaparādhāśca sakalāḥ

prayatnā-tkartavyaṃ madavanamiyaṃ bandhusaraṇiḥ || 14 ||

upekṣā no cetkiṃ na harasi bhavaddhyāna-vimukhāṃ

durāśā-bhūyiṣṭhāṃ vidhilipi-maśakto yadi bhavān |

śirastadvaidhātraṃ nanakhalu suvṛttaṃ paśupate

kathaṃ vā niryatnaṃ karanakha-mukhenaiva lulitam || 15 ||

viriñci-rdīrghāyu-rbhavatu bhavatā tatparaśira- [tatparaśiraḥ catuṣkaṃ]

-ścatuṣkaṃ saṃrakṣyaṃ sa khalu bhuvi dainyaṃ likhitavān |

vicāraḥ ko vā māṃ viśada kṛpayā pāti śiva te

kaṭākṣavyāpāraḥ svayamapi ca dīnāvanaparaḥ || 16 ||

phalādvā puṇyānāṃ mayi karuṇayā vā tvayi vibho

prasanne'pi svāmin bhavadamala-pādābja-yugalam |

kathaṃ paśyeyaṃ māṃ sthagayati namaḥ sambhramajuṣāṃ

nilimpānāṃ śreṇi-rnija-kanaka-māṇikya-makuṭaiḥ || 17 ||

tvameko lokānāṃ paramaphalado divyapadavīṃ

vahantastvanmūlāṃ punarapi bhajante harimukhāḥ |

kiyadvā dākṣiṇyaṃ tava śiva madāśā ca kiyatī

kadā vā madrakṣāṃ vahasi karuṇā-pūritadṛśā || 18 ||

durāśā-bhūyiṣṭhe duradhipa-gṛhadvāra-ghaṭake

durante saṃsāre duritanilaye duḥkhajanake |

madāyāsaṃ kiṃ na vyapanayasi kasyopa-kṛtaye

vadeyaṃ prītiścettava śiva kṛtārthāḥ khalu vayam || 19 ||

sadā mohāṭavyāṃ carati yuvatīnāṃ kucagirau

naṭatyāśā-śākhā-svaṭati jhaṭiti svairamabhitaḥ |

kapālin bhikṣo me hṛdaya-kapimatyanta-capalaṃ

dṛḍhaṃ bhaktyā baddhvā śiva bhavadadhīnaṃ kuru vibho || 20 ||

dhṛti-stambhādhārāṃ dṛḍha-guṇa-nibaddhāṃ sagamanāṃ

vicitrāṃ padmāḍhyāṃ pratidivasa-sanmārga-ghaṭitām |

smarāre maccetaḥ-sphuṭa-paṭakuṭīṃ prāpya viśadāṃ

jaya svāmin śaktyā saha śiva gaṇaiḥ sevita vibho || 21 ||

pralobhādyairarthāharaṇa-paratantro dhanigṛhe [pralobhādyaiḥ arthāharaṇa-paratantro]

praveśodyuktaḥ san bhramati bahudhā taskarapate |

imaṃ cetaścoraṃ kathamiha sahe śaṅkara vibho

tavādhīnaṃ kṛtvā mayi niraparādhe kuru kṛpām || 22 ||

karomi tvatpūjāṃ sapadi sukhado me bhava vibho

vidhitvaṃ viṣṇutvaṃ diśasi khalu tasyāḥ phalamiti |

punaśca tvāṃ draṣṭuṃ divi bhuvi vahanpakṣi-mṛgatā-

-madṛṣṭvā tatkhedaṃ kathamiha sahe śaṅkara vibho || 23 ||

kadā vā kailāse kanakamaṇisaudhe saha gaṇai- [saha gaṇaiḥ vasan]

-rvasan śambhoragre sphuṭa-ghaṭita-mūrdhāñjalipuṭaḥ |

vibho sāmba svāmi-nparamaśiva pāhīti nigada-

-nvidhātṝṇāṃ kalpān kṣaṇamiva vineṣyāmi sukhataḥ || 24 ||

stavai-rbrahmādīnāṃ jayajaya-vacobhirniyamināṃ

gaṇānāṃ kelībhirmadakalamahokṣasya kakudi | [kelībhiḥ madakala-mahokṣasya]

sthitaṃ nīlagrīvaṃ trinayana-mumāśliṣṭa-vapuṣaṃ

kadā tvāṃ paśyeyaṃ karadhṛta-mṛgaṃ khaṇḍa-paraśum || 25 ||

kadā vā tvāṃ dṛṣṭvā giriśa tava bhavyāṅghri yugalaṃ

gṛhītvā hastābhyāṃ śirasi nayane vakṣasi vahan |

samā śliṣyā ghrāya sphuṭa jalaja gandhān parimalā-

-nalābhyāṃ brahmādyairmudamanubhaviṣyāmi hṛdaye || 26 || [brahmādyaiḥ muda-manubhaviṣyāmi]

karasthe hemādrau giriśa nikaṭasthe dhanapatau

gṛhasthe svarbhūjā mara surabhi cintāmaṇigaṇe |

śiraḥsthe śītāṃśau caraṇayugalasthe'khilaśubhe

kamarthaṃ dāsye'haṃ bhavatu bhavadarthaṃ mama manaḥ || 27 ||

sārūpyaṃ tava pūjane śiva mahādeveti saṅkīrtane

sāmīpyaṃ śivabhakti-dhuryajanatā-sāṅgatya-sambhāṣaṇe ||

sālokyaṃ ca carācarātmakatanudhyāne bhavānīpate

sāyujyaṃ mama siddhamatra bhavati svāmin kṛtārtho'smyaham || 28 ||

tvatpādāmbujamarcayāmi paramaṃ tvāṃ cintayāmyanvahaṃ

tvāmīśaṃ śaraṇaṃ vrajāmi vacasā tvāmeva yāce vibho |

vīkṣāṃ me diśa cākṣuṣīṃ sakaruṇāṃ divyaiściraṃ prārthitāṃ

śambho lokaguro madīyamanasaḥ saukhyopadeśaṃ kuru || 29 ||

vastroddhūtavidhau sahasrakaratā puṣpārcane viṣṇutā

gandhe gandhavahātmatā'nnapacane barhirmukhādhyakṣatā |

pātre kāñcanagarbhatāsti mayi cedbālenducūḍāmaṇe

śuśrūṣāṃ karavāṇi te paśupate svāmiṃstrilokīguro || 30 ||

nālaṃ vā paramopakārakamidaṃ tvekaṃ paśūnāṃ pate

paśyan kukṣigatāṃścarācaragaṇān bāhyasthitān rakṣitum |

sarvāmartyapalāyanauṣadhamatijvālākaraṃ bhīkaraṃ

nikṣiptaṃ garalaṃ gale na gilitaṃ nodgīrṇameva tvayā || 31 ||

jvālograḥ sakalāmarātibhayadaḥ kṣvelaḥ kathaṃ vā tvayā

dṛṣṭaḥ kiṃ ca kare dhṛtaḥ karatale kiṃ pakvajambūphalam |

jihvāyāṃ nihitaśca siddhaghuṭikā vā kaṇṭhadeśe bhṛtaḥ

kiṃ te nīlamaṇirvibhūṣaṇamayaṃ śambho mahātman vada || 32 ||

nālaṃ vā sakṛdeva deva bhavataḥ sevā natirvā nutiḥ

pūjā vā smaraṇaṃ kathāśravaṇamapyālokanaṃ mādṛśām |

svāminnasthiradevatānusaraṇāyāsena kiṃ labhyate

kā vā muktiritaḥ kuto bhavati cetkiṃ prārthanīyaṃ tadā || 33 ||

kiṃ brūmastava sāhasaṃ paśupate kasyāsti śambho bhava-

-ddhairyaṃ cedṛśamātmanaḥ sthitiriyaṃ cānyaiḥ kathaṃ labhyate |

bhraśyaddevagaṇaṃ trasanmunigaṇaṃ naśyatprapañcaṃ layaṃ

paśyannirbhaya eka eva viharatyānandasāndro bhavān || 34 ||

yogakṣemadhurandharasya sakalaśreyaḥpradodyogino

dṛṣṭādṛṣṭamatopadeśakṛtino bāhyāntaravyāpinaḥ |

sarvajñasya dayākarasya bhavataḥ kiṃ veditavyaṃ mayā

śambho tvaṃ paramāntaraṅga iti me citte smarāmyanvaham || 35 ||

bhakto bhaktiguṇāvṛte mudamṛtāpūrṇe prasanne manaḥ

kumbhe sāmba tavāṅghripallavayugaṃ saṃsthāpya saṃvitphalam |

satvaṃ mantramudīrayannijaśarīrāgāraśuddhiṃ vahan

puṇyāhaṃ prakaṭīkaromi ruciraṃ kalyāṇamāpādayan || 36 ||

āmnāyāmbudhimādareṇa sumanaḥsaṅghāḥ samudyanmano [samudyanmanaḥ]

manthānaṃ dṛḍhabhaktirajjusahitaṃ kṛtvā mathitvā tataḥ |

somaṃ kalpataruṃ suparvasurabhiṃ cintāmaṇiṃ dhīmatāṃ

nityānandasudhāṃ nirantararamāsaubhāgyamātanvate || 37 ||

prākpuṇyācalamārgadarśitasudhāmūrtiḥ prasannaḥ śivaḥ

somaḥ sadgaṇasevito mṛgadharaḥ pūrṇastamomocakaḥ |

cetaḥ puṣkaralakṣito bhavati cedānandapāthonidhiḥ

prāgalbhyena vijṛmbhate sumanasāṃ vṛttistadā jāyate || 38 ||

dharmo me caturaṅghrikaḥ sucaritaḥ pāpaṃ vināśaṃ gataṃ

kāmakrodhamadādayo vigalitāḥ kālāḥ sukhāviṣkṛtāḥ |

jñānānandamahauṣadhiḥ suphalitā kaivalyanāthe sadā

mānye mānasapuṇḍarīkanagare rājāvataṃse sthite || 39 ||

dhīyantreṇa vacoghaṭena kavitākulyopakulyākramai- [kavitākulyopakulyākramaiḥ]

-rānītaiśca sadāśivasya caritāmbhorāśidivyāmṛtaiḥ |

hṛtkedārayutāśca bhaktikalamāḥ sāphalyamātanvate

durbhikṣānmama sevakasya bhagavanviśveśa bhītiḥ kutaḥ || 40 ||

pāpotpātavimocanāya ruciraiśvaryāya mṛtyuñjaya

stotradhyānanatipradakṣiṇasaparyālokanākarṇane |

jihvācittaśiroṅghrihastanayanaśrotrairahaṃ prārthito

māmājñāpaya tannirūpaya muhurmāmeva mā me'vacaḥ || 41 ||

gāmbhīryaṃ parikhāpadaṃ ghanadhṛtiḥ prākāra udyadguṇa- [udyadguṇastòmaḥ]

-stomaścāptabalaṃ ghanendriyacayo dvārāṇi dehe sthitaḥ |

vidyā vastusamṛddhirityakhilasāmagrīsamete sadā

durgātipriyadeva māmakamanodurge nivāsaṃ kuru || 42 ||

mā gaccha tvamitastato giriśa bho mayyeva vāsaṃ kuru

svāminnādikirāta māmakamanaḥkāntārasīmāntare |

vartante bahuśo mṛgā madajuṣo mātsaryamohādaya- [ mātsaryamohādayaḥ]

-stānhatvā mṛgayāvinodarucitā lābhaṃ ca samprāpsyasi || 43 ||

karalagnamṛgaḥ karīndrabhaṅgo

ghanaśārdūlavikhaṇḍano'stajantuḥ |

giriśo viśadākṛtiśca cetaḥ-

-kuhare pañcamukho'sti me kuto bhīḥ || 44 ||

chandaḥ śākhiśikhānvitair [śākhiśikhānvitairaḥ] dvijavaraiḥ saṃsevite śāśvate

saukhyāpādini khedabhedini sudhāsāraiḥ phalairdīpite |

cetaḥpakṣiśikhāmaṇe tyaja vṛthā añcāramanyairalaṃ

nityaṃ śaṅkara pādapadmayugalīnīḍe vihāraṃ kuru || 45 ||

ākīrṇe nakharājikāntivibhavai [nakharājikāntivibhavaiḥ] rudyatsudhāvaibhavai-[rudyatsudhāvaibhavaiḥ]

-rādhaute'pi ca padmarāgalalite haṃsavrajairāśrite |

nityaṃ bhaktivadhūgaṇaiśca rahasi svecchāvihāraṃ kuru

sthitvā mānasarājahaṃsa girijānāthāṅghrisaudhāntare || 46 ||

śambhudhyāna vasantasaṅgini hṛdārāme'ghajīrṇacchadāḥ

srastā bhaktilatācchaṭā vilasitāḥ puṇyapravālaśritāḥ |

dīpyante guṇakorakā japavacaḥpuṣpāṇi sadvāsanā

jñānānanda sudhāmarandalaharī saṃvitphalābhyunnatiḥ || 47 ||

nityānandarasālayaṃ suramunisvāntāmbujātāśrayaṃ

svacchaṃ saddvijasevitaṃ kaluṣahṛtsadvāsanā viṣkṛtam |

śambhudhyāna sarovaraṃ vraja manohaṃ sāvataṃsa sthiraṃ

kiṃ kṣudrā śrayapalvala bhramaṇa sañjātaśramaṃ prāpsyasi || 48 ||

ānandāmṛta pūritā harapadāṃ bhojā lavālodyatā

sthairyopaghnamupetya bhaktilatikā śākhopa śākhānvitā |

ucchair mānasa kāyamāna paṭalīmākramya niṣkalmaṣā

nityābhīṣṭa phalapradā bhavatu me satkarma saṃvardhitā || 49 ||

sandhyā rambha vijṛmbhitaṃ śrutiśiraḥ sthānāntarādhi ṣṭhitaṃ

saprema bhramarābhirāmaṃ asakṛt sadvāsanā śobhitam |

bhogīndrā bharaṇaṃ samastasumanaḥ pūjyaṃ guṇāviṣkṛtaṃ

seve śrīgiri mallikārjuna mahāliṅgaṃ śivāliṅgitam || 50 ||

bhṛṅgīcchā naṭanotkaṭaḥ karamadagrāhī sphuran mādhavā- [sphuran mādhavāvhlādo]

-hlādo nādayuto mahāsitavapuḥ pañceṣuṇā cādṛtaḥ |

satpakṣaḥ sumano vaneṣu sa punaḥ sākṣānmadīye mano-

-rājīve bhramarādhipo viharatāṃ śrīśailavāsī vibhuḥ || 51 ||

kāruṇyāmṛta varṣiṇaṃ ghanavipadgrīṣmac chidākarmaṭhaṃ

vidyāsasya phalodayāya sumanaḥ saṃsevya micchākṛtim |

nṛtyad bhakta mayūramadri nilayaṃ cañcajjaṭāmaṇḍalaṃ

śambho vāñchati nīlakandhara sadā tvāṃ me manaścātakaḥ || 52 ||

ākāśena śikhī samastaphaṇināṃ netrā kalāpī natā-[natānugrāhi]

-nugrāhi praṇavopade śaninadaiḥ kekīti yo gīyate |

śyāmāṃ śailasamudbhavāṃ ghanaruciṃ dṛṣṭvā naṭantaṃ mudā

vedāntopavane vihārarasikaṃ taṃ nīlakaṇṭhaṃ bhaje || 53 ||

sandhyā gharmadinātyayo harikarāghāta prabhūtānaka- [prabhūtānakadhvāno ]

-dhvāno vāridagarjitaṃ diviṣadāṃ dṛṣṭicchaṭā cañcalā |

bhaktānāṃ paritoṣabāṣpa vitatir vṛṣṭir mayūrī śivā

yasminnujjvala tāṇḍavaṃ vijayate taṃ nīlakaṇṭhaṃ bhaje || 54 ||

ādyāyāmita tejase śrutipadairvedyāya sādhyāya te

vidyānandamayātmane trijagataḥ saṃrakṣaṇodyogine |

dhyeyāyākhilayogibhiḥ suragaṇairgeyāya māyāvine

samyaktāṇḍava sambhramāya jaṭine seyaṃ natiḥ śambhave || 55 ||

nityāya triguṇātmane purajite kātyāyanī śreyase

satyāyādi kuṭumbine munimanaḥ pratyakṣa cinmūrtaye |

māyāsṛṣṭa jagattrayāya sakalāmnāyāntasañcāriṇe

sāyaṃ tāṇḍava sambhramāya jaṭine seyaṃ natiḥ śambhave || 56 ||

nityaṃ svodarapoṣaṇāya sakalānuddiśya vittāśayā

vyarthaṃ paryaṭanaṃ karomi bhavataḥ sevāṃ na jāne vibho |

majjanmāntara puṇya pāka balatastvaṃ śarva sarvāntara- [sarvāntaraḥ]

-stiṣṭhasyeva hi tena vā paśupate te rakṣaṇīyo'smyaham || 57 ||

eko vārija bāndhavaḥ kṣitinabho vyāptaṃ tamo maṇḍalaṃ

bhittvā locana gocaro'pi bhavati tvaṃ koṭi sūryaprabhaḥ |

vedyaḥ kiṃ na bhavasyaho ghanataraṃ kīdṛgbhavenmattama- [kīdṛgbhavenmattamaḥ]

-statsarvaṃ [tatsarvaṃ] vyapanīya me paśupate sākṣātprasanno bhava || 58 ||

haṃsaḥ padmavanaṃ samicchati yathā nīlāmbudaṃ cātakaḥ

kokaḥ kokanadapriyaṃ pratidinaṃ candraṃ cakorastathā |

ceto vāñchati māmakaṃ paśupate cinmārgamṛgyaṃ vibho

gaurīnātha bhavatpadābja yugalaṃ kaivalya saukhyapradam || 59 ||

rodhastoyahṛtaḥ śrameṇa pathikaśchāyāṃ tarorvṛṣṭito [tarorvṛṣṭitaḥ]

bhītaḥ svasthagṛhaṃ gṛhasthamatithir dīnaḥ prabhuṃ dhārmikam |

dīpaṃ santamasākulaśca śikhinaṃ śītā vṛtastvaṃ tathā

cetaḥ sarvabhayāpahaṃ vraja sukhaṃ śambhoḥ padāmbhoruham || 60 ||

aṅkolaṃ nija-bīja-santatirayaskāntopalaṃ [santatiḥ ayaskāntopalaṃ] sūcikā

sādhvī naijavibhuṃ latā kṣitiruhaṃ sindhuḥ sarid vallabham |

prāpnotīha yathā tathā paśupateḥ pādāravinda dvayaṃ

cetovṛtti rupetya tiṣṭhati sadā sā bhakti rityucyate || 61 ||

ānandāśrubhirātanoti pulakaṃ nairmalyataśchādanaṃ

vācā-śaṅkhamukhe sthitaiśca jaṭharāpūrtiṃ caritrāmṛtaiḥ |

rudrākṣair hasitena deva vapuṣo rakṣāṃ bhavadbhāvanā-

-paryaṅke viniveśya bhaktijananī bhaktārbhakaṃ rakṣati || 62 ||

mārgāvartitapādukā paśupateraṅgasya kūrcāyate

gaṇḍūṣāmbuniṣecanaṃ puraripordivyābhiṣekāyate |

kiñci-dbhakṣita-māṃsa-śeṣakabalaṃ navyopahārāyate

bhaktiḥ kiṃ na karotyaho vanacaro bhaktāvataṃsāyate || 63 ||

vakṣastāḍanamantakasya kaṭhināpasmārasammardanaṃ

bhūbhṛtparyaṭanaṃ namatsuraśiraḥkoṭīrasaṅgharṣaṇam |

karmedaṃ mṛdulasya tāvakapadadvandvasya kiṃ vocitaṃ

maccetomaṇipādukāviharaṇaṃ śambho sadāṅgīkuru || 64 ||

vakṣastāḍanaśaṅkayā vicalito vaivasvato nirjarāḥ

koṭīrojjvalaratnadīpakalikānīrājanaṃ kurvate |

dṛṣṭvā muktivadhūstanoti nibhṛtāśleṣaṃ bhavānīpate

yaccetastava pādapadmabhajanaṃ tasyeha kiṃ durlabham || 65 ||

krīḍārthaṃ sṛjasi prapañcamakhilaṃ krīḍāmṛgāste janāḥ

yatkarmācaritaṃ mayā ca bhavataḥ prītyai bhavatyeva tat |

śambho svasya kutūhalasya karaṇaṃ macceṣṭitaṃ niścitaṃ

tasmānmāmakarakṣaṇaṃ paśupate kartavyameva tvayā || 66 ||

bahuvidhaparitoṣabāṣpapūra-

-sphuṭapulakāṅkitacārubhogabhūmim |

cirapadaphalakāṅkṣisevyamānāṃ

paramasadāśivabhāvanāṃ prapadye || 67 ||

amitamudamṛtaṃ muhurduhantīṃ

vimalabhavatpadagoṣṭhamāvasantīm |

sadaya paśupate supuṇyapākāṃ

mama paripālaya bhaktidhenumekām || 68 ||

jaḍatā paśutā kalaṅkitā

kuṭilacaratvaṃ ca nāsti mayi deva |

asti yadi rājamaule

bhavadābharaṇasya nāsmi kiṃ pātram || 69 ||

arahasi rahasi svatantrabuddhyā

varivasituṃ sulabhaḥ prasannamūrtiḥ |

agaṇitaphaladāyakaḥ prabhurme

jagadadhiko hṛdi rājaśekharo'sti || 70 ||

ārūḍhabhaktiguṇakuñcitabhāvacāpa-

-yuktaiḥ śivasmaraṇabāṇagaṇairamoghaiḥ |

nirjitya kilbiṣaripūnvijayī sudhīndraḥ

sānandamāvahati susthirarājalakṣmīm || 71 ||

dhyānāñjanena samavekṣya tamaḥpradeśaṃ

bhittvā mahābalibhirīśvaranāmamantraiḥ |

divyāśritaṃ bhujagabhūṣaṇamudvahanti

ye pādapadmamiha te śiva te kṛtārthāḥ || 72 ||

bhūdāratāmudavahadyadapekṣayā śrī-

-bhūdāra eva kimataḥ sumate labhasva |

kedāramākalitamuktimahauṣadhīnāṃ

pādāravindabhajanaṃ parameśvarasya || 73 ||

āśāpāśakleśadurvāsanādi-

-bhedodyuktairdivyagandhairamandaiḥ |

āśāśāṭīkasya pādāravindaṃ

cetaḥpeṭīṃ vāsitāṃ me tanotu || 74 ||

kalyāṇinaṃ sarasacitragatiṃ savegaṃ

sarveṅgitajñamanaghaṃ dhruvalakṣaṇāḍhyam |

cetasturaṅgamadhiruhya cara smarāre

netaḥ samastajagatāṃ vṛṣabhādhirūḍha || 75 ||

bhaktirmaheśapadapuṣkaramāvasantī

kādambinīva kurute paritoṣavarṣam |

sampūrito bhavati yasya manastaṭāka-

-stajjanmasasyamakhilaṃ saphalaṃ ca nānyat || 76 ||

buddhiḥ sthirā bhavitumīśvarapādapadma-

-saktā vadhūrvirahiṇīva sadā smarantī |

sadbhāvanāsmaraṇadarśanakīrtanādi

sammohiteva śivamantrajapena vinte || 77 ||

sadupacāravidhiṣvanubodhitāṃ

savinayāṃ suhṛdaṃ samupāśritām |

mama samuddhara buddhimimāṃ prabho

varaguṇena navoḍhavadhūmiva || 78 ||

nityaṃ yogimanaḥ sarojadalasañcārakṣamastvatkramaḥ

śambho tena kathaṃ kaṭhorayamarāḍvakṣaḥkavāṭakṣatiḥ |

atyantaṃ mṛdulaṃ tvadaṅghriyugalaṃ hā me manaścintaya-

-tyetallocanagocaraṃ kuru vibho hastena saṃvāhaye || 79 ||

eṣyatyeṣa janiṃ mano'sya kaṭhinaṃ tasminnaṭānīti ma-

-drakṣāyai girisīmni komalapadanyāsaḥ purābhyāsitaḥ |

no ceddivyagṛhāntareṣu sumanastalpeṣu vedyādiṣu

prāyaḥ satsu śilātaleṣu naṭanaṃ śambho kimarthaṃ tava || 80 ||

kañcitkālamumāmaheśa bhavataḥ pādāravindārcanaiḥ

kañciddhyānasamādhibhiśca natibhiḥ kañcitkathākarṇanaiḥ |

kañcitkañcidavekṣaṇaiśca nutibhiḥ kañciddaśāmīdṛśīṃ

yaḥ prāpnoti mudā tvadarpitamanā jīvan sa muktaḥ khalu || 81 ||

bāṇatvaṃ vṛṣabhatvamardhavapuṣā bhāryātvamāryāpate

ghoṇitvaṃ sakhitā mṛdaṅgavahatā cetyādi rūpaṃ dadhau |

tvatpāde nayanārpaṇaṃ ca kṛtavāṃstvaddehabhāgo hariḥ

pūjyātpūjyataraḥ sa eva hi na cetko vā tadanyo'dhikaḥ || 82 ||

jananamṛtiyutānāṃ sevayā devatānāṃ

na bhavati sukhaleśaḥ saṃśayo nāsti tatra |

ajanimamṛtarūpaṃ sāmbamīśaṃ bhajante

ya iha paramasaukhyaṃ te hi dhanyā labhante || 83 ||

śiva tava paricaryāsannidhānāya gauryā

bhava mama guṇadhuryāṃ buddhikanyāṃ pradāsye |

sakalabhuvanabandho saccidānandasindho

sadaya hṛdayagehe sarvadā saṃvasa tvam || 84 ||

jaladhimathanadakṣo naiva pātālabhedī

na ca vanamṛgayāyāṃ naiva lubdhaḥ pravīṇaḥ |

aśanakusumabhūṣāvastramukhyāṃ saparyāṃ

kathaya kathamahaṃ te kalpayānīndumaule || 85 ||

pūjādravyasamṛddhayo viracitāḥ pūjāṃ kathaṃ kurmahe

pakṣitvaṃ na ca vā kiṭitvamapi na prāptaṃ mayā durlabham |

jāne mastakamaṅghripallavamumājāne na te'haṃ vibho

na jñātaṃ hi pitāmahena hariṇā tattvena tadrūpiṇā || 86 ||

aśanaṃ garalaṃ phaṇī kalāpo

vasanaṃ carma ca vāhanaṃ mahokṣaḥ |

mama dāsyasi kiṃ kimasti śambho

tava pādāmbujabhaktimeva dehi || 87 ||

yadā kṛtāmbhonidhisetubandhanaḥ

karasthalādhaḥkṛtaparvatādhipaḥ |

bhavāni te laṅghitapadmasambhava-

-stadā śivārcāstavabhāvanakṣamaḥ || 88 ||

natibhirnutibhistvamīśa pūjā-

-vidhibhirdhyānasamādhibhirna tuṣṭaḥ |

dhanuṣā musalena cāśmabhirvā

vada te prītikaraṃ tathā karomi || 89 ||

vacasā caritaṃ vadāmi śambho-

-rahamudyogavidhāsu te'prasaktaḥ |

manasākṛtimīśvarasya seve

śirasā caiva sadāśivaṃ namāmi || 90 ||

ādyāvidyā hṛdgatā nirgatāsī-

-dvidyā hṛdyā hṛdgatā tvatprasādāt |

seve nityaṃ śrīkaraṃ tvatpadābjaṃ

bhāve mukterbhājanaṃ rājamaule || 91 ||

dūrīkṛtāni duritāni durakṣarāṇi

daurbhāgyaduḥkhadurahaṅkṛtidurvacāṃsi |

sāraṃ tvadīyacaritaṃ nitarāṃ pibantaṃ

gaurīśa māmiha samuddhara satkaṭākṣaiḥ || 92 ||

somakalādharamaulau

komalaghanakandhare mahāmahasi |

svāmini girijānāthe

māmakahṛdayaṃ nirantaraṃ ramatām || 93 ||

sā rasanā te nayane

tāveva karau sa eva kṛtakṛtyaḥ |

yā ye yau yo bhargaṃ

vadatīkṣete sadārcataḥ smarati || 94 ||

atimṛdulau mama caraṇā-

-vatikaṭhinaṃ te mano bhavānīśa |

iti vicikitsāṃ santyaja

śiva kathamāsīdgirau tathā veśaḥ || 95 ||

dhairyāṅkuśena nibhṛtaṃ

rabhasādākṛṣya bhaktiśṛṅkhalayā |

purahara caraṇālāne

hṛdayamadebhaṃ badhāna cidyantraiḥ || 96 ||

pracaratyabhitaḥ pragalbhavṛttyā

madavāneṣa manaḥ karī garīyān |

rigṛhya nayena bhaktirajvā

parama sthāṇu padaṃ dṛḍhaṃ nayāmum || 97 ||

sarvālaṅkārayuktāṃ saralapadayutāṃ sādhuvṛttāṃ suvarṇāṃ

sadbhiḥ saṃstūyamānāṃ sarasaguṇayutāṃ lakṣitāṃ lakṣaṇāḍhyām |

udyadbhūṣāviśeṣāmupagatavinayāṃ dyotamānārtharekhāṃ

kalyāṇīṃ deva gaurīpriya mama kavitākanyakāṃ tvaṃ gṛhāṇa || 98 ||

idaṃ te yuktaṃ vā paramaśiva kāruṇyajaladhe

gatau tiryagrūpaṃ tava padaśirodarśanadhiyā |

haribrahmāṇau tau divi bhuvi carantau śramayutau

kathaṃ śambho svāminkathaya mama vedyo'si purataḥ || 99 ||

stotreṇālamahaṃ pravacmi na mṛṣā devā viriñcādayaḥ

stutyānāṃ gaṇanāprasaṅgasamaye tvāmagragaṇyaṃ viduḥ |

māhātmyāgravicāraṇaprakaraṇe dhānātuṣastomava-

-ddhūtāstvāṃ viduruttamottamaphalaṃ śambho bhavatsevakāḥ || 100 ||

iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau śivānandalaharī ||