Narayaniyam Dashaka 52 - Vatsasteyam Tatha Brahmagarvashamanam

ॐ

नारायणीयं दशक 52 - वत्सस्तेयं तथा ब्रह्मगर्वशमनम्

Vishnu Devanagari

अन्यावतारनिकरेष्वनिरीक्षितं ते

भूमातिरेकमभिवीक्ष्य तदाघमोक्षे ।

ब्रह्मा परीक्षितुमनाः स परोक्षभावं

निन्येऽथ वत्सकगणान् प्रवितत्य मायाम् ॥1॥

वत्सानवीक्ष्य विवशे पशुपोत्करे ता-

नानेतुकाम इव धातृमतानुवर्ती ।

त्वं सामिभुक्तकबलो गतवांस्तदानीं

भुक्तांस्तिरोऽधित सरोजभवः कुमारान् ॥2॥

वत्सायितस्तदनु गोपगणायितस्त्वं

शिक्यादिभाण्डमुरलीगवलादिरूपः ।

प्राग्वद्विहृत्य विपिनेषु चिराय सायं

त्वं माययाऽथ बहुधा व्रजमाययाथ ॥3॥

त्वामेव शिक्यगवलादिमयं दधानो

भूयस्त्वमेव पशुवत्सकबालरूपः ।

गोरूपिणीभिरपि गोपवधूमयीभि-

रासादितोऽसि जननीभिरतिप्रहर्षात् ॥4॥

जीवं हि कञ्चिदभिमानवशात्स्वकीयं

मत्वा तनूज इति रागभरं वहन्त्यः ।

आत्मानमेव तु भवन्तमवाप्य सूनुं

प्रीतिं ययुर्न कियतीं वनिताश्च गावः ॥5॥

एवं प्रतिक्षणविजृम्भितहर्षभार-

निश्शेषगोपगणलालितभूरिमूर्तिम् ।

त्वामग्रजोऽपि बुबुधे किल वत्सरान्ते

ब्रह्मात्मनोरपि महान् युवयोर्विशेषः ॥6॥

वर्षावधौ नवपुरातनवत्सपालान्

दृष्ट्वा विवेकमसृणे द्रुहिणे विमूढे ।

प्रादीदृशः प्रतिनवान् मकुटाङ्गदादि

भूषांश्चतुर्भुजयुजः सजलाम्बुदाभान् ॥7॥

प्रत्येकमेव कमलापरिलालिताङ्गान्

भोगीन्द्रभोगशयनान् नयनाभिरामान् ।

लीलानिमीलितदृशः सनकादियोगि-

व्यासेवितान् कमलभूर्भवतो ददर्श ॥8॥

नारायणाकृतिमसङ्ख्यतमां निरीक्ष्य

सर्वत्र सेवकमपि स्वमवेक्ष्य धाता ।

मायानिमग्नहृदयो विमुमोह याव-

देको बभूविथ तदा कबलार्धपाणिः ॥9॥

नश्यन्मदे तदनु विश्वपतिं मुहुस्त्वां

नत्वा च नूतवति धातरि धाम याते ।

पोतैः समं प्रमुदितैः प्रविशन् निकेतं

वातालयाधिप विभो परिपाहि रोगात् ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

anyāvatāranikareṣvanirīkṣitaṃ te

bhūmātirekamabhivīkṣya tadāghamokṣe |

brahmā parīkṣitumanāḥ sa parokṣabhāvaṃ

ninye'tha vatsakagaṇān pravitatya māyām ||1||

vatsānavīkṣya vivaśe paśupotkare tā-

nānetukāma iva dhātṛmatānuvartī |

tvaṃ sāmibhuktakabalo gatavāṃstadānīṃ

bhuktāṃstiro'dhita sarojabhavaḥ kumārān ||2||

vatsāyitastadanu gopagaṇāyitastvaṃ

śikyādibhāṇḍamuralīgavalādirūpaḥ |

prāgvadvihṛtya vipineṣu cirāya sāyaṃ

tvaṃ māyayā'tha bahudhā vrajamāyayātha ||3||

tvāmeva śikyagavalādimayaṃ dadhāno

bhūyastvameva paśuvatsakabālarūpaḥ |

gorūpiṇībhirapi gopavadhūmayībhi-

rāsādito'si jananībhiratipraharṣāt ||4||

jīvaṃ hi kañcidabhimānavaśātsvakīyaṃ

matvā tanūja iti rāgabharaṃ vahantyaḥ |

ātmānameva tu bhavantamavāpya sūnuṃ

prītiṃ yayurna kiyatīṃ vanitāśca gāvaḥ ||5||

evaṃ pratikṣaṇavijṛmbhitaharṣabhāra-

niśśeṣagopagaṇalālitabhūrimūrtim |

tvāmagrajo'pi bubudhe kila vatsarānte

brahmātmanorapi mahān yuvayorviśeṣaḥ ||6||

varṣāvadhau navapurātanavatsapālān

dṛṣṭvā vivekamasṛṇe druhiṇe vimūḍhe |

prādīdṛśaḥ pratinavān makuṭāṅgadādi

bhūṣāṃścaturbhujayujaḥ sajalāmbudābhān ||7||

pratyekameva kamalāparilālitāṅgān

bhogīndrabhogaśayanān nayanābhirāmān |

līlānimīlitadṛśaḥ sanakādiyogi-

vyāsevitān kamalabhūrbhavato dadarśa ||8||

nārāyaṇākṛtimasaṅkhyatamāṃ nirīkṣya

sarvatra sevakamapi svamavekṣya dhātā |

māyānimagnahṛdayo vimumoha yāva-

deko babhūvitha tadā kabalārdhapāṇiḥ ||9||

naśyanmade tadanu viśvapatiṃ muhustvāṃ

natvā ca nūtavati dhātari dhāma yāte |

potaiḥ samaṃ pramuditaiḥ praviśan niketaṃ

vātālayādhipa vibho paripāhi rogāt ||10||