kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - ukhyāgnikathanaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
sā॒vi॒trāṇi̭ juhoti॒ prasū᳚tyai caturgṛhī॒tena̭ juhoti॒ catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ cata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati॒ chandāgṃ̭si de॒vebhyo 'pā᳚-'krāma॒-nna vo̭ bhā॒gāni̭ ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti॒ tebhya̭ e॒tacca̭tu-rgṛhī॒tama̭-dhāraya-npuro-'nu vā॒kyā̭yai yā॒jyā̭yai de॒vatā̭yai vaṣaṭkā॒rāya॒ yacca̭turgṛhī॒ta-ñju॒hoti॒ chandāg̭sye॒va ta-tprī̭ṇāti॒ tānya̭sya prī॒tāni̭ de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hanti॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ [ya-ṅkā॒mayḙta, pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-] 1
pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyā॒-dāhṷtībhire॒vaina॒mapa̭ gṛhṇāti॒ pāpī̭yā-nbhavati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒diti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭-'nu॒drutya̭ juhuyā॒dāhṷtyai॒vaina̭ma॒bhi kra̭mayati॒ vasī̭yā-nbhava॒tyatho̭ ya॒jñasyai॒vaiṣā-'bhikrā᳚nti॒reti॒ vā e॒ṣa ya̭jñamu॒khā-dṛddhyā॒ yo᳚-'gnerde॒vatā̭yā॒ etya॒ṣṭāve॒tāni̭ sāvi॒trāṇi̭ bhavantya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚- [gā̭ya॒traḥ, a॒gnistenai॒va] 2
-'gnistenai॒va ya̭jñamu॒khādṛddhyā̭ a॒gnerde॒vatā̭yai॒ naitya॒ṣṭau sā̭vi॒trāṇi̭ bhava॒ntyāhṷtirnava॒mī tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe viyā̭tayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ chandāgṃ̭si yajñayaśa॒senā᳚ 'rpayeya॒mityṛca̭manta॒mā-ṅkṷryā॒cchandāg̭sye॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚ 'rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yaja̭mānaṃ-ya~jñayaśa॒senā᳚-'rpayeya॒miti॒ yajṷranta॒ma-ṅkṷryā॒-dyaja̭māname॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚-'rpayatyṛ॒cā stoma॒gṃ॒ sama̭rdha॒ye- [sama̭rdha॒yeti̭, ā॒ha॒ samṛ̭ddhyai] 3
-tyā̭ha॒ samṛ̭ddhyai ca॒turbhi॒rabhri॒mā da̭tte ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyā a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa veṇu॒-mprā-'vi̭śa॒-thsa e॒tāmū॒timanu॒ sama̭cara॒-dya-dveṇo᳚-ssuṣi॒ragṃ sṷṣi॒rā-'bhri̭rbhavati sayoni॒tvāya॒ sa yatra̭ya॒trā-'va̭sa॒-tta-tkṛ॒ṣṇama̭bhava-tkalmā॒ṣī bha̭vati rū॒pasa̭mṛddhyā ubhayataḥ॒, kṣṇūrbha̭vatī॒taścā॒-'-muta̭ścā॒-'rkasyā-va̭ruddhyai vyāmamā॒trī bha̭vatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒rya̭sammi॒tā 'pa̭rimitā bhava॒tya-pa̭rimita॒syā-' va̭ruddhyai॒ yo vana॒spatī̭nā-mphala॒grahi॒-ssa ḙṣāṃ-vī~॒ryā̭vā-nphala॒grahi॒rveṇṷ-rvaiṇa॒vī bha̭vati vī॒rya̭syā va̭ruddhyai || 4 ||
(kā॒mayḙta - gāya॒tro᳚ - 'rdha॒yeti̭ - ca - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 1)
vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya॒ yada̭ya॒juṣkḙṇa kri॒yata̭ i॒māma̭gṛbhṇa-nraśa॒nā-mṛ॒tasyetya̭śvābhi॒dhānī॒mā da̭tte॒ yajṷṣkṛtyai ya॒jñasya॒ samṛ̭ddhyai॒ pratū᳚rtaṃ-vā~ji॒nnā dra॒vetyaśva̭-ma॒bhi da̭dhāti rū॒pame॒vā-'syai॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe yu॒ñjāthā॒gṃ॒ rāsa̭bhaṃ-yu~॒vamiti̭ garda॒bha-masa̭tye॒va ga̭rda॒bha-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ tasmā॒daśvā᳚-dgarda॒bho-'sa̭ttaro॒ yogḙyoge ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha॒ [ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha, yogḙyoga] 5
yogḙyoga e॒vainaṃ̭-yu~ṅkte॒ vājḙvāje havāmaha॒ ityā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ sakhā̭ya॒ indra̭mū॒taya॒ ityā̭hendri॒yame॒vāva̭ rundhe॒ 'gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ ta-mpra॒jāpa̭ti॒ranva̭vinda-tprājāpa॒tyo-'śvo 'śvḙna॒ sa-mbha̭ra॒tyanṷvittyai pāpavasya॒saṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yacchreya̭sā ca॒ pāpī̭yasā ca samā॒na-ṅkarma̭ ku॒rvanti॒ pāpī̭yā॒n॒.- [pāpī̭yān, hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-] 6
-hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-mpūrva̭-nnayanti pāpavasya॒-sasya॒ vyāvṛ̭ttyai॒ tasmā॒cchreyāgṃ̭sa॒-mpāpī̭yā-npa॒ścādanvḙti ba॒hurvai bhava̭to॒ bhrātṛ̭vyo॒ bhava̭tīva॒ khalu॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te va॒jryaśvaḥ̭ pra॒tūrva॒nnehya̭va॒-krāma॒nna-śa̭stī॒rityā̭ha॒ vajrḙṇai॒va pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya॒mava̭ krāmati ru॒drasya॒ gāṇa̭patyā॒dityā̭ha rau॒drā vai pa॒śavo̭ ru॒drāde॒va [ ] 7
pa॒śū-nni॒ryācyā॒-''tmane॒ karma̭ kurute pū॒ṣṇā sa॒yujā̭ sa॒hetyā̭ha pū॒ṣā vā addhva̭nāgṃ sanne॒tā sama̭ṣṭyai॒ purī̭ṣāyatano॒ vā e॒ṣa yada॒gniraṅgi̭raso॒ vā e॒tamagrḙ de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sama̭bhara-npṛthi॒vyā-ssa॒dhasthā̭da॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dacche॒hītyā̭ha॒ sāya̭taname॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva- dacchḙma॒ ityā̭ha॒ yena̭ [ ] 8
sa॒ṅgaccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛṅkte pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒gni-ssa॒mbhṛtya॒ ityā̭huri॒yaṃ-vai~ pra॒jāpa̭ti॒stasyā̭ e॒tacchrotraṃ॒-ya~dva॒lmīko॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭riṣyāma॒ iti̭ valmīkava॒pāmupa̭ tiṣṭhate sā॒kṣāde॒va pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒-'gnigṃ sa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭rāma॒ ityā̭ha॒ yena̭ sa॒gañccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛ॒ṅkte 'nva॒gniru॒ṣasā॒magra̭- [-'nva॒gniru॒ṣasā॒magra᳚m, a॒khya॒dityā॒hā-] 9
-makhya॒dityā॒hā-nṷkhyātyā ā॒gatya̭ vā॒jyaddhva̭na ā॒kramya̭ vāji-npṛthi॒vīmityā̭he॒cchatye॒vaina॒-mpūrva̭yā vi॒ndatyutta̭rayā॒ dvābhyā॒mā kra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ dyaustḙ pṛ॒ṣṭha-mpṛ̭thi॒vī sa॒dhastha॒mityā̭hai॒bhyo vā e॒taṃ-lo~॒kebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒-ssamai̭raya-drū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe va॒jrī vā e॒ṣa yadaśvo̭ da॒-dbhira॒nyato̭dadbhyo॒ bhūyāṃ॒-lo~ma̭bhirubha॒yāda̭dbhyo॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttama̭dhaspa॒da-ndhyā̭ye॒-dvajrḙṇai॒vainagg̭ stṛṇute || 10 ||
(ā॒ha॒ - pāpī̭yān - ru॒drāde॒va - yenā - 'graṃ̭ - ~va॒jrī vai - sa॒ptada̭śa ca) (a. 2)
utkrā॒mo-da̭kramī॒diti॒ dvābhyā॒mutkra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ 'pa upa̭ sṛjati॒ yatra॒ vā āpa̭ upa॒ gaccha̭nti॒ tadoṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ tiṣṭha॒ntyoṣa̭dhīḥ prati॒tiṣṭha̭ntīḥ pa॒śavo-'nu॒ prati̭ tiṣṭhanti pa॒śūn. ya॒jño ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ yaja̭māna-mpra॒jāstasmā̭da॒pa upa̭ sṛjati॒ prati̭ṣṭhityai॒ yada̭ddhva॒ryu-ra̭na॒gnāvāhṷti-ñjuhu॒yāda॒ndho᳚ 'ddhva॒ryu- [-'ddhva॒ryuḥ, syā॒-drakṣāgṃ̭si] 11
-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒hira̭ṇyamu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryurbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ jigha̭rmya॒gni-mmana̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti prati॒kṣyanta॒-mbhuva̭nāni॒ viśvetyā̭ha॒ sarva॒gg॒ hyḙṣa pra॒tya-ṅkṣeti̭ pṛ॒thu-nti̭ra॒ścā vaya̭sā bṛ॒hanta॒mityā॒hā-'lpo॒ hyḙṣa jā॒to ma॒hā- [ma॒hān, bhava̭ti॒] 12
-nbhava̭ti॒ vyaci̭ṣṭha॒mannagṃ̭ rabha॒saṃ-vi~dā̭na॒mityā॒hā 'nna̭me॒vā-'smai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~dā ''tvā̭ jigharmi॒ vaca̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ tasmā॒-dya-tpurṷṣo॒ mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti॒ ta-dvā॒cā va̭datya ra॒kṣasetyā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ marya̭śrī-sspṛha॒ya-dva̭rṇo a॒gnirityā॒hā-pa̭citime॒vā-'smi̭-ndadhā॒tya-pa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ- [ya e॒vam, veda॒ mana̭sā॒ tvai] 13
-~veda॒ mana̭sā॒ tvai tāmāptṷmarhati॒ yāma̭ddhva॒ryura̭-na॒gnāvāhṷti-ñju॒hoti॒ mana̭svatībhyā-ñjuho॒tyāhṷtyo॒rāptyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai yajñamu॒khe ya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃ santye॒tarhi॒ khalu॒ vā e॒ta-dya̭jñamu॒khaṃ-ya~rhyḙna॒-dāhṷti-raśñu॒te pari̭ likhati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭ likhati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-'gnistasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hanti [hanti, gā॒ya॒tri॒yā pari̭] 14
gāyatri॒yā pari̭ likhati॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭sai॒vaina॒-mpari̭gṛhṇāti tri॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭu-gi̭ndri॒yeṇai॒vaina॒-mpari̭ gṛhṇātyanu॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatyanu॒ṣṭu-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si pari॒bhūḥ paryā᳚ptyai maddhya॒to̭-'nu॒ṣṭubhā॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-nmaddhya॒to vā॒cā va̭dāmo gāyatri॒yā pra̭tha॒mayā॒ pari̭ likha॒tyathā̭-'nu॒ṣṭubhā-'tha̭ tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī ya॒jño̭ 'nu॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭu-pteja̭sā cai॒vendri॒yeṇa̭ cobha॒yato̭ ya॒jña-mpari̭ gṛhṇāti || 15 ||
(a॒ndho᳚-'ddhva॒ryu - rma॒hān - bha̭vati॒ ya e॒vagṃ - ha̭nti - tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī - trayo̭daśa ca) (a. 3)
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti̭ khanati॒ prasū᳚tyā॒ atho̭ dhū॒ma-me॒vaitena̭ janayati॒ jyoti̭ṣmanta-ntvā-'gne su॒pratī̭ka॒-mityā̭ha॒ jyoti̭re॒vaitena̭ janayati॒ so᳚-'gnirjā॒taḥ pra॒jā-śśu॒cā-''rpa̭ya॒-tta-nde॒vā a̭rdha॒rcenā̭-śamayañchi॒va-mpra॒jābhyo-'higṃ̭ santa॒mityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ dvābhyā᳚-ṅkhanati॒ prati̭ṣṭhityā a॒pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sīti̭ puṣkarapa॒rṇamā [puṣkarapa॒rṇamā, ha॒ra॒tya॒pāṃ-vā~] 16
ha̭ratya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dā ha̭rati puṣkarapa॒rṇena॒ sa-mbha̭rati॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭nime॒vāgnigṃ sambha̭rati kṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭rati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sambha̭rati॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā-ñcarma̭ṇā sa॒mbhare᳚-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā-'rpa̭ye-tkṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭ratyāra॒ṇyāne॒va pa॒śū- [pa॒śūn, śu॒cā-'rpa̭yati॒] 17
-ñchu॒cā-'rpa̭yati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā lo̭ma॒ta-ssambha̭ra॒tyato॒ hya̭sya॒ meddhya̭-ṅkṛṣṇāji॒na-ñca̭ puṣkarapa॒rṇa-ñca॒ sagg stṛ̭ṇātī॒yaṃ-vai~ kṛ̭ṣṇāji॒nama॒sau pṷṣkarapa॒rṇa-mā॒bhyā-me॒vaina̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇātya॒-gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ tamatha॒rvā-'nva̭paśya॒datha̭rvā tvā pratha॒mo nira̭manthadagna॒ i- [nira̭manthadagna॒ iti̭, ā॒ha॒ ya e॒vaina̭-] 18
-tyā̭ha॒ ya e॒vaina̭-ma॒nvapa̭śya॒-ttenai॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati॒ tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒dadhītyā̭ha puṣkarapa॒rṇe hyḙna॒mupa̭śrita॒-mavi̭nda॒-ttamṷ tvā da॒ddhyaṅṅṛṣi॒rityā̭ha da॒ddhyaṅ vā ā̭tharva॒ṇa-stḙja॒svyā̭sī॒-tteja̭ e॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣetyā̭ha॒ pūrva̭me॒vodi॒ta-mutta̭reṇā॒bhi gṛ̭ṇāti [gṛ̭ṇāti, ca॒ta॒sṛbhi॒-ssambha̭rati] 19
cata॒sṛbhi॒-ssambha̭rati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va gā̭ya॒trībhi̭rbrāhma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭugbhī̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo̭ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityu॒bhayī̭bhi॒stasya॒ sambha̭re॒-tteja̭ścai॒vā-'smā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhātyaṣṭā॒bhi-ssambha̭ratya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚ 'gniryāvā̭ne॒vā-'gnistagṃ sambha̭rati॒ sīda̭ hota॒rityā̭- -ha de॒vatā̭ e॒vāsmai॒ sagṃ sā̭dayati॒ ni hoteti̭ manu॒ṣyā᳚n-thsagṃ sī̭da॒sveti॒ vayāgṃ̭si॒ jani̭ṣvā॒ hi jenyo॒ agre॒ ahnā॒mityā̭ha deva manu॒ṣyāne॒vā-'smai॒ sagṃsa̭nnā॒-npraja̭nayati || 20
(ai - va pa॒śū - niti̭ - gṛṇāti - hota॒riti̭ - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 4)
krū॒rami̭va॒ vā a̭syā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vā-'syai॒ śucagṃ̭ śamayati॒ sa-ntḙ vā॒yurmā̭ta॒riśvā̭ dadhā॒tvityā̭ha prā॒ṇo vai vā॒yuḥ prā॒ṇenai॒vāsyai᳚ prā॒ṇagṃ sa-nda̭dhāti॒ sa-ntḙ vā॒yurityā̭ha॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte॒ tasmai̭ ca devi॒ vaṣa̭ḍastu॒ [vaṣa̭ḍastu, tubhya॒mityā̭ha॒] 21
tubhya॒mityā̭ha॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va vṛṣṭi̭-ndadhāti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati॒ ya-dva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ sujā̭to॒ jyoti̭ṣā sa॒hetya̭nu॒ṣṭubhopa̭ nahyatyanu॒ṣṭu- [nahyatyanu॒ṣṭup, sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒] 22
-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ pari̭ dadhāti॒ vedṷko॒ vāso̭ bhavati॒ya e॒vaṃ-ve~da̭ vāru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddha॒ udṷ tiṣṭha svaddhvaro॒rdhva ū॒ ṣuṇa̭ ū॒taya॒ iti̭ sāvi॒trībhyā॒mu-tti̭ṣṭhati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsyo॒rdhvāṃ-va~̭ruṇame॒nimu-thsṛ̭jati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ sa jā॒to garbho̭ asi॒ [garbho̭ asi, roda̭syo॒rityā̭he॒me] 23
roda̭syo॒rityā̭he॒me vai roda̭sī॒ tayo̭re॒ṣa garbho॒ yada॒gni-stasmā̭-de॒vamā॒hāgne॒ cāru॒rvibhṛ̭ta॒ oṣa̭dhī॒ṣvityā̭ha ya॒dā hyḙtaṃ-vi~॒bhara॒ntyatha॒ cārṷtaro॒ bhava̭ti॒ pra mā॒tṛbhyo॒ adhi॒ kani̭krada-dgā॒ ityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a̭sya mā॒tara॒stābhya̭ e॒vaina॒-mpracyā̭vayati sthi॒ro bha̭va vī॒ḍva̭ṅga॒ iti̭ garda॒bha ā sā̭dayati॒ [ā sā̭dayati, sa-nna̭hyatye॒vaina̭-] 24
sa-nna̭hyatye॒vaina̭-me॒tayā᳚ sthe॒mne ga̭rda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bhaḥ pa̭śū॒nā-mbhā̭rabhā॒rita̭mo garda॒bhena॒ sa-mbha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho-'pya̭nāle॒śe-'tya॒nyā-npa॒śū-nme᳚dya॒tyanna॒gg॒ hyḙnenā॒-'rkagṃ sa॒mbhara̭nti garda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho dvi॒retā॒-ssan kani̭ṣṭha-mpaśū॒nā-mprajā̭yate॒-'gnirhya̭sya॒ yoni̭-nni॒rdaha̭ti pra॒jāsu॒ vā e॒ṣa e॒tarhyārṷ̄ḍha॒- [e॒tarhyārṷ̄ḍhaḥ, sa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā] 25
-ssa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā pra॒dahaḥ̭ śi॒vo bha̭va pra॒jābhya॒ ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ mānṷṣībhya॒stvama̭ṅgira॒ ityā̭ha māna॒vyo̭ hi pra॒jā mā dyāvā̭pṛthi॒vī a॒bhi śṷ̄śuco॒ mā-'ntari̭kṣa॒-mmā vana॒spatī॒nityā̭hai॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati॒ praitṷ vā॒jī kani̭krada॒dityā̭ha vā॒jī hyḙṣa nāna̭da॒-drāsa̭bhaḥ॒ patve- [patveti, ā॒ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒] 26
-tyā̭ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒ hyḙtamṛṣa॒yo-'va̭da॒-nbhara̭nna॒gni-mpṷrī॒ṣya̭mityā̭hā॒-'gnigg hyḙṣa bhara̭ti॒ mā pā॒dyāyṷṣaḥ pu॒retyā॒hā-''yṷre॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-dgarda॒bha-ssarva॒māyṷreti॒ tasmā᳚-dgarda॒bhe pu॒rā-''yṷṣaḥ॒ pramī̭te bibhyati॒ vṛṣā॒-'gniṃ-vṛ~ṣa̭ṇa॒-mbhara॒nnityā̭ha॒ vṛṣā॒ hyḙṣa vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbhagṃ̭ - [vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbha᳚m, sa॒mu॒driya॒-] 27
samu॒driya॒-mityā̭hā॒-'pāg hyḙṣa garbho॒ yada॒gniragna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ vā i॒mau lo॒kau vyai̭tā॒magna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ yadāhā॒ 'nayo᳚rlo॒kayo॒-rvītyai॒ pracyṷto॒ vā e॒ṣa ā॒yata̭nā॒daga̭taḥ prati॒ṣṭhāgṃ sa e॒tarhya̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca ddhyāyatyṛ॒tagṃ sa॒tyamityā̭he॒yaṃ-vā~ ṛ॒tama॒sau [ ] 28
sa॒tyama॒nayo̭re॒vaina॒-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa yaja̭mānama॒bhyaiti॒ yada॒gnirupa̭naddha॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ gṛhṇītā॒gnime॒ta-mityā̭ha॒ śāntyai॒ vyasya॒n viśvā॒ ama̭tī॒rarā̭tī॒-rityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ni॒ṣīda̭-nno॒ apa̭ durma॒tigṃ ha̭na॒dityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭modaddhva- [prati̭modaddhvam, e॒na॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒] 29
-mena॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a॒gnerbhā̭ga॒dheya॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ puṣpā̭vatī-ssupippa॒lā ityā̭ha॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇantya॒ yaṃ-vo~॒ garbha̭ ṛ॒tviyaḥ̭ pra॒tnagṃ sa॒dhastha॒mā-'sa̭da॒dityā̭ha॒ yābhya̭ e॒vaina̭-mpracyā॒vaya̭ti॒ tāsve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ dvābhyā̭mu॒pāva̭harati॒ prati̭ṣṭhityai || 30 ||
(a॒stva॒ - nu॒ṣṭu - ba̭si - sādaya॒tyā - rṷ̄ḍhaḥ॒-patveti॒-garbha̭-ma॒sau - mo̭daddhvaṃ॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 5)
vā॒ru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddho॒ vi pāja॒seti॒ visragṃ̭sayati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsya॒ viṣṷ̄cīṃ-va~ruṇame॒niṃ-vi~sṛ̭jatya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati ti॒sṛbhi॒rupa̭ sṛjati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati mi॒tra-ssa॒gṃ॒sṛjya̭ pṛthi॒vīmityā̭ha mi॒tro vai śi॒vo de॒vānā॒-ntenai॒vai- [de॒vānā॒-ntenai॒va, e॒na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒] 31
-na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒ śāntyai॒ yadgrā॒myāṇā॒-mpātrā̭ṇā-ṅka॒pālai᳚-ssagṃsṛ॒je-dgrā॒myāṇi॒ pātrā̭ṇi śu॒cā-'rpa̭yedarmakapā॒lai-ssagṃ sṛ̭jatye॒tāni॒ vā a̭nupajīvanī॒yāni॒ tānye॒va śu॒cā-'rpa̭yati॒ śarka̭rābhi॒-ssagṃ sṛ̭jati॒ dhṛtyā॒ atho̭ śa॒ntvāyā̭ jalo॒mai-ssagṃ sṛ̭jatye॒ṣā vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūryada॒jā pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ sagṃ sṛ̭ja॒tyatho॒ teja̭sā kṛṣṇāji॒nasya॒ loma̭bhi॒-ssagṃ - [loma̭bhi॒-ssam, sṛ॒ja॒ti॒ ya॒jño vai] 32
sṛ̭jati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sagṃ sṛ̭jati ru॒drā-ssa॒bhṛtya̭ pṛthi॒vīmityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ sama̭bhara॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati ma॒khasya॒ śiro॒-'sītyā̭ha ya॒jño vai ma॒khastasyai॒ta-cchiro॒ yadu॒khā tasmā̭de॒vamā̭ha ya॒jñasya̭ pa॒de stha॒ ityā̭ha ya॒jñasya॒ hyḙte [ ] 33
pa॒de atho॒ prati̭ṣṭhityai॒ prā-'nyābhi॒-ryaccha॒tyanva॒nyai-rma̭ntrayate mithuna॒tvāya॒ tryṷddhi-ṅkaroti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai॒ chando̭bhiḥ karoti vī॒ryaṃ̭-vai~ chandāgṃ̭si vī॒ryḙṇai॒vainā᳚-ṅkaroti॒ yajṷṣā॒ bila̭-ṅkaroti॒ vyāvṛ̭ttyā॒ iya̭tī-ṅkaroti pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tā-ndvista॒nā-ṅka̭roti॒ yāvā̭pṛthi॒vyordohā̭ya॒ catuḥ̭stanā-ṅkaroti paśū॒nā-ndohā̭yā॒ṣṭāsta̭nā-ṅkaroti॒ chanda̭sā॒-ndohā̭ya॒ navā᳚śri-mabhi॒cara̭taḥ kuryā-ttri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyai̭ kṛ॒tvāya॒ sā ma॒hīmu॒khāmiti॒ ni da̭dhāti de॒vatā᳚sve॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati || 34 ||
(tenai॒va - loma̭bhi॒-ssa - me॒te - a̭bhi॒cara̭ta॒ - eka̭vigṃśatiśca) (a. 6)
sa॒ptabhi̭rdhūpayati sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā-śśira̭ e॒ta-dya॒jñasya॒ yadu॒khā śī॒r॒ṣanne॒va ya॒jñasya̭ prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsa॒pta śī॒r॒ṣa-nprā॒ṇā a̭śvaśa॒kena̭ dhūpayati prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ sayoni॒tvāyā-di̭ti॒stvetyā̭he॒yaṃ-vā~ adi̭ti॒radi̭tyai॒vādi̭tyā-ṅkhanatya॒syā akrṷ̄raṅkārāya॒ na hi sva-ssvagṃ hi॒nasti̭ de॒vānā᳚-ntvā॒ patnī॒rityā̭ha de॒vānāṃ॒- [de॒vānā᳚m, vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'] 35
-~vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'-kurva॒-ntābhi̭re॒vainā᳚-ndadhāti dhi॒ṣaṇā॒stvetyā̭ha vi॒dyā vai dhi॒ṣaṇā̭ vi॒dyābhi̭-re॒vainā̭-ma॒bhīndhe॒ gnāstvetyā̭ha॒ chandāgṃ̭si॒ vai gnā śchando̭bhi-re॒vaināg̭ śrapayati॒ varū᳚traya॒stvetyā̭ha॒ hotrā॒ vai varū᳚trayo॒ hotrā̭bhire॒vainā᳚-mpacati॒ jana̭ya॒stvetyā̭ha de॒vānāṃ॒-vai~ patnī॒- [patnīḥ᳚, jana̭ya॒stābhi̭-] 36
-rjana̭ya॒stābhi̭-re॒vainā᳚-mpacati ṣa॒ḍbhiḥ pa̭cati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainā᳚-mpacati॒ dviḥ paca॒ntvityā̭ha॒ tasmā॒-ddvi-ssaṃ̭va~thsa॒rasya̭ sa॒sya-mpa̭cyate vāru॒ṇyṷkhā-'bhīddhā̭ mai॒triyopai̭ti॒ śāntyai̭ de॒vastvā̭ savi॒to-dva̭pa॒tvityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vainā॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhi॒ru-dva̭pa॒tyapa̭dyamānā pṛthi॒vyāśā॒ diśa॒ ā pṛ॒ṇe- [ā pṛ॒ṇa, ityā̭ha॒] 37
-tyā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā॒tyutti̭ṣṭha bṛha॒tī bha̭vo॒rdhvā ti̭ṣṭha dhru॒vā tvamityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā asu॒rya̭-mpātra॒manā᳚cchṛṇṇa॒mā-cchṛ̭ṇatti deva॒trā-'ka̭rajakṣī॒reṇā-''cchṛ̭ṇatti para॒maṃ-vā~ e॒ta-tpayo॒ yada̭jakṣī॒ra-mpa̭ra॒meṇai॒vainā॒-mpaya॒sā-''cchṛ̭ṇatti॒ yajṷṣā॒ vyāvṛ̭ttyai॒ chando̭bhi॒rā cchṛ̭ṇatti॒ chando̭bhi॒rvā e॒ṣā kri̭yate॒ chando̭bhire॒va chandā॒g॒syā cchṛ̭ṇatti || 38 ||
(ā॒ha॒ de॒vānāṃ॒ - ~vai patnīḥ᳚ - pṛṇai॒ - ṣā - ṣaṭ ca̭) (a. 7)
eka̭vigṃśatyā॒ māṣaiḥ᳚ puruṣaśī॒r॒ṣa-macchai᳚tyame॒ddhyā vai māṣā̭ ame॒ddhya-mpṷruṣaśī॒r॒ṣa-ma̭me॒ddhyaire॒vā-syā̭-me॒ddhya-nni̭rava॒dāya॒ meddhya̭-ṅkṛ॒tvā ''ha̭ra॒tyeka̭vigṃśati-rbhavantyekavi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ॒ purṷṣa॒syā-''ptyai॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣagṃ sa̭pta॒dhā vitṛ̭ṇṇāṃ-va~lmīkava॒pā-mprati॒ ni da̭dhāti sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇaire॒vaina॒-thsama̭rdhayati meddhya॒tvāya॒ yāva̭nto॒ [yāva̭ntaḥ, vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-] 39
vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-steṣāṃ᳚-ya~॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya yamagā॒thābhiḥ॒ pari̭gāyati ya॒māde॒vaina̭-dvṛṅkte ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭gāyati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vaina̭llo॒kebhyo̭ vṛṅkte॒ tasmā॒-dgāya̭te॒ na deya॒-ṅgāthā॒ hi ta-dvṛ॒ṅkte᳚ 'gnibhyaḥ̭ pa॒śūnā la̭bhate॒ kāmā॒ vā a॒gnayaḥ॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-tpa॒śū-nnā-''labhe॒tā-'na̭varuddhā asya [ ] 40
pa॒śavaḥ̭ syu॒rya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒je-dya̭jñaveśa॒sa-ṅkṷryā॒-dya-thsagg̭sthā॒paye᳚-dyā॒tayā̭māni śī॒r॒ṣāṇi̭ syu॒rya-tpa॒śūnā॒labha̭te॒ tenai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ ya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒jati̭ śī॒rṣṇā-mayā̭tayāmatvāya prājāpa॒tyena॒ sagg sthā̭payati ya॒jño vai pra॒jāpa̭tirya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ sa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa e॒tā ā॒prīra̭paśya॒-ttābhi॒rvai sa mṷkha॒ta [sa mṷkha॒taḥ, ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒] 41
ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒ yade॒tā ā॒priyo॒ bhava̭nti ya॒jño vai pra॒jāpa̭ti-rya॒jñame॒vaitābhi̭rmukha॒ta ā prī̭ṇā॒tya-pa̭rimitachandaso bhava॒ntyapa̭rimitaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ ūnātiri॒ktā mi̭thu॒nāḥ prajā᳚tyai loma॒śaṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ pra॒jāpa̭teḥ pa॒śavo̭ loma॒śāḥ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ sarvā̭ṇi॒ vā e॒tā rū॒pāṇi॒ sarvā̭ṇi rū॒pāṇya॒gnau citye᳚ kriyante॒ tasmā̭de॒tā a॒gneścitya̭sya [a॒gneścitya̭sya, bha॒va॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ] 42
bhava॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ sāmidhe॒nīranvā̭ha॒ rugvā ḙkavi॒gṃ॒śo ruca̭me॒va ga̭ccha॒tyatho᳚ prati॒ṣṭhāme॒va pra̭ti॒ṣṭhā hyḙkavi॒gṃ॒śa-ścatṷrvigṃśati॒manvā̭ha॒ catṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ parā̭cī॒ranvā̭ha॒ parā̭ṅiva॒ hi sṷva॒rgo lo॒ka-ssamā᳚stvā-'gna ṛ॒tavo̭ vardhaya॒ntvityā̭ha॒ samā̭bhire॒vā-'gniṃ-va~̭rdhaya- [-'gniṃ-va~̭rdhayati, ṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-vi~śvā॒] 43
-tyṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-vi~śvā॒ ā bhā̭hi pra॒diśaḥ̭ pṛthi॒vyā ityā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā̭ti॒ pratyaṷhatāma॒śvinā̭ mṛ॒tyuma̭smā॒dityā̭ha mṛ॒tyume॒vā-'smā॒dapa̭ nuda॒tyudva॒ya-ntama̭sa॒sparītyā̭ha pā॒pmā vai tamaḥ̭ pā॒pmāna̭me॒vāsmā॒dapa̭ ha॒ntyaga̭nma॒ jyoti̭rutta॒ma-mityā̭hā॒-'sau vā ā̭di॒tyo jyoti̭rutta॒ma-mā̭di॒tyasyai॒va sāyṷjya-ṅgacchati॒ na saṃ̭va~thsa॒rasti̭ṣṭhati॒ nāsya॒ śrīsti̭ṣṭhati॒ yasyai॒tāḥ kri॒yante॒ jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmanvā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 44 ||
(yāva̭nto - 'sya - mukha॒ta - ścitya̭sya - vardhaya - tyādi॒tyo᳚ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 8)
ṣa॒ḍbhirdī᳚kṣayati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayati sa॒ptabhi̭rdīkṣayati sa॒pta chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vaina̭-ndīkṣayati॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turitya̭-nu॒ṣṭubho᳚tta॒mayā̭ juhoti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mai- ka̭smāda॒kṣarā॒danā᳚pta-mpratha॒ma-mpa॒da-ntasmā॒-dya-dvā॒co-'nā᳚pta॒-ntanma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ [pra॒jāpa̭tiḥ, pra॒jāpa̭te॒rāpatyai॒] 45
pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai॒ yada॒rciṣi̭ pravṛ॒ñjyā-dbhū॒tamava̭ rundhīta॒ yadaṅgā̭reṣu bhavi॒ṣyadaṅgā̭reṣu॒ pravṛ̭ṇakti bhavi॒ṣya de॒vāva̭ rundhe bhavi॒ṣyaddhi bhūyo̭ bhū॒tā-ddvābhyā॒-mpravṛ̭ṇakti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ brahma̭ṇā॒ vā e॒ṣā yajṷṣā॒ sambhṛ̭tā॒ yadu॒khā sā yadbhidye॒tā-''rti॒mārcche॒- [-''rti॒mārcche᳚t, yaja̭māno] 46
-dyaja̭māno ha॒nyetā᳚-'sya ya॒jño mitrai॒tāmu॒khā-nta॒petyā̭ha॒ brahma॒ vai mi॒tro brahma̭nne॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ nāsya̭ ya॒jño ha̭nyate॒ yadi॒ bhidyḙta॒ taire॒va ka॒pālai॒-ssagṃ sṛ̭je॒-thsaiva tataḥ॒ prāya̭ścitti॒ryo ga॒taśrī॒-ssyānma̭thi॒tvā tasyāva̭ daddhyā-dbhū॒to vā e॒ṣa sa svā- [e॒ṣa sa svām, de॒vatā॒mupai̭ti॒] 47
-nde॒vatā॒mupai̭ti॒ yo bhūti̭kāma॒-ssyādya u॒khāyai̭ sa॒mbhave॒-thsa e॒va tasya̭ syā॒dato॒ hyḙṣa sa॒mbhava̭tye॒ṣa vai sva̭ya॒mbhūrnāma॒ bhava̭tye॒va ya-ṅkā॒mayḙta॒ bhrātṛ̭vyamasmai janayeya॒mitya॒-nyata॒stasyā॒-''hṛtyā-'va̭ daddhyā-thsā॒kṣāde॒vāsmai॒ bhrātṛ̭vya-ñjanayatyamba॒rīṣā॒danna̭ kāma॒syāva̭ daddhyādamba॒rīṣe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒- [sayo᳚nye॒vānna᳚m, ava̭ rundhe॒] 48
-mava̭ rundhe॒ muñjā॒nava̭ dadhā॒tyūrgvai muñjā॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhātya॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa krṷmu॒ka-mprā-'vi̭śa-tkrumu॒kamava̭ dadhāti॒ yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭kta॒-nta de॒vāva̭ rundha॒ ājyḙna॒ saṃ-yau~᳚tye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ yadājya̭-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ teja̭sā॒ [teja̭sā, vai ka̭kantī॒mā da̭dhāti॒] 49
vai ka̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sīda॒ tva-mmā॒tura॒syā u॒pastha॒ iti̭ ti॒sṛbhi̭rjā॒tamupa̭ tiṣṭhate॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣvā॒vida̭-ṅgaccha॒tyatho᳚ prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte || 50 ||
( pra॒jāpa̭ti--r ṛcche॒th - svā - me॒vānnaṃ॒ - teja̭sā॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 9)
na ha̭ sma॒ vai pu॒rā-'gnirapa̭raśuvṛkṇa-ndahati॒ tada̭smai prayo॒ga e॒varṣi̭rasvadaya॒-dyada̭gne॒ yāni॒ kāni॒ ceti̭ sa॒midha॒mā da̭dhā॒tyapa̭raśuvṛkṇa-me॒vāsmai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~daudṷmbarī॒mā da̭dhā॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gni-ma̭sṛjata॒ tagṃ sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāg̭- [sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāgṃ̭si, a॒ji॒ghā॒gṃ॒sa॒nthsa e॒ta-] 51
-syajighāgṃsa॒nthsa e॒ta-drā᳚kṣo॒ghnama̭paśya॒-ttena॒ vai sarakṣā॒g॒syapā̭-'hata॒ ya-drā᳚kṣo॒ghna-mbhava̭tya॒gnere॒va tena̭ jā॒tā-drakṣā॒g॒syapa̭ ha॒ntyāśva̭tthī॒mā da̭dhātyaśva॒ttho vai vana॒spatī̭nāgṃ sapatnasā॒ho viji̭tyai॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sagṃśi̭ta-mme॒ brahmodḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mityṷtta॒me audṷmbarī [audṷmbarī, vā॒ca॒ya॒ti॒ brahma̭ṇai॒va] 52
vācayati॒ brahma̭ṇai॒va kṣa॒tragṃ sagg śya̭ti kṣa॒treṇa॒ brahma॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo rā̭ja॒nya̭vā॒natya॒nya-mbrā᳚hma॒ṇa-ntasmā᳚-drāja॒nyo᳚ brāhma॒ṇavā॒natya॒nyagṃ rā̭ja॒nya̭-mmṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnira॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇyagṃ ru॒kmamanta̭ra॒-mprati̭muñcate॒ 'mṛta̭me॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tta॒ eka̭vigṃśatinirbādho bhava॒tyeka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kā dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya [a॒sāvā̭di॒tyaḥ, e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai] 53
ḙkavi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai dḙvalo॒kāstebhya̭ e॒va bhrātṛ̭vyama॒ntarḙti nirbā॒dhairvai de॒vā asṷrā-nnirbā॒dhḙ-'kurvata॒ tanni̭rbā॒dhānā᳚-nnirbādha॒tva-nni̭rbā॒dhī bha̭vati॒ bhrātṛ̭vyāne॒va ni̭rbā॒dhe kṷrute sāvitri॒yā prati̭muñcate॒ prasū᳚tyai॒ nakto॒ṣāsetyutta̭rayā 'horā॒trābhyā̭me॒vaina॒-mudya̭cchate de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dā ityā̭ha prā॒ṇā vai de॒vā dra̭viṇo॒dā a̭horā॒trābhyā̭me॒vaina̭mu॒dyatya̭ [ ] 54
prā॒ṇairdā̭dhā॒rā ''sī̭naḥ॒ prati̭muñcate॒ tasmā॒dāsī̭nāḥ pra॒jāḥ prajā̭yante kṛṣṇāji॒namutta̭ra॒-ntejo॒ vai hira̭ṇya॒-mbrahma̭ kṛṣṇāji॒na-nteja̭sā cai॒vaina॒-mbrahma̭ṇā cobha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ ṣaḍṷdyāmagṃ śi॒kya̭-mbhavati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina॒-mudya̭cchate॒ ya-ddvāda̭śodyāmagṃ saṃva~thsa॒reṇai॒va mau॒ñja-mbha̭va॒tyūrgvai muñjā̭ ū॒rjaivaina॒gṃ॒ sa ma̭rdhayati supa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā॒nityave᳚kṣate rū॒pame॒vāsyai॒tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe॒ diva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pa॒tetyā̭ha suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 55 ||
(rakṣā॒g॒syau - dṷbaṃri - ādi॒tya - u॒dyatya॒ - saṃ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 10)
sami̭ddho a॒ñjan kṛda̭ra-mmatī॒nā-ṅghṛ॒tama̭gne॒ madhṷma॒-tpinva̭mānaḥ | vā॒jī vaha̭n vā॒jina̭-ñjātavedo de॒vānāṃ᳚-va~kṣi pri॒yamā sa॒dhastha᳚m || ghṛ॒tenā॒ñjanthsa-mpa॒tho dḙva॒yānā᳚-nprajā॒nan vā॒jyapyḙtu de॒vān | anṷ tvā sapte pra॒diśaḥ̭ sacantāg sva॒dhāma॒smai yaja̭mānāya dhehi || īḍya॒ścāsi॒ vandya̭śca vājinnā॒śuścāsi॒ meddhya̭śca sapte | a॒gniṣṭvā̭ [a॒gniṣṭvā᳚, de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚] 56
de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚ prī॒taṃ-va~hniṃ̭-va~hatu jā॒tavḙdāḥ || stī॒rṇa-mba॒r॒hi-ssu॒ṣṭarī̭mā juṣā॒ṇoru pṛ॒thu pratha̭māna-mpṛthi॒vyām | de॒vebhi̭ryu॒ktamadi̭ti-ssa॒joṣā᳚-ssyo॒na-ṅkṛ̭ṇvā॒nā sṷvi॒te da̭dhātu || e॒tā ṷ va-ssu॒bhagā̭ vi॒śvarṷ̄pā॒ vipakṣo̭bhi॒-śśraya̭māṇā॒ udātaiḥ᳚ | ṛ॒ṣvā-ssa॒tīḥ ka॒vaṣa॒-śśumbha̭mānā॒ dvāro̭ de॒vī-ssṷprāya॒ṇā bha̭vantu || a॒nta॒rā mi॒trāvarṷṇā॒ cara̭ntī॒ mukhaṃ̭-ya~॒jñānā̭ma॒bhi saṃ̭vi~dā॒ne | u॒ṣāsā̭ vāgṃ [u॒ṣāsā̭ vām, su॒hi॒ra॒ṇye sṷśi॒lpe] 57
suhira॒ṇye sṷśi॒lpe ṛ॒tasya॒ yonā̭vi॒ha sā̭dayāmi || pra॒tha॒mā vāgṃ̭ sara॒thinā̭ su॒varṇā̭ de॒vau paśya̭ntau॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | api̭praya॒-ñcoda̭nā vā॒-mmimā̭nā॒ hotā̭rā॒ jyotiḥ̭ pra॒diśā̭ di॒śantā᳚ || ā॒di॒tyairno॒ bhāra̭tī vaṣṭu ya॒jñagṃ sara̭svatī sa॒ha ru॒drairna̭ āvīt | iḍopa̭hūtā॒ vasṷbhi-ssa॒joṣā̭ ya॒jña-nno̭ devīra॒mṛtḙṣu dhatta || tvaṣṭā̭ vī॒ra-nde॒vakā̭ma-ñjajāna॒ tvaṣṭu॒rarvā̭ jāyata ā॒śuraśvaḥ̭ | 58
tvaṣṭe॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na-ñjajāna ba॒hoḥ ka॒rtāra̭mi॒ha ya̭kṣi hotaḥ || aśvo̭ ghṛ॒tena॒ tmanyā॒ sama̭kta॒ upa̭ de॒vāgṃ ṛ̭tu॒śaḥ pātha̭ etu | vana॒spati̭-rdevalo॒ka-mpra̭jā॒nanna॒gninā̭ ha॒vyā sva̭di॒tāni̭ vakṣat || pra॒jāpa̭te॒stapa̭sā vāvṛdhā॒na-ssa॒dyo jā॒to da̭dhiṣe ya॒jñama̭gne | svāhā̭kṛtena ha॒viṣā̭ purogā yā॒hi sā॒ddhyā ha॒vira̭dantu de॒vāḥ || 59 ||
(a॒gniṣṭvā̭ - vā॒ - maśvo॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 11)
(sā॒vi॒trāṇi॒ - vyṛ̭ddha॒ - mutkrā̭ma - de॒vasya̭ khanati - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - sa॒ptabhi॒ - reka̭vigṃśatyā - ṣa॒ḍbhi - rna ha̭ sma॒ - sami̭ddho a॒ñja - nnekā̭daśa )
(sā॒vi॒trā - ṇyutkrā̭ma - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - pa॒śavaḥ̭ syu॒ - rna ha̭ sma॒ - nava̭pañcā॒śat)
(sā॒vi॒trāṇi̭, ha॒vira̭dantu de॒vāḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||