Gitagovindam Tritiyah Sargah - Mugdha Madhusudanah

ॐ

गीतगोविन्दं तृतीयः सर्गः - मुग्ध मधुसूदनः

Vishnu Gita Jayadeva Devanagari

॥ तृतीयः सर्गः ॥

॥ मुग्धमधुसूदनः ॥

कंसारिरपि संसारवासनाबन्धशृङ्खलाम् ।

राधामाधाय हृदये तत्याज व्रजसुन्दरीः ॥ 18 ॥

इतस्ततस्तामनुसृत्य राधिका-मनङ्गबाणव्रणखिन्नमानसः ।

कृतानुतापः स कलिन्दनन्दिनी-तटान्तकुञ्जे विषसाद माधवः ॥ 19 ॥

॥ गीतं 7 ॥

मामियं चलिता विलोक्य वृतं वधूनिचयेन ।

सापराधतया मयापि न वारितातिभयेन ॥

हरि हरि हतादरतया गता सा कुपितेव ॥ 1 ॥

किं करिष्यति किं वदिष्यति सा चिरं विरहेण ।

किं धनेन जनेन किं मम जीवनेन गृहेण ॥ 2 ॥

चिन्तयामि तदाननं कुटिलभ्रु कोपभरेण ।

शोणपद्ममिवोपरि भ्रमताकुलं भ्रमरेण ॥ 3 ॥

तामहं हृदि सङ्गतामनिशं भृशं रमयामि ।

किं वनेऽनुसरामि तामिह किं वृथा विलपामि ॥ 4 ॥

तन्वि खिन्नमसूयया हृदयं तवाकलयामि ।

तन्न वेद्मि कुतो गतासि न तेन तेऽनुनयामि ॥ 5 ॥

दृश्यते पुरतो गतागतमेव मे विदधासि ।

किं पुरेव ससम्भ्रमं परिरम्भणं न ददासि ॥ 6 ॥

क्षम्यतामपरं कदापि तवेदृशं न करोमि ।

देहि सुन्दरि दर्शनं मम मन्मथेन दुनोमि ॥ 7 ॥

वर्णितं जयदेवकेन हरेरिदं प्रवणेन ।

किन्दुबिल्वसमुद्रसम्भवरोहिणीरमणेन ॥ 8 ॥

हृदि बिसलताहारो नायं भुजङ्गमनायकः कुवलयदलश्रेणी कण्ठे न सा गरलद्युतिः ।

मलयजरजो नेदं भस्म प्रियारहिते मयि प्रहर न हरभ्रान्त्यानङ्ग क्रुधा किमु धावसि ॥ 20 ॥

पाणौ मा कुरु चूतसायकममुं मा चापमारोपय क्रीडानिर्जितविश्व मूर्छितजनाघातेन किं पौरुषम् ।

तस्या एव मृगीदृशो मनसिजप्रेङ्खत्कटाक्षाशुग-श्रेणीजर्जरितं मनागपि मनो नाद्यापि सन्धुक्षते ॥ 21 ॥

भ्रूचापे निहितः कटाक्षविशिखो निर्मातु मर्मव्यथां श्यामात्मा कुटिलः करोतु कबरीभारोऽपि मारोद्यमम् ।

मोहं तावदयं च तन्वि तनुतां बिम्बादरो रागवान् सद्वृत्तस्तनमण्दलस्तव कथं प्राणैर्मम क्रीडति ॥ 22 ॥

तानि स्पर्शसुखानि ते च तरलाः स्निग्धा दृशोर्विभ्रमा-स्तद्वक्त्राम्बुजसौरभं स च सुधास्यन्दी गिरां वक्रिमा ।

सा बिम्बाधरमाधुरीति विषयासङ्गेऽपि चेन्मानसं तस्यां लग्नसमाधि हन्त विरहव्याधिः कथं वर्धते ॥ 23 ॥

भ्रूपल्लवं धनुरपाङ्गतरङ्गितानि बाणाः गुणः श्रवणपालिरिति स्मरेण ।

तस्यामनङ्गजयजङ्गमदेवतायां अस्त्राणि निर्जितजगन्ति किमर्पितानि ॥ 24 ॥

[एषः श्लोकः केषुचन संस्करणेषु विद्यते]

तिर्यक्कण्ठ विलोल मौलि तरलोत्तं सस्य वंशोच्चरद्-

दीप्तिस्थान कृतावधान ललना लक्षैर्न संलक्षिताः ।

सम्मुग्धे मधुसूदनस्य मधुरे राधामुखेन्दौ सुधा-

सारे कन्दलिताश्चिरं दधतु वः क्षेमं कटाक्षोर्म्मय ॥ (25) ॥

॥ इति श्रीगीतगोविन्दे मुग्धमधुसूदनो नाम तृतीयः सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

|| tṛtīyaḥ sargaḥ ||

|| mugdhamadhusūdanaḥ ||

kaṃsārirapi saṃsāravāsanābandhaśṛṅkhalām |

rādhāmādhāya hṛdaye tatyāja vrajasundarīḥ || 18 ||

itastatastāmanusṛtya rādhikā-manaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ |

kṛtānutāpaḥ sa kalindanandinī-taṭāntakuñje viṣasāda mādhavaḥ || 19 ||

|| gītaṃ 7 ||

māmiyaṃ calitā vilokya vṛtaṃ vadhūnicayena |

sāparādhatayā mayāpi na vāritātibhayena ||

hari hari hatādaratayā gatā sā kupiteva || 1 ||

kiṃ kariṣyati kiṃ vadiṣyati sā ciraṃ viraheṇa |

kiṃ dhanena janena kiṃ mama jīvanena gṛheṇa || 2 ||

cintayāmi tadānanaṃ kuṭilabhru kopabhareṇa |

śoṇapadmamivopari bhramatākulaṃ bhramareṇa || 3 ||

tāmahaṃ hṛdi saṅgatāmaniśaṃ bhṛśaṃ ramayāmi |

kiṃ vane'nusarāmi tāmiha kiṃ vṛthā vilapāmi || 4 ||

tanvi khinnamasūyayā hṛdayaṃ tavākalayāmi |

tanna vedmi kuto gatāsi na tena te'nunayāmi || 5 ||

dṛśyate purato gatāgatameva me vidadhāsi |

kiṃ pureva sasambhramaṃ parirambhaṇaṃ na dadāsi || 6 ||

kṣamyatāmaparaṃ kadāpi tavedṛśaṃ na karomi |

dehi sundari darśanaṃ mama manmathena dunomi || 7 ||

varṇitaṃ jayadevakena hareridaṃ pravaṇena |

kindubilvasamudrasambhavarohiṇīramaṇena || 8 ||

hṛdi bisalatāhāro nāyaṃ bhujaṅgamanāyakaḥ kuvalayadalaśreṇī kaṇṭhe na sā garaladyutiḥ |

malayajarajo nedaṃ bhasma priyārahite mayi prahara na harabhrāntyānaṅga krudhā kimu dhāvasi || 20 ||

pāṇau mā kuru cūtasāyakamamuṃ mā cāpamāropaya krīḍānirjitaviśva mūrchitajanāghātena kiṃ pauruṣam |

tasyā eva mṛgīdṛśo manasijapreṅkhatkaṭākṣāśuga-śreṇījarjaritaṃ manāgapi mano nādyāpi sandhukṣate || 21 ||

bhrūcāpe nihitaḥ kaṭākṣaviśikho nirmātu marmavyathāṃ śyāmātmā kuṭilaḥ karotu kabarībhāro'pi mārodyamam |

mohaṃ tāvadayaṃ ca tanvi tanutāṃ bimbādaro rāgavān sadvṛttastanamaṇdalastava kathaṃ prāṇairmama krīḍati || 22 ||

tāni sparśasukhāni te ca taralāḥ snigdhā dṛśorvibhramā-stadvaktrāmbujasaurabhaṃ sa ca sudhāsyandī girāṃ vakrimā |

sā bimbādharamādhurīti viṣayāsaṅge'pi cenmānasaṃ tasyāṃ lagnasamādhi hanta virahavyādhiḥ kathaṃ vardhate || 23 ||

bhrūpallavaṃ dhanurapāṅgataraṅgitāni bāṇāḥ guṇaḥ śravaṇapāliriti smareṇa |

tasyāmanaṅgajayajaṅgamadevatāyāṃ astrāṇi nirjitajaganti kimarpitāni || 24 ||

[eṣaḥ ślokaḥ keṣucana saṃskaraṇeṣu vidyate]

tiryakkaṇṭha vilola mauli taralottaṃ sasya vaṃśoccarad-

dīptisthāna kṛtāvadhāna lalanā lakṣairna saṃlakṣitāḥ |

sammugdhe madhusūdanasya madhure rādhāmukhendau sudhā-

sāre kandalitāściraṃ dadhatu vaḥ kṣemaṃ kaṭākṣormmaya || (25) ||

|| iti śrīgītagovinde mugdhamadhusūdano nāma tṛtīyaḥ sargaḥ ||