6.93 Yuddhakanda - Trinavatitama Sargah

ॐ

6.93 યુદ્ધકાણ્ડ - ત્રિનવતિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ ત્રિનવતિતમસ્સર્ગઃ ।

તતઃપૌલસ્ત્યસચિવાશ્રુત્વાચેન્દ્રજિતોવધમ્ ।

આચચક્ષુરભિજ્ઞાયદશગ્રીવાયસવ્યથાઃ ॥ 1 ॥

યુદ્ધેહતોમહારાજલક્ષ્મણેનતવાત્મજઃ ।

વિભીષણસહાયેનમિષતાન્નોમહાદ્યુતિઃ ॥ 2 ॥

શૂરંશૂરેણસમ્ગમ્યસમ્યુગેષ્વપરાજિતઃ ।

લક્ષ્મણેનહતશ્શૂરઃપુત્રસ્તેમહેન્દ્રજિત્ ॥ 3 ॥

ગતસ્સપરમાન્લોકાન્શરૈસ્સન્તાપ્યલક્ષ્મણમ્ ।

સ તમ્પ્રતિભયંશ્રુત્વાવધમ્પુત્રસ્યદારુણમ્ ॥ 4 ॥

ઘોરમિન્દ્રજિતઃસઙ્ખ્યેકશ્મલમ્પ્રાવિશન્મહત્ ।

ઉપલભ્યચિરાત્સઞ્જ્ઞાં રાજારાક્ષસપુઙ્ગવ ॥ 5 ॥

પુત્રશોકાકુલોદીનોવિલલાપાકુલેન્દ્રિયઃ ।

હારાક્ષસચમૂમુખ્યમમવત્સમહાબલ ॥ 6 ॥

જિત્વેન્દ્રઙ્કથમદ્યત્વંલક્ષ્મણસ્યવશઙ્ગતઃ ।

નનુત્વમિષુભિઃક્રુદ્ધોભિન્દ્યાઃકાલાન્તકાવપિ ॥ 7 ॥

મન્દરસ્યાપિશૃઙ્ગાણિકિમ્પુનર્લક્ષ્મણંયુધિ ।

અદ્યવૈનસ્વતોરાજાભૂયોબહુમતોમમ ॥ 8 ॥

યેનાદ્યત્વમ્મહાબાહો સંયુક્તઃકાલધર્મણા ।

એષપન્થાઃસુયોધાનાંસર્વામરગણેષ્વપિ ॥ 9 ॥

યઃકૃતેહન્યતેભર્તુસ્સપુમાન્સ્વર્ગમૃચ્છતિ ।

અદ્યદેવગણાસ્સર્વેલોકપાલામહર્ષયઃ ॥ 10 ॥

હતમિન્દ્રજિતન્દૃષ્ટવાસુખંસ્વપ્સ્યન્તિનિર્ભયાઃ ।

અદ્યલોકાસ્ત્રયઃ કૃત્સ્નાપૃથિવી ચ સકાનના ॥ 11 ॥

એકેનેન્દ્રજિતાહીનાશૂન્યેવપ્રતિભાતિમે ।

અદ્યનૈરૃતકન્યાનાંશ્રોષ્યામ્યન્તઃપુરેરવમ્ ॥ 12 ॥

કરેણુસઙ્ઘસ્યયથાનિનાદઙ્ગિરિગહ્વરે ।

યૌવરાજ્યં ચ લઙ્કાં ચ રક્ષાંસિ ચ પરન્તપ ॥ 13 ॥

માતરમ્માં ચ ભાર્યાશ્ચક્વગતોઽસિવિહાયનઃ ।

મમનામત્વયાવીરગતસ્યયમસાદનમ્ ॥ 14 ॥

પ્રેતકાર્યાણિકાર્યાણિવિપરીતેહિવર્તસે ।

સ ત્વઞ્જીવતિસુગ્રીવેલક્ષ્મણેન ચ રાઘવે ॥ 15 ॥

મમશલ્યમનુદ્ધૃત્યક્વગતોઽસિવિહાયનઃ ।

એવમાદિવિલાપાર્તંરાવણંરાક્ષસાધિપમ્ ॥ 16 ॥

આવિવેશમહાન્ કોપઃપુત્રવ્યસનસમ્ભવઃ ।

પ્રકૃત્યાકોપનંહ્યેનમ્પુત્રસ્યપુનરાધયઃ ॥ 17 ॥

દીપ્તંસન્દીપયામાસુર્ઘર્મેઽર્કમિવરશ્મયઃ ।

લલાટેભ્રુકુટીભિશ્ચસઙ્ગતાભિર્વ્યરોચત ॥ 18 ॥

યુગાન્તેસહનક્રૈસ્તુમહોર્મિભિરિવોદધિઃ ।

કોપાદ્વિજૃમ્ભમાણસ્યવક્ત્રાદ્વ્યક્તમિવજ્વલન્ ॥ 19 ॥

ઉત્પપાતસધૂમાનગિર્વૃત્રસ્યવદનાદિવ ।

સ પુત્રવધસન્તપ્તશ્શૂરઃક્રોધવશઙ્ગતઃ ॥ 20 ॥

સમીક્ષ્યરાવણોબુદ્ધ્યાવૈદેહ્યારોચયદ્વધમ્ ।

તસ્યપ્રકૃત્યારક્તે ચ રક્તેક્રોથાનગિનાપિ ચ ॥ 21 ॥

રાવણસ્યમહાઘોરેદીપ્તેનેત્રેબભૂવતુઃ ।

ઘોરમ્પ્રકૃત્યારૂપન્તત્તસ્યક્રોધાગ્નિમૂર્છિતમ્ ॥ 22 ॥

બભૂવરૂપઙ્ક્રુદ્ધસ્યરુદ્રસ્યેવદુરાસદમ્ ।

તસ્યક્રુદ્ધસ્યનેત્રાભ્યામ્પ્રાપતન્નાશ્રૃબિન્દવઃ ॥ 23 ॥

દીપાભ્યામિવદીપ્તાભ્યાંસાર્ચિષસ્સ્નેહબિન્દવઃ ।

દન્તાવનિદશતસ્તસ્યશ્રૂયતેદશનસ્વનઃ ॥ 24 ॥

યન્ત્રસ્યાવેષ્ટ્યમાણસ્ય મહતો દાનવૈરિવ ।

કાલાનગિરિવસઙ્ક્રુદ્ધોયાંયાન્દિશમવૈક્ષત ॥ 25 ॥

તસ્યાન્તસ્યામ્ભયત્રસ્તારાક્ષસાસ્સન્વિલિયલિરે ।

તમન્તકમિવક્રુદ્ધઞ્ચરાચરચિખાદિષુમ્ ॥ 26 ॥

વીક્ષમાણન્દિશસ્સર્વારાક્ષસાનોપચક્રમુઃ ।

તતઃપરમસઙ્ક્રુદ્ધોરાવણોરાક્ષસાધિપઃ ॥ 27 ॥

અબ્રવીદ્રક્ષસામ્મધ્યેસંસ્તમ્ભયિષુરાહવે ।

મયાવર્ષસહસ્રાણિચરિત્વાપરમન્તપઃ ॥ 28 ॥

તેષુતેષ્વવકાશેષુસ્વયમ્ભૂઃપરિતોષિતઃ ।

તસ્યૈવતપસોવ્યુષ્ટ્યાપ્રસાદાચ્છસ્વયમ્ભુવઃ ॥ 29 ॥

નાસુરેભ્યો ન દેવેભ્યોભયમ્મમકદાચન ।

કવચમ્બ્રહ્મદત્તમ્મેયદાદિત્યસમપ્રભમ્ ॥ 30 ॥

દેવાસુરવિમર્ધેષુ ન ભિન્નંવજ્રમુષ્ટિભિઃ ।

તેનમામદ્યસમ્યુક્તંરથસ્થમિહસમ્યુગે ॥ 31 ॥

પ્રતીયાત્કોઽદ્યમામાજૌસાક્ષાદપિપુરન્દરઃ ।

ત્તદાતિપ્રસન્નેનસશરઙ્કાર્મુકમ્મહત્ ॥ 32 ॥

દેવાસુરવિમર્ધેષુમમદત્તંસ્વયમ્ભુવા ।

અદ્યતૂર્યશતૈર્ભીમન્ધનુરુત્થાપ્યતામ્મમ ॥ 33 ॥

રામલક્ષ્મણયોરેવવધાયપરમાહવે ।

સ પુત્રવધસન્તપ્તઃક્રૂરઃક્રોધવશઙ્ગતઃ ॥ 34 ॥

સમીક્ષ્યરાવણોબુદ્ધ્યાસીતાંહન્તુંવ્યવસ્યત ।

પ્રત્યવેક્ષ્યતામ્રાક્ષસ્સુઘોરોઘોરદર્શનઃ ॥ 35 ॥

દીનોદીનસ્વરાન્સર્વાંસ્તાનુવાચનિશાચરાન્ ।

માયયામમવત્સેનવઞ્ચનાર્થંવનૌકસામ્ ॥ 36 ॥

કિઞ્ચિદેવહતન્તત્રસીતેયમિતિદર્શિતમ્ ।

તદિદન્તથ્યમેવાહઙ્કરિષ્યેપ્રિયમાત્મનઃ ॥ 37 ॥

વૈદેહીન્નાશયિષ્યામિક્ષત્રબન્ધુમનુવ્રતામ્ ।

ઇત્યેવમુક્ત્વાસચિવાન્ખઙ્ગમાશુપરામૃશત્ ॥ 38 ॥

ઉત્પ્લુત્યગુણસમ્પન્નંવિમલામ્બરવર્ચસમ્ ।

નિષ્પપાત સ વેગેનસભાર્યઃસચિવૈર્વૃતઃ ॥ 39 ॥

રાવણઃપુત્રશોકેનભૃશમાકુલચેતનઃ ।

સઙ્ક્રુદ્ધઃખડગમાદાયસહસાયત્રમૈથિલી ॥ 40 ॥

વ્રજન્તંરાક્ષસમ્પ્રેક્ષ્યસિંહનાદંવિચક્રુશુઃ ।

ઊચુશ્ચાન્યોન્યમાલિઙ્ગ્યસઙ્ક્રુદ્ધમ્પ્રેક્ષ્યરાક્ષસમ્ ॥ 41 ॥

અદ્યૈનન્તાવુભૌદૃષ્ટવાભ્રાતરૌપ્રવ્યધિષ્યતઃ ।

લોકપાલાહિચત્વારઃક્રુદ્ધેનાનેનતર્જિતાઃ ॥ 42 ॥

બહવઃશત્રવશ્ચાન્યેસમ્યુગેષ્વભિપાતિતાઃ ।

ત્રિષુલોકેષુરત્નાનિભુઙક્તેચાહૃત્યરાવણઃ ॥ 43 ॥

વિક્રમે ચ બલેચૈવનાસ્ત્યસ્યસદૃશોભુવિ ।

તેષાંસઞ્જલ્પમાનામશોકવનિકાઙ્ગતામ્ ॥ 44 ॥

અભિદુદ્રાવવૈદેહીંરાવણઃક્રોધમૂર્છિતઃ ।

વાર્યમાણઃસુસઙ્ક્રુદ્ધઃસુહૃદ્ભિર્હિતબુદ્ધિભિઃ ॥ 45 ॥

અભ્યધાવતસઙ્ક્રુદ્ધઃખેગ્રહોરોહિણીમિવ ।

મૈથિલીરક્ષ્યમાણાતુરાક્ષસીરનિન્દિતા ॥ 46 ॥

દદર્શરાક્ષસઙ્ક્રુદ્ધન્નિસ્ત્રિંશવરધારિણમ્ ।

તન્નિશામ્યસવિસ્ત્રિંશંવ્યથિતાજનકાત્મજા ॥ 47 ॥

નિવાર્યમાણમ્બહુશઃસુહૃદ્ભિરનિવર્તિનમ્ ।

સીતાદુઃખસમાવિષ્ટાવિલપન્તીદમબ્રવીત્ ॥ 48 ॥

યથાયમ્મામભિક્રુદ્ધઃસમભિદ્રવતિસ્વયમ્ ।

વધિષ્યતિસનાથામ્મામનાથામિવદુર્મતિઃ ॥ 49 ॥

બહુશશ્ચોદયામાસભર્તારમ્મામનુવ્રતામ્ ।

ભાર્યાભવરમસ્વેતિપ્રત્યાખ્યાતોધ્રુવમ્મયા ॥ 50 ॥

સોઽયમ્મામનુપસ્થાનેવ્યક્તન્નૈરાશ્યમાગતઃ ।

ક્રોધમોહસમાવિષ્ટોનિહન્તુમ્માંસમુદ્યતઃ ॥ 51 ॥

અથવાતૌનરવ્યાઘ્રૌભ્રાતરૌરામલક્ષ્મણૌ ।

મન્નિમિત્તમનાર્યેણસમરેઽદ્યનિપાતિતૌ ॥ 52 ॥

ભૈરવોહિમહાન્નાદોરાક્ષસાનાંશ્રુતોમયા ।

બહૂનામિહહૃષ્ટાનાન્તથાવિક્રોશતામ્પ્રિયમ્ ॥ 53 ॥

અહોધિઙ્મન્નિમિત્તોઽયંવિનાશોરાજપુત્રયોઃ ।

અથવાપુત્રશોકેનાહત્યારામલક્ષ્મણૌ ॥ 54 ॥

વિધમિષ્યતિમાંરૌદ્રોરાક્ષસઃપાપનિશ્ચયઃ ।

હનૂમતસ્તુતદ્વાક્યં ન કૃતઙ્ક્ષુદ્રયામયા ॥ 55 ॥

યદ્યહન્તસ્યપૃષ્ઠેવતદાયાસમનિર્જિતા ।

નાદ્યૈવમનુશોચેયમ્ભર્તુરઙ્કગતાસતી ॥ 56 ॥

મન્યેતુહૃદયન્તસ્યાઃકૌસલ્યાયાઃફલિષ્યતિ ।

એકપુત્રાયદાપુત્રંવિનષ્ટંશ્રોષ્યતેયુધિ ॥ 57 ॥

સાહિજન્મ ચ બાલ્યં ચ યૌવનં ચ મહાત્મનઃ ।

ધર્મકાર્યાણિરૂપં ચ રુદતીસંસ્મરિષ્યતિ ॥ 58 ॥

નિરાશાનિહતેપુત્રેદત્ત્વાશ્રાદ્ધમચેતના ।

અગ્નિમાવેક્ષ્યતેનૂનમાપોવાપિપ્રવેક્ષ્યતિ ॥ 59 ॥

ધિગસ્તુકુબ્જામસતીમ્મન્થરામ્પાપનિશ્ચયામ્ ।

યન્નિમિત્તમિમંશોકઙ્કૌસલ્યાપ્રતિપત્સ્યતે ॥ 60 ॥

ઇત્યેવમ્મૈથિલીન્દૃષ્ટવાવિલપન્તીન્તપસ્વિનીમ્ ।

રોહિણીમિવચન્દ્રેણવિનાગ્રહવશઙ્ગતામ્ ॥ 61 ॥

એતસ્મિન્નન્તરેતસ્યામાત્યઃશીલવાન્ શુચિઃ ।

સુપાર્શ્વોનામમેધાવીરાવણંરક્ષસેશ્વરમ્ ॥ 62 ॥

નિવાર્યમાણઃસચિવૈરિદંવચનમબ્રવીત્ ।

કથન્નામદશગ્રીવ સાક્ષદ્વૈશ્રવણાનુજ ॥ 63 ॥

હન્તુમિચ્છસિવૈદેહીઙ્ક્રોધાદ્ધર્મમપાસ્ય ચ ।

વેદવિદ્યાવ્રતસ્નાતઃસ્વકર્મનિરતસ્તથા ॥ 64 ॥

સ્ત્રિયઃકસ્માદ્વધંવીરમન્યસેરાક્ષસેશ્વર ।

મૈથિલીંરૂપસમ્પન્નામ્પ્રત્યવેક્ષસ્વપાર્થિવ ॥ 65 ॥

તસ્મિન્નેવસહાસ્માભિરાહેવક્રોધમુત્સૃજ ।

અભ્યુત્થાનન્ત્વમદ્યૈવકૃષ્ણપક્ષચતુર્ધશીમ્ ॥ 66 ॥

કૃત્વાનિર્યાહ્યમાવાસ્યાંવિજયાયબલૈર્વૃતઃ ।

શૂરઃધીમાન્ રથીખડગીરથપ્રવમાસ્થિતઃ ॥ 67 ॥

હત્વાદાશરથિંરામમ્ભવાન્ પ્રાપ્સ્યસિમૈથિલીમ્ ।

સ તદ્દુરાત્માસુહૃદાનિવેદિતંવચઃસુધર્મ્યમ્પ્રતિગૃહ્યરાવણઃ ।

ગૃહઞ્જગામથતતશ્ચવીર્યવાન્ પુનઃસભાં ચ પ્રયયૌસુહૃદ્વૃતઃ ॥ 68 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે ત્રિનવતિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha trinavatitamassargaḥ |

tataḥpaulastyasacivāśrutvācendrajitovadham |

ācacakṣurabhijñāyadaśagrīvāyasavyathāḥ || 1 ||

yuddhehatomahārājalakṣmaṇenatavātmajaḥ |

vibhīṣaṇasahāyenamiṣatānnomahādyutiḥ || 2 ||

śūraṃśūreṇasamgamyasamyugeṣvaparājitaḥ |

lakṣmaṇenahataśśūraḥputrastemahendrajit || 3 ||

gatassaparamānlokānśaraissantāpyalakṣmaṇam |

sa tampratibhayaṃśrutvāvadhamputrasyadāruṇam || 4 ||

ghoramindrajitaḥsaṅkhyekaśmalamprāviśanmahat |

upalabhyacirātsañjñāṃ rājārākṣasapuṅgava || 5 ||

putraśokākulodīnovilalāpākulendriyaḥ |

hārākṣasacamūmukhyamamavatsamahābala || 6 ||

jitvendraṅkathamadyatvaṃlakṣmaṇasyavaśaṅgataḥ |

nanutvamiṣubhiḥkruddhobhindyāḥkālāntakāvapi || 7 ||

mandarasyāpiśṛṅgāṇikimpunarlakṣmaṇaṃyudhi |

adyavainasvatorājābhūyobahumatomama || 8 ||

yenādyatvammahābāho saṃyuktaḥkāladharmaṇā |

eṣapanthāḥsuyodhānāṃsarvāmaragaṇeṣvapi || 9 ||

yaḥkṛtehanyatebhartussapumānsvargamṛcchati |

adyadevagaṇāssarvelokapālāmaharṣayaḥ || 10 ||

hatamindrajitandṛṣṭavāsukhaṃsvapsyantinirbhayāḥ |

adyalokāstrayaḥ kṛtsnāpṛthivī ca sakānanā || 11 ||

ekenendrajitāhīnāśūnyevapratibhātime |

adyanairṛtakanyānāṃśroṣyāmyantaḥpureravam || 12 ||

kareṇusaṅghasyayathāninādaṅgirigahvare |

yauvarājyaṃ ca laṅkāṃ ca rakṣāṃsi ca parantapa || 13 ||

mātarammāṃ ca bhāryāścakvagato'sivihāyanaḥ |

mamanāmatvayāvīragatasyayamasādanam || 14 ||

pretakāryāṇikāryāṇiviparītehivartase |

sa tvañjīvatisugrīvelakṣmaṇena ca rāghave || 15 ||

mamaśalyamanuddhṛtyakvagato'sivihāyanaḥ |

evamādivilāpārtaṃrāvaṇaṃrākṣasādhipam || 16 ||

āviveśamahān kopaḥputravyasanasambhavaḥ |

prakṛtyākopanaṃhyenamputrasyapunarādhayaḥ || 17 ||

dīptaṃsandīpayāmāsurgharme'rkamivaraśmayaḥ |

lalāṭebhrukuṭībhiścasaṅgatābhirvyarocata || 18 ||

yugāntesahanakraistumahormibhirivodadhiḥ |

kopādvijṛmbhamāṇasyavaktrādvyaktamivajvalan || 19 ||

utpapātasadhūmānagirvṛtrasyavadanādiva |

sa putravadhasantaptaśśūraḥkrodhavaśaṅgataḥ || 20 ||

samīkṣyarāvaṇobuddhyāvaidehyārocayadvadham |

tasyaprakṛtyārakte ca raktekrothānagināpi ca || 21 ||

rāvaṇasyamahāghoredīptenetrebabhūvatuḥ |

ghoramprakṛtyārūpantattasyakrodhāgnimūrchitam || 22 ||

babhūvarūpaṅkruddhasyarudrasyevadurāsadam |

tasyakruddhasyanetrābhyāmprāpatannāśrṛbindavaḥ || 23 ||

dīpābhyāmivadīptābhyāṃsārciṣassnehabindavaḥ |

dantāvanidaśatastasyaśrūyatedaśanasvanaḥ || 24 ||

yantrasyāveṣṭyamāṇasya mahato dānavairiva |

kālānagirivasaṅkruddhoyāṃyāndiśamavaikṣata || 25 ||

tasyāntasyāmbhayatrastārākṣasāssanviliyalire |

tamantakamivakruddhañcarācaracikhādiṣum || 26 ||

vīkṣamāṇandiśassarvārākṣasānopacakramuḥ |

tataḥparamasaṅkruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ || 27 ||

abravīdrakṣasāmmadhyesaṃstambhayiṣurāhave |

mayāvarṣasahasrāṇicaritvāparamantapaḥ || 28 ||

teṣuteṣvavakāśeṣusvayambhūḥparitoṣitaḥ |

tasyaivatapasovyuṣṭyāprasādācchasvayambhuvaḥ || 29 ||

nāsurebhyo na devebhyobhayammamakadācana |

kavacambrahmadattammeyadādityasamaprabham || 30 ||

devāsuravimardheṣu na bhinnaṃvajramuṣṭibhiḥ |

tenamāmadyasamyuktaṃrathasthamihasamyuge || 31 ||

pratīyātko'dyamāmājausākṣādapipurandaraḥ |

ttadātiprasannenasaśaraṅkārmukammahat || 32 ||

devāsuravimardheṣumamadattaṃsvayambhuvā |

adyatūryaśatairbhīmandhanurutthāpyatāmmama || 33 ||

rāmalakṣmaṇayorevavadhāyaparamāhave |

sa putravadhasantaptaḥkrūraḥkrodhavaśaṅgataḥ || 34 ||

samīkṣyarāvaṇobuddhyāsītāṃhantuṃvyavasyata |

pratyavekṣyatāmrākṣassughoroghoradarśanaḥ || 35 ||

dīnodīnasvarānsarvāṃstānuvācaniśācarān |

māyayāmamavatsenavañcanārthaṃvanaukasām || 36 ||

kiñcidevahatantatrasīteyamitidarśitam |

tadidantathyamevāhaṅkariṣyepriyamātmanaḥ || 37 ||

vaidehīnnāśayiṣyāmikṣatrabandhumanuvratām |

ityevamuktvāsacivānkhaṅgamāśuparāmṛśat || 38 ||

utplutyaguṇasampannaṃvimalāmbaravarcasam |

niṣpapāta sa vegenasabhāryaḥsacivairvṛtaḥ || 39 ||

rāvaṇaḥputraśokenabhṛśamākulacetanaḥ |

saṅkruddhaḥkhaḍagamādāyasahasāyatramaithilī || 40 ||

vrajantaṃrākṣasamprekṣyasiṃhanādaṃvicakruśuḥ |

ūcuścānyonyamāliṅgyasaṅkruddhamprekṣyarākṣasam || 41 ||

adyainantāvubhaudṛṣṭavābhrātaraupravyadhiṣyataḥ |

lokapālāhicatvāraḥkruddhenānenatarjitāḥ || 42 ||

bahavaḥśatravaścānyesamyugeṣvabhipātitāḥ |

triṣulokeṣuratnānibhuṅaktecāhṛtyarāvaṇaḥ || 43 ||

vikrame ca balecaivanāstyasyasadṛśobhuvi |

teṣāṃsañjalpamānāmaśokavanikāṅgatām || 44 ||

abhidudrāvavaidehīṃrāvaṇaḥkrodhamūrchitaḥ |

vāryamāṇaḥsusaṅkruddhaḥsuhṛdbhirhitabuddhibhiḥ || 45 ||

abhyadhāvatasaṅkruddhaḥkhegrahorohiṇīmiva |

maithilīrakṣyamāṇāturākṣasīraninditā || 46 ||

dadarśarākṣasaṅkruddhannistriṃśavaradhāriṇam |

tanniśāmyasavistriṃśaṃvyathitājanakātmajā || 47 ||

nivāryamāṇambahuśaḥsuhṛdbhiranivartinam |

sītāduḥkhasamāviṣṭāvilapantīdamabravīt || 48 ||

yathāyammāmabhikruddhaḥsamabhidravatisvayam |

vadhiṣyatisanāthāmmāmanāthāmivadurmatiḥ || 49 ||

bahuśaścodayāmāsabhartārammāmanuvratām |

bhāryābhavaramasvetipratyākhyātodhruvammayā || 50 ||

so'yammāmanupasthānevyaktannairāśyamāgataḥ |

krodhamohasamāviṣṭonihantummāṃsamudyataḥ || 51 ||

athavātaunaravyāghraubhrātaraurāmalakṣmaṇau |

mannimittamanāryeṇasamare'dyanipātitau || 52 ||

bhairavohimahānnādorākṣasānāṃśrutomayā |

bahūnāmihahṛṣṭānāntathāvikrośatāmpriyam || 53 ||

ahodhiṅmannimitto'yaṃvināśorājaputrayoḥ |

athavāputraśokenāhatyārāmalakṣmaṇau || 54 ||

vidhamiṣyatimāṃraudrorākṣasaḥpāpaniścayaḥ |

hanūmatastutadvākyaṃ na kṛtaṅkṣudrayāmayā || 55 ||

yadyahantasyapṛṣṭhevatadāyāsamanirjitā |

nādyaivamanuśoceyambharturaṅkagatāsatī || 56 ||

manyetuhṛdayantasyāḥkausalyāyāḥphaliṣyati |

ekaputrāyadāputraṃvinaṣṭaṃśroṣyateyudhi || 57 ||

sāhijanma ca bālyaṃ ca yauvanaṃ ca mahātmanaḥ |

dharmakāryāṇirūpaṃ ca rudatīsaṃsmariṣyati || 58 ||

nirāśānihateputredattvāśrāddhamacetanā |

agnimāvekṣyatenūnamāpovāpipravekṣyati || 59 ||

dhigastukubjāmasatīmmantharāmpāpaniścayām |

yannimittamimaṃśokaṅkausalyāpratipatsyate || 60 ||

ityevammaithilīndṛṣṭavāvilapantīntapasvinīm |

rohiṇīmivacandreṇavināgrahavaśaṅgatām || 61 ||

etasminnantaretasyāmātyaḥśīlavān śuciḥ |

supārśvonāmamedhāvīrāvaṇaṃrakṣaseśvaram || 62 ||

nivāryamāṇaḥsacivairidaṃvacanamabravīt |

kathannāmadaśagrīva sākṣadvaiśravaṇānuja || 63 ||

hantumicchasivaidehīṅkrodhāddharmamapāsya ca |

vedavidyāvratasnātaḥsvakarmaniratastathā || 64 ||

striyaḥkasmādvadhaṃvīramanyaserākṣaseśvara |

maithilīṃrūpasampannāmpratyavekṣasvapārthiva || 65 ||

tasminnevasahāsmābhirāhevakrodhamutsṛja |

abhyutthānantvamadyaivakṛṣṇapakṣacaturdhaśīm || 66 ||

kṛtvāniryāhyamāvāsyāṃvijayāyabalairvṛtaḥ |

śūraḥdhīmān rathīkhaḍagīrathapravamāsthitaḥ || 67 ||

hatvādāśarathiṃrāmambhavān prāpsyasimaithilīm |

sa taddurātmāsuhṛdāniveditaṃvacaḥsudharmyampratigṛhyarāvaṇaḥ |

gṛhañjagāmathatataścavīryavān punaḥsabhāṃ ca prayayausuhṛdvṛtaḥ || 68 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trinavatitamassargaḥ ||