6.87 Yuddhakanda - Saptashititama Sargah

ॐ

6.87 યુદ્ધકાણ્ડ - સપ્તાશીતિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ સપ્તાશીતિતમસ્સર્ગઃ ।

એવમુક્ત્વાતુસૌમિત્રિઞ્જાતહર્ષોવિભીષણઃ ।

ધનુષ્પાણિન્નમાદાયત્વરમાણોજગામસઃ ॥ 1 ॥

અવિદૂરન્તતોગત્વાપ્રવિશ્યતુમહદ્વનમ્ ।

દર્શમામાસતત્કર્મલક્ષ્મણાતવિભીષણઃ ॥ 2 ॥

નીલજીમૂતસઙ્કાશન્ન્યગ્રોધમ્ભીમદર્શનમ્ ।

તેજસ્વીરાવણભ્રાતાલક્ષ્મણાયન્યવેદયત્ ॥ 3 ॥

ઇહોપહારમ્ભૂતાનામ્બલવાન્રાવણાત્મજઃ ।

ઉપહૃત્યતતઃપશ્ચાત્સઙ્ગ્રામમભિવર્તતે ॥ 4 ॥

અદૃશ્ટસ્સર્વભૂતાનાન્તતોભવતિરાક્ષસઃ ।

નિહન્તિસમરેશત્રૂન્ બધ્નાતિ ચ શરોત્તમૈઃ ॥ 5 ॥

તમપ્રવિષ્ટન્ન્યગ્રોધમ્બલિનંરાવણાત્મજમ્ ।

વિધ્વંસયશરૈર્દીપ્ટૈઃ સરથંસાશ્વસારથિમ્ ॥ 6 ॥

તથેત્યુક્ત્વામહાતેજાસ્સૌમિત્રિર્મિત્રનન્દનઃ ।

બભૂવાવસ્થિતસ્તત્રચિત્રંવિસ્ફારયન્? ધનુઃ ॥ 7 ॥

સ રથેનાગ્નિવર્ણેનબલવાન્રાવણાત્મજઃ ।

ઇન્દ્રજિત્કવચીખઙ્ગીસધ્વજઃપ્રત્યદૃશ્યત ॥ 8 ॥

તમુવાચમહાતેજાઃપૌલસ્ત્યમપરાજિતમ્ ।

સમહ્વયેત્વાંસમરેસમ્યગ્યુદ્ધમ્પ્રયચ્છમે ॥ 9 ॥

એવમુક્તોમહાતેજામનસ્વીરાવણાત્મજઃ ।

અબ્રવીત્પરુષંવાક્યન્તત્રદૃષ્ટવાવિભીષણમ્ ॥ 10 ॥

ઇહત્વઞ્જાતસમ્વૃદ્ધઃસાક્ષાદ્ભ્રાતાપિતુર્મમ ।

કથન્દ્રુહ્યસિપુત્રસ્યપિતૃવ્યોમમરાક્ષસ ॥ 11 ॥

ન જ્ઞાતિત્વં ન સૌહાર્ધં ન જાતિસ્તવદુર્મતે ।

પ્રમાણં ન ચ સૌદર્યં ન ધર્મોધર્મદૂષણ ॥ 12 ॥

શોચ્યસ્ત્વમસિદુર્બુદ્ધેનિન્દનીયશ્ચસાધુભિઃ ।

યસ્ત્વંસ્વજનમુત્સૃજ્યપરભૃત્યત્વમાગતઃ ॥ 13 ॥

નૈતછચિથિલયાબુદ્ધ્યાત્વંવેસતિમહદન્તરમ્ ।

ક્વ ચ સ્વજનસમ્વાસઃક્વ ચ નીચપરાશ્રયઃ ॥ 14 ॥

ગુણવાન્વાપરજનઃસ્વજનોનિર્ગુણોઽપિવા ।

નિર્ગુણઃસ્વજનઃશ્રેયાન્ યઃપરઃપરએવસઃ ॥ 15 ॥

યસસ્સ્વપક્ષમ્પરિત્યજ્યપરપક્ષન્નિષેવતે ।

સ સ્વપક્ષેક્ષ્યમ્પ્રાપ્તેપશ્ચાસ્ત્તૈરેવહન્યતે ॥ 16 ॥

નિરનુક્રોશતાચેયંયાદૃશીતેનિશાચર ।

સ્વજનેનત્વયાશક્યમ્પૌરુષંરાવણાનુજ ॥ 17 ॥

ઇત્યુક્તોભ્રાતૃપુત્રેણપ્રત્યુવાચવિભીષણઃ ।

અજાનન્નિવમછચીલઙ્કિંરાક્ષસવિકત્થસે ॥ 18 ॥

રાક્ષસેન્દ્રસુતાસાધોપારુષ્યન્ત્યજગૌરવાત્ ।

કુલેયદ્યપ્યહઞ્જાતોરક્ષસાઙ્ક્રૂરકર્મણામ્ ॥ 19 ॥

ગુણોયઃપ્રથમોનૃણન્તન્મેશીલમરાક્ષસમ્ ।

ન રમેદારુણેનાહં ન ચાધર્મેણવૈરમે ॥ 20 ॥

ભ્રાત્રાવિષશીલોઽપિકથમ્ભ્રાતાનિરસ્યતે ।

ધર્માત્પ્રચ્યુતશીલંહિપુરુષમ્પાપનિશ્ચયમ્ ॥ 21 ॥

ત્યક્ત્વાસુખમવાપ્નોતિહસ્તાદાશીવિષંયથા ।

પરસ્વહરણેયુક્તમ્પરદારાભિમર્શકમ્ ॥ 22 ॥

ત્યાજ્યમાહુર્દુરાત્માનંવેશ્મપ્રજ્વલિતંયથા ।

પરસ્વાનાં ચ હરણમ્પરદારાભિમર્શનમ્ ॥ 23 ॥

સુહૃદામતિશઙ્કા ચ ત્રયોદોષાઃક્ષયાવહાઃ ।

મહર્ષીણાંવધોઘોરસ્સર્વદેવૈશ્ચવિગ્રહઃ ॥ 24 ॥

અભિમાનશ્ચદોષશ્ચવૈરિત્વમ્પ્રતિકૂલતા ।

એતેદોષામમભ્રાતુર્જીવિતૈશ્વર્યનાશનાઃ ॥ 25 ॥

ગુણાન્પ્રચ્છાદયામાસુઃપર્વતાનિવતોયદાઃ ।

દોષૈરેતૈઃપરિત્યક્તોમયાભ્રાતાપિતાતવ ॥ 26 ॥

નેયમસ્તિપુરીલઙ્કા ન ચ ત્વં ન ચ તેપિતા ।

અતિમાનની ચ બાલશ્ચદુર્વિનીતશ્ચરાક્ષસ ।

બદ્ધસ્ત્વઙ્કાલપાશેનબ્રૂહિમાંયદ્યદિચ્છસિ ॥ 27 ॥

અદ્યતેવ્યસનમ્પ્રાપ્તઙ્કિમ્માન્ત્વામિહવક્ષ્યસિ ।

પ્રવેષ્ટું ન ત્વયાશક્યન્ન્યગ્રોધંરાક્ષસાધમ ॥ 28 ॥

ધર્ષયિત્વા ચ કાકુત્સ્થં ન શક્યઞ્જીવિતુન્ત્વયા ।

યુધ્યસ્વનરદેવેનલક્ષ્મણેનરણેસહ ॥ 29 ॥

હતસ્ત્વન્દેવતાકાર્યઙ્કરિષ્યસિયમક્ષયે ।

નિદર્શયિત્વાત્મબલંસમુદ્યતઙ્કુરુષ્વસર્વાયુધસાયકવ્યયમ્ ।

ન લક્ષ્મણસ્યૈત્યહિબાણગોચરન્ત્વમદ્યજીવન્ સબલોગમિષ્યસિ ॥ 30 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે સપ્તાશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha saptāśītitamassargaḥ |

evamuktvātusaumitriñjātaharṣovibhīṣaṇaḥ |

dhanuṣpāṇinnamādāyatvaramāṇojagāmasaḥ || 1 ||

avidūrantatogatvāpraviśyatumahadvanam |

darśamāmāsatatkarmalakṣmaṇātavibhīṣaṇaḥ || 2 ||

nīlajīmūtasaṅkāśannyagrodhambhīmadarśanam |

tejasvīrāvaṇabhrātālakṣmaṇāyanyavedayat || 3 ||

ihopahārambhūtānāmbalavānrāvaṇātmajaḥ |

upahṛtyatataḥpaścātsaṅgrāmamabhivartate || 4 ||

adṛśṭassarvabhūtānāntatobhavatirākṣasaḥ |

nihantisamareśatrūn badhnāti ca śarottamaiḥ || 5 ||

tamapraviṣṭannyagrodhambalinaṃrāvaṇātmajam |

vidhvaṃsayaśarairdīpṭaiḥ sarathaṃsāśvasārathim || 6 ||

tathetyuktvāmahātejāssaumitrirmitranandanaḥ |

babhūvāvasthitastatracitraṃvisphārayan? dhanuḥ || 7 ||

sa rathenāgnivarṇenabalavānrāvaṇātmajaḥ |

indrajitkavacīkhaṅgīsadhvajaḥpratyadṛśyata || 8 ||

tamuvācamahātejāḥpaulastyamaparājitam |

samahvayetvāṃsamaresamyagyuddhamprayacchame || 9 ||

evamuktomahātejāmanasvīrāvaṇātmajaḥ |

abravītparuṣaṃvākyantatradṛṣṭavāvibhīṣaṇam || 10 ||

ihatvañjātasamvṛddhaḥsākṣādbhrātāpiturmama |

kathandruhyasiputrasyapitṛvyomamarākṣasa || 11 ||

na jñātitvaṃ na sauhārdhaṃ na jātistavadurmate |

pramāṇaṃ na ca saudaryaṃ na dharmodharmadūṣaṇa || 12 ||

śocyastvamasidurbuddhenindanīyaścasādhubhiḥ |

yastvaṃsvajanamutsṛjyaparabhṛtyatvamāgataḥ || 13 ||

naitachacithilayābuddhyātvaṃvesatimahadantaram |

kva ca svajanasamvāsaḥkva ca nīcaparāśrayaḥ || 14 ||

guṇavānvāparajanaḥsvajanonirguṇo'pivā |

nirguṇaḥsvajanaḥśreyān yaḥparaḥparaevasaḥ || 15 ||

yasassvapakṣamparityajyaparapakṣanniṣevate |

sa svapakṣekṣyamprāptepaścāsttairevahanyate || 16 ||

niranukrośatāceyaṃyādṛśīteniśācara |

svajanenatvayāśakyampauruṣaṃrāvaṇānuja || 17 ||

ityuktobhrātṛputreṇapratyuvācavibhīṣaṇaḥ |

ajānannivamachacīlaṅkiṃrākṣasavikatthase || 18 ||

rākṣasendrasutāsādhopāruṣyantyajagauravāt |

kuleyadyapyahañjātorakṣasāṅkrūrakarmaṇām || 19 ||

guṇoyaḥprathamonṛṇantanmeśīlamarākṣasam |

na ramedāruṇenāhaṃ na cādharmeṇavairame || 20 ||

bhrātrāviṣaśīlo'pikathambhrātānirasyate |

dharmātpracyutaśīlaṃhipuruṣampāpaniścayam || 21 ||

tyaktvāsukhamavāpnotihastādāśīviṣaṃyathā |

parasvaharaṇeyuktamparadārābhimarśakam || 22 ||

tyājyamāhurdurātmānaṃveśmaprajvalitaṃyathā |

parasvānāṃ ca haraṇamparadārābhimarśanam || 23 ||

suhṛdāmatiśaṅkā ca trayodoṣāḥkṣayāvahāḥ |

maharṣīṇāṃvadhoghorassarvadevaiścavigrahaḥ || 24 ||

abhimānaścadoṣaścavairitvampratikūlatā |

etedoṣāmamabhrāturjīvitaiśvaryanāśanāḥ || 25 ||

guṇānpracchādayāmāsuḥparvatānivatoyadāḥ |

doṣairetaiḥparityaktomayābhrātāpitātava || 26 ||

neyamastipurīlaṅkā na ca tvaṃ na ca tepitā |

atimānanī ca bālaścadurvinītaścarākṣasa |

baddhastvaṅkālapāśenabrūhimāṃyadyadicchasi || 27 ||

adyatevyasanamprāptaṅkimmāntvāmihavakṣyasi |

praveṣṭuṃ na tvayāśakyannyagrodhaṃrākṣasādhama || 28 ||

dharṣayitvā ca kākutsthaṃ na śakyañjīvituntvayā |

yudhyasvanaradevenalakṣmaṇenaraṇesaha || 29 ||

hatastvandevatākāryaṅkariṣyasiyamakṣaye |

nidarśayitvātmabalaṃsamudyataṅkuruṣvasarvāyudhasāyakavyayam |

na lakṣmaṇasyaityahibāṇagocarantvamadyajīvan sabalogamiṣyasi || 30 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptāśītitamassargaḥ ||