6.86 Yuddhakanda - Shadashititama Sargah

ॐ

6.86 યુદ્ધકાણ્ડ - ષડશીતિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ ષડશીતિતમસ્સર્ગઃ ।

અથતસ્યામવસ્થાયાંલક્ષ્મણંરાવણાનુજઃ ।

પરેષામહિતંવાક્યમર્થસાધકમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥

યદેતદ્રાક્ષસાનીકમ્મેઘશ્યામંવિલોક્યતે ।

એતદાયોધ્યતાંશીઘ્રઙ્કપિભિપાદપાયુધૈઃ ॥ 2 ॥

અસ્યાનીકસ્યમહતોભેદનેયતલક્ષ્મણ ।

રાક્ષસેન્દ્રસુતોઽપ્યત્રભિન્નેદૃશ્યોભવિષ્યતિ ॥ 3 ॥

સત્વમિન્દ્રાશનિપ્રખ્યૈઃશરૈરવકિરન્પરાન્ ।

અભિદ્રવાશુયાવદ્વૈનૈતત્કર્મસમાપ્યતે ॥ 4 ॥

જ હિવીરદુરાત્માનમ્માયાપરમધાર્મિકમ્ ।

રાવણિઙ્ક્રૂરકર્માણંસર્વલોકભયાવહમ્ ॥ 5 ॥

વિભીષણવચ્શ્રુત્વાલક્ષ્મણશ્શુભલક્ષણઃ ।

વવર્ષશરવર્ષાણિરાક્ષસેન્દ્રસુતમ્પ્રતિ ॥ 6 ॥

ઋક્ષાઃશાખામૃગાશ્ચૈવદ્રુમદ્રિનખયોધિનઃ ।

અભ્યધાવન્તસહિતાસ્તદનીકમવસ્થિતમ્ ॥ 7 ॥

રાક્ષસાશ્ચશિતૈર્ભાણૈરસિભિશ્શક્તિતોમરૈઃ ।

ઉદ્યદૈસસં વર્તન્તસમરેકપિસૈન્યજિઘાંસવઃ ॥ 8 ॥

સ સમ્પ્રહારસ્તુમુલઃસઞ્જજ્ઞેકપિરક્ષસામ્ ।

શબ્દેનમહતાલઙ્કાન્નાદયન્વૈસમન્તતઃ ॥ 9 ॥

શસ્ત્રશ્ચવિવિધાકારૈશ્શિતૈર્બાણૈશ્ચપાદપૈઃ ।

ઉદ્યતૈર્ગિરિશૃઙ્ગૈશ્ચઘોરૈરાકાશમાવૃતમ્ ॥ 10 ॥

તેરાક્ષસાવાનરેષુવિકૃતાનનબાહવઃ ।

નિવેશયન્તઃશસ્ત્રાણિચક્રુસ્તેસુમહદ્ભયમ્ ॥ 11 ॥

તથૈવસકલૈર્વૃક્ષૈર્ગિરિશૃઙ્ગૈશ્ચવાનરાઃ ।

અભિજઘ્નુજઘ્નુશ્ચસમરેરાક્ષસર્ષભાન્ ॥ 12 ॥

ઋક્ષવાનરમુખ્યૈશ્ચમહાકાયૈર્મહાબલૈઃ ।

રક્ષસાંયુધ્યમાનાનામ્મહદ્ભયમજાયત ॥ 13 ॥

સ્વમનીકંવિષણ્ણન્તુશ્રુત્વાશત્રુભિરર્દિતમ્ ।

ઉદતિષ્ઠતદુર્દર્ષઃ સ કર્મણ્યનનુષ્ઠિતે ॥ 14 ॥

વૃક્ષાન્ધકારાન્નિર્ગમ્યજાતક્રોધઃ સ રાવણિઃ ।

આરુરોહરથંસજ્જમ્પૂર્વયુક્તંસુસંયતમ્ ॥ 15 ॥

સ ભીમકાર્મુકધરઃકાલમેઘસમપ્રભઃ ।

રક્તાસ્યનયનોકૃદ્ધોમભૌમૃત્યુરિવાન્તકઃ ॥ 16 ॥

દૃષ્ટવૈવતુરથસ્થન્તમ્પર્યવર્તતતદ્બલમ્ ।

રક્ષસામ્ભીમવેગાનાંલક્ષ્મણેનયુયુત્સતામ્ ॥ 17 ॥

તસ્મિન્ કાલેતુહનૂમાનુદ્યમ્યસુદુરાસદમ્ ।

ધરણીધરસઙ્કાશોમહાવૃક્ષમરિન્દમઃ ॥ 18 ॥

સ રાક્ષસાનાન્તત્સૈન્યઙ્કાલાગ્નિરિવનિર્દહન્ ।

ચકારબહુભિર્વક્ષૈર્નિઃસઞ્જ્ઞંયુધિવાનરઃ ॥ 19 ॥

વિધ્વંસન્તન્તરસાદૃષ્ટવૈવપવનાત્મજમ્ ।

રાક્ષસાનાંસહસ્રાણિહનૂમન્તમવાકિરન્ ॥ 20 ॥

શિતશૂલધરાશ્શૂલૈરસિભિશ્ચાસિપાણયઃ ।

શક્તિહસ્તાશ્ચભિશ્શક્તિપટ્ટસૈઃ પટ્ટસાયુધાઃ ॥ 21 ॥

પરિઘૈશ્ચગદાભિશ્ચકુન્તૈશ્ચશુભદર્શનૈઃ ।

શતશશ્ચશતઘ્નીભિરાયસૈરપિમુદ્ગરૈઃ ॥ 22 ॥

ઘોરૈઃપરશુભિશ્ચૈવભિદનિપાલૈશ્ચરાક્ષસાઃ ।

મુષ્ટિભિર્વજ્રકલ્પૈશ્ચતલૈરશનિસન્નિભૈઃ ॥ 23 ॥

અભિજઘ્નુઃસમાસાદ્યસમન્તાત્પર્વતોપમમ્ ।

તેષામપિ ચ સઙ્ગ્રુદ્ધશ્ચકારકદનમ્મહત્ ॥ 24 ॥

સ દદર્શકપિશ્રેષ્ઠમચલોપમમિન્દ્રજિત્ ।

સૂદમાનમસન્ત્રસ્તમમિત્રાન્ પવનાત્મજમ્ ॥ 25 ॥

સ સારથિમુવાચેદંયાહિયત્રૈષવાનરઃ ।

ક્ષયમેવહિનઃકુર્યાદ્રાક્ષસામુપેક્ષિતઃ ॥ 26 ॥

ઇત્યુક્તસ્સારથિસ્તેનયયૌયત્ર ન મારુતિઃ ।

વહન્ પરમદુર્ધર્ષંસ્થિતમિન્દ્રજિતંરથે ॥ 27 ॥

સોઽભ્યુપેત્યશરાન્ખઙ્ગાન્પટ્ટસાસિપરશ્વધાન્ ।

અભ્યવર્ષતદુર્ધર્ષઃકપિમૂર્થનિરાક્ષસઃ ॥ 28 ॥

તાનિશસ્ત્રાણિઘોરાણિપ્રતિગૃહ્ય સ મારુતિઃ ।

રોષેણમહતાવિષ્ટોવાક્યઞ્ચેદમુવાચ હ ॥ 29 ॥

યુધ્યસ્વયદિશૂરોઽસિરાવણાત્મજદુર્મતે ।

વાયુપુત્રંસમાસાદ્ય ન જીવન્ પ્રતિયાસ્યસિ ॥ 30 ॥

બાહુભ્યાંસમ્પ્રતિયુધ્યસ્વયદિમેદ્વન્દ્વમાહવે ।

વેગંસહસ્વદુર્બુદ્ધેતતસ્ત્વંરક્ષસાંવરઃ ॥ 31 ॥

હનૂમન્તઞ્જિઘાંસન્તંસમુદ્યતશરાસનમ્ ।

રાવણાત્મજમાચષ્ટે લક્ષ્મણાય વિભીષણઃ ॥ 32 ॥

યસ્સવાસવનિર્જેતારાવણસ્યાત્મસમ્ભવઃ ।

સ એષરથમાસ્થાયહનૂમન્તઞ્જિઘાંસતિ ॥ 33 ॥

તમપ્રતિમસંસ્થાનૈશ્શરૈશ્શત્રુનિવારણૈઃ ।

જીવિતાન્તકરૈર્ઘોરૈઃસૌમિત્રેરાવણિઞ્જહિ ॥ 34 ॥

ઇત્યેવમુક્તસ્તુતદામહાત્માવિભીષણેનારિવિભીષણેન ।

દદર્શતમ્પર્વતસન્નિકાશંરથસ્થિતમ્ભીમબલન્દુરાસદમ્ ॥ 35 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે ષડશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ṣaḍaśītitamassargaḥ |

athatasyāmavasthāyāṃlakṣmaṇaṃrāvaṇānujaḥ |

pareṣāmahitaṃvākyamarthasādhakamabravīt || 1 ||

yadetadrākṣasānīkammeghaśyāmaṃvilokyate |

etadāyodhyatāṃśīghraṅkapibhipādapāyudhaiḥ || 2 ||

asyānīkasyamahatobhedaneyatalakṣmaṇa |

rākṣasendrasuto'pyatrabhinnedṛśyobhaviṣyati || 3 ||

satvamindrāśaniprakhyaiḥśarairavakiranparān |

abhidravāśuyāvadvainaitatkarmasamāpyate || 4 ||

ja hivīradurātmānammāyāparamadhārmikam |

rāvaṇiṅkrūrakarmāṇaṃsarvalokabhayāvaham || 5 ||

vibhīṣaṇavacśrutvālakṣmaṇaśśubhalakṣaṇaḥ |

vavarṣaśaravarṣāṇirākṣasendrasutamprati || 6 ||

ṛkṣāḥśākhāmṛgāścaivadrumadrinakhayodhinaḥ |

abhyadhāvantasahitāstadanīkamavasthitam || 7 ||

rākṣasāścaśitairbhāṇairasibhiśśaktitomaraiḥ |

udyadaisasaṃ vartantasamarekapisainyajighāṃsavaḥ || 8 ||

sa samprahārastumulaḥsañjajñekapirakṣasām |

śabdenamahatālaṅkānnādayanvaisamantataḥ || 9 ||

śastraścavividhākāraiśśitairbāṇaiścapādapaiḥ |

udyatairgiriśṛṅgaiścaghorairākāśamāvṛtam || 10 ||

terākṣasāvānareṣuvikṛtānanabāhavaḥ |

niveśayantaḥśastrāṇicakrustesumahadbhayam || 11 ||

tathaivasakalairvṛkṣairgiriśṛṅgaiścavānarāḥ |

abhijaghnujaghnuścasamarerākṣasarṣabhān || 12 ||

ṛkṣavānaramukhyaiścamahākāyairmahābalaiḥ |

rakṣasāṃyudhyamānānāmmahadbhayamajāyata || 13 ||

svamanīkaṃviṣaṇṇantuśrutvāśatrubhirarditam |

udatiṣṭhatadurdarṣaḥ sa karmaṇyananuṣṭhite || 14 ||

vṛkṣāndhakārānnirgamyajātakrodhaḥ sa rāvaṇiḥ |

āruroharathaṃsajjampūrvayuktaṃsusaṃyatam || 15 ||

sa bhīmakārmukadharaḥkālameghasamaprabhaḥ |

raktāsyanayanokṛddhomabhaumṛtyurivāntakaḥ || 16 ||

dṛṣṭavaivaturathasthantamparyavartatatadbalam |

rakṣasāmbhīmavegānāṃlakṣmaṇenayuyutsatām || 17 ||

tasmin kāletuhanūmānudyamyasudurāsadam |

dharaṇīdharasaṅkāśomahāvṛkṣamarindamaḥ || 18 ||

sa rākṣasānāntatsainyaṅkālāgnirivanirdahan |

cakārabahubhirvakṣairniḥsañjñaṃyudhivānaraḥ || 19 ||

vidhvaṃsantantarasādṛṣṭavaivapavanātmajam |

rākṣasānāṃsahasrāṇihanūmantamavākiran || 20 ||

śitaśūladharāśśūlairasibhiścāsipāṇayaḥ |

śaktihastāścabhiśśaktipaṭṭasaiḥ paṭṭasāyudhāḥ || 21 ||

parighaiścagadābhiścakuntaiścaśubhadarśanaiḥ |

śataśaścaśataghnībhirāyasairapimudgaraiḥ || 22 ||

ghoraiḥparaśubhiścaivabhidanipālaiścarākṣasāḥ |

muṣṭibhirvajrakalpaiścatalairaśanisannibhaiḥ || 23 ||

abhijaghnuḥsamāsādyasamantātparvatopamam |

teṣāmapi ca saṅgruddhaścakārakadanammahat || 24 ||

sa dadarśakapiśreṣṭhamacalopamamindrajit |

sūdamānamasantrastamamitrān pavanātmajam || 25 ||

sa sārathimuvācedaṃyāhiyatraiṣavānaraḥ |

kṣayamevahinaḥkuryādrākṣasāmupekṣitaḥ || 26 ||

ityuktassārathistenayayauyatra na mārutiḥ |

vahan paramadurdharṣaṃsthitamindrajitaṃrathe || 27 ||

so'bhyupetyaśarānkhaṅgānpaṭṭasāsiparaśvadhān |

abhyavarṣatadurdharṣaḥkapimūrthanirākṣasaḥ || 28 ||

tāniśastrāṇighorāṇipratigṛhya sa mārutiḥ |

roṣeṇamahatāviṣṭovākyañcedamuvāca ha || 29 ||

yudhyasvayadiśūro'sirāvaṇātmajadurmate |

vāyuputraṃsamāsādya na jīvan pratiyāsyasi || 30 ||

bāhubhyāṃsampratiyudhyasvayadimedvandvamāhave |

vegaṃsahasvadurbuddhetatastvaṃrakṣasāṃvaraḥ || 31 ||

hanūmantañjighāṃsantaṃsamudyataśarāsanam |

rāvaṇātmajamācaṣṭe lakṣmaṇāya vibhīṣaṇaḥ || 32 ||

yassavāsavanirjetārāvaṇasyātmasambhavaḥ |

sa eṣarathamāsthāyahanūmantañjighāṃsati || 33 ||

tamapratimasaṃsthānaiśśaraiśśatrunivāraṇaiḥ |

jīvitāntakarairghoraiḥsaumitrerāvaṇiñjahi || 34 ||

ityevamuktastutadāmahātmāvibhīṣaṇenārivibhīṣaṇena |

dadarśatamparvatasannikāśaṃrathasthitambhīmabalandurāsadam || 35 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaḍaśītitamassargaḥ ||