6.82 Yuddhakanda - Dvashititama Sargah

ॐ

6.82 યુદ્ધકાણ્ડ - દ્વાશીતિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ દ્વાશીતિતમસ્સર્ગઃ ।

શ્રુત્વાતુભીમનિર્હ્રાદંશક્રાશનિસમસ્વનમ્ ।

વીક્ષમાણાદિશસ્સર્વાદુદ્રુવુર્વાનરર્ષભાઃ ॥ 1 ॥

તાનુવાચતતઃસર્વાન્હનુમાન્ મારુતાત્મજઃ ।

વિષણ્ણવદનાન્દીનાંસ્ત્રસ્તાન્વિદ્રવતઃપૃથક્ ॥ 2 ॥

કસ્માદ્વિષણ્ણવદનાવિદ્રવધ્વમ્પ્લવઙ્ગમાઃ ।

ત્યક્તયુદ્ધસમુત્સાહાશ્શૂરત્વઙ્ક્વનુવોગતમ્ ॥ 3 ॥

પૃષ્ઠતોઽનુવ્રજધ્વમ્મામગ્રતોયન્તમાહવે ।

શૂરૈરનિજનોપેતૈરયુક્તંહિનિવર્તિતુમ્ ॥ 4 ॥

એવમુક્તાસ્સુસઙ્ક્રુદ્ધાવાયુપુત્રેણધીમતા ।

શૈલશૃઙ્ગાન્ દ્રુમાંશ્ચવજગૃહુર્હૃષ્ટમાનસાઃ ॥ 5 ॥

અભિપેતુશ્ચગર્જન્તોરાક્ષસાન્વાનરર્ષભાઃ ।

પરિવાર્યહનૂમન્તમન્વયુશ્ચમહાહવે ॥ 6 ॥

સ તૈર્વાનરમુખ્યૈસ્તુ હનૂમાન્સર્વતો વૃતઃ ।

હુતાશન ઇવાર્ચિષ્માનદહચ્છત્રુવાહિનીમ્ ॥ 7 ॥

સ રાક્ષસાનાઙ્કદનઞ્ચકારસુમહાકપિઃ ।

વૃતોવાનરસૈન્યેનકાલાન્તકયોમોપમઃ ॥ 8 ॥

સ તુકોપેનચાવિષ્ટઃશોકેન ચ મહાકપિઃ ।

હનૂમાન્રાવણિરથેમહતીમ્પાતયચ્છિલામ્ ॥ 9 ॥

તામાપતન્તીન્દૃષ્ટવૈવરથસ્સારથિનાતદા ।

વિધેયાશ્વસમાયુક્તોવિદૂરમપવાહિતઃ ॥ 10 ॥

તમિન્દ્રજિતમપ્રાપ્યરથસ્થંસહસારથિમ્ ।

વિવેશધરણીમ્ભિત્ત્વાસાશિલાવ્યર્થમુદ્યતા ॥ 11 ॥

પતિતાયાંશિલાયાન્તુવ્યથિતારક્ષસાઞ્ચમૂઃ ।

નિપતન્ત્યા ચ શિલયારાક્ષસામથિતાભૃશમ્ ॥ 12 ॥

તમભ્યધાવન્ શતશોનદન્તઃકાનનૌકસઃ ।

તેદ્રુમાંશ્ચમહાકાયાગિરિશૃઙ્ગાણિચોદ્યતાઃ ॥ 13 ॥

ક્ષિપનીન્દ્રજિતંસઙ્ખ્યેવાનરાભીમવિક્રમાઃ ।

વૃક્ષશૈલમહાવર્ષંવિસૃજન્તઃપ્લવઙ્ગમાઃ ॥ 14 ॥

શત્રૂણાઙ્કદનઞ્ચક્રુર્નેદુશ્ચવિવિધૈસ્સ્વનૈઃ ।

વાનરૈસૈર્મહાભીમૈર્ઘોરરૂપાનિશાચરાઃ ॥ 15 ॥

વીર્યાદભિહતાવૃક્ષૈર્વ્યચેષ્ટન્તરણક્ષિતૌ ।

સ્વસૈન્યમભિવીક્ષ્યાથવાનરાર્દિતમિન્દ્રજિત્ ॥ 16 ॥

પ્રગૃહીતાયુધઃક્રુદ્ધઃપરાનભિમુખોયયૌ ।

સઃશરૌઘાનવસૃજન્સ્વસૈન્યેનાભિસમ્વૃતઃ ॥ 17 ॥

જઘાનકપિશાર્દૂલાન્સુબહૂન્દૃષ્ટવિક્રમઃ ।

શૂલૈઃરશનિભિઃખઙ્ગૈઃ પટ્ટસૈઃ કૂટમુદ્ગરૈઃ ॥ 18 ॥

તેચાપ્યનુચરાસ્તસ્યવાનરાન્જઘ્નુરાહવે ।

સ્કન્ધવિટપૈશ્શાલૈશ્શિલાભિશ્ચમહાબલઃ ॥ 19 ॥

હનૂમાન્કદનઞ્ચક્રેરક્ષસામ્ભીમકર્મણામ્ ।

સનિવાર્યપરાનીકમબ્રવીત્તાન્વનૌકસઃ ॥ 20 ॥

હનૂમાન્ સન્નિવર્તધ્વં ન નસ્સાધ્યમિદમ્બલમ્ ।

ત્યક્ત્વાપ્રાણાન્વિવેષ્ટન્તોરામપ્રિયચિકીર્ષવઃ ॥ 21 ॥

યન્નિમિત્તંહિયુધ્યામોહતાસાજનકાત્મજા ।

ઇમમર્થંહિવિજ્ઞાપ્યરામંસુગ્રીવમેવ ચ ॥ 22 ॥

તૌયત્પ્રતિવિધાસ્યેતેતત્કરિષ્યામહેવયમ્ ।

ત્યુક્ત્વાવાનરશ્રેષ્ઠોવારયન્સર્વવાનરાન્ ॥ 23 ॥

શનૈશ્શનૈરસન્ત્રસ્તસ્સબલસ્સન્યવર્તત ।

તતઃપ્રેક્ષ્યહનૂમન્તંવ્રજન્તંયત્રરાઘવઃ ॥ 24 ॥

સ હોતુકામોદુષ્ટાત્માગતશ્ચૈત્યન્નિકુમ્ભિલામ્ ।

નિકુમ્ભિલામધિષ્ઠાયપાવકઞ્જુહવેન્દ્રજિત્ ॥ 25 ॥

યજ્ઞભૂમ્યાન્તતોગત્વાપાવકસ્તેનરક્ષસા ।

હૂયમાનઃપ્રજજ્વાલમાંસશોણિતભુક્તદા ॥ 26 ॥

અથેન્દ્રજિદ્રાક્ષસભૂતયે તુ ।

જુહાવ હવ્યં વિધિના વિધાનવત્ ।

દૃષ્ટ્વા વ્યતિષ્ઠન્ત ચ રાક્ષસાસ્તે ।

મહાસમૂહેષુ નયાનયજ્ઞાઃ ॥ 27 ॥

અથેન્દ્રજિદ્રાક્ષભૂતયેતુજુહાવહવ્યંવિધિનાવિધાનવિત્ ।

દૃષ્ટવાવ્યતિષ્ઠન્ત ચ રાક્ષસાસ્તેમહાસમૂહેષુસમાનયજ્ઞાઃ ॥ 28 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે દ્વાશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha dvāśītitamassargaḥ |

śrutvātubhīmanirhrādaṃśakrāśanisamasvanam |

vīkṣamāṇādiśassarvādudruvurvānararṣabhāḥ || 1 ||

tānuvācatataḥsarvānhanumān mārutātmajaḥ |

viṣaṇṇavadanāndīnāṃstrastānvidravataḥpṛthak || 2 ||

kasmādviṣaṇṇavadanāvidravadhvamplavaṅgamāḥ |

tyaktayuddhasamutsāhāśśūratvaṅkvanuvogatam || 3 ||

pṛṣṭhato'nuvrajadhvammāmagratoyantamāhave |

śūrairanijanopetairayuktaṃhinivartitum || 4 ||

evamuktāssusaṅkruddhāvāyuputreṇadhīmatā |

śailaśṛṅgān drumāṃścavajagṛhurhṛṣṭamānasāḥ || 5 ||

abhipetuścagarjantorākṣasānvānararṣabhāḥ |

parivāryahanūmantamanvayuścamahāhave || 6 ||

sa tairvānaramukhyaistu hanūmānsarvato vṛtaḥ |

hutāśana ivārciṣmānadahacchatruvāhinīm || 7 ||

sa rākṣasānāṅkadanañcakārasumahākapiḥ |

vṛtovānarasainyenakālāntakayomopamaḥ || 8 ||

sa tukopenacāviṣṭaḥśokena ca mahākapiḥ |

hanūmānrāvaṇirathemahatīmpātayacchilām || 9 ||

tāmāpatantīndṛṣṭavaivarathassārathinātadā |

vidheyāśvasamāyuktovidūramapavāhitaḥ || 10 ||

tamindrajitamaprāpyarathasthaṃsahasārathim |

viveśadharaṇīmbhittvāsāśilāvyarthamudyatā || 11 ||

patitāyāṃśilāyāntuvyathitārakṣasāñcamūḥ |

nipatantyā ca śilayārākṣasāmathitābhṛśam || 12 ||

tamabhyadhāvan śataśonadantaḥkānanaukasaḥ |

tedrumāṃścamahākāyāgiriśṛṅgāṇicodyatāḥ || 13 ||

kṣipanīndrajitaṃsaṅkhyevānarābhīmavikramāḥ |

vṛkṣaśailamahāvarṣaṃvisṛjantaḥplavaṅgamāḥ || 14 ||

śatrūṇāṅkadanañcakrurneduścavividhaissvanaiḥ |

vānaraisairmahābhīmairghorarūpāniśācarāḥ || 15 ||

vīryādabhihatāvṛkṣairvyaceṣṭantaraṇakṣitau |

svasainyamabhivīkṣyāthavānarārditamindrajit || 16 ||

pragṛhītāyudhaḥkruddhaḥparānabhimukhoyayau |

saḥśaraughānavasṛjansvasainyenābhisamvṛtaḥ || 17 ||

jaghānakapiśārdūlānsubahūndṛṣṭavikramaḥ |

śūlaiḥraśanibhiḥkhaṅgaiḥ paṭṭasaiḥ kūṭamudgaraiḥ || 18 ||

tecāpyanucarāstasyavānarānjaghnurāhave |

skandhaviṭapaiśśālaiśśilābhiścamahābalaḥ || 19 ||

hanūmānkadanañcakrerakṣasāmbhīmakarmaṇām |

sanivāryaparānīkamabravīttānvanaukasaḥ || 20 ||

hanūmān sannivartadhvaṃ na nassādhyamidambalam |

tyaktvāprāṇānviveṣṭantorāmapriyacikīrṣavaḥ || 21 ||

yannimittaṃhiyudhyāmohatāsājanakātmajā |

imamarthaṃhivijñāpyarāmaṃsugrīvameva ca || 22 ||

tauyatpratividhāsyetetatkariṣyāmahevayam |

tyuktvāvānaraśreṣṭhovārayansarvavānarān || 23 ||

śanaiśśanairasantrastassabalassanyavartata |

tataḥprekṣyahanūmantaṃvrajantaṃyatrarāghavaḥ || 24 ||

sa hotukāmoduṣṭātmāgataścaityannikumbhilām |

nikumbhilāmadhiṣṭhāyapāvakañjuhavendrajit || 25 ||

yajñabhūmyāntatogatvāpāvakastenarakṣasā |

hūyamānaḥprajajvālamāṃsaśoṇitabhuktadā || 26 ||

athendrajidrākṣasabhūtaye tu |

juhāva havyaṃ vidhinā vidhānavat |

dṛṣṭvā vyatiṣṭhanta ca rākṣasāste |

mahāsamūheṣu nayānayajñāḥ || 27 ||

athendrajidrākṣabhūtayetujuhāvahavyaṃvidhināvidhānavit |

dṛṣṭavāvyatiṣṭhanta ca rākṣasāstemahāsamūheṣusamānayajñāḥ || 28 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvāśītitamassargaḥ ||