6.81 Yuddhakanda - Ekashititama Sargah

ॐ

6.81 યુદ્ધકાણ્ડ - એકાશીતિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ એકાશીતિતમસ્સર્ગઃ ।

વિજ્ઞાયતુમનસ્તસ્યરાઘવસ્યમહાત્મનઃ ।

સ નિવૃત્યાહવાત્તસ્માત્ પ્રવિવેશપુરીન્તતઃ ॥ 1 ॥

સોઽનુસ્મૃત્યવધન્તેષાંરાક્ષસાનાન્તરસ્વિનામ્ ।

ક્રોધતામ્રેક્ષણશ્શૂરોનિર્જગામાહાદ્યુતિઃ ॥ 2 ॥

સ પશ્ચિમેવદ્વારેણનિર્યયૌરાક્ષસૈર્વૃતઃ ।

ઇન્દ્રજિત્સુમહાવીર્યઃપૌલસ્ત્યોદેવકણ્ટકઃ ॥ 3 ॥

ઇન્દ્રજિત્તુતતોદૃષ્ટવાભ્રાતરૌરામલક્ષ્મણૌ ।

રણાયાભ્યુદ્યતૌવીરૌમાયામ્પ્રાદુષ્કરોત્તદા ॥ 4 ॥

ઇન્દ્રજિત્તુરથેસ્થાપ્યસીતામ્માયામયીન્તદા ।

બલેનમહતાવૃત્યતસ્યાવધમરોચયત્ ॥ 5 ॥

મોહનાર્થન્તુસર્વેષામ્બુદ્ધિઙ્કૃત્વાસુદુર્મતિઃ ।

હન્તુંસીતાંવ્યવસિતોવાનરાભિમુખોયયૌ ॥ 6 ॥

તમ્દૃષ્ટવાત્વભિનિર્યાન્તંસર્વેતેકાનનૌકસઃ ।

ઉત્પેતુરભિસઙ્ક્રુદ્ધાશ્શિલાહસ્તાયુયુત્સવઃ ॥ 7 ॥

હનૂમાન્ પુરતસ્તેષાઞ્જગામકપિકુઞ્જરઃ ।

પ્રગૃહ્યસુમહચ્છૃઙ્ગમ્પર્વતસ્યદુરાસદમ્ ॥ 8 ॥

સ દદર્શહતાનન્દાંસીતામિન્દ્રજિતોરથે ।

એકવેણીધરાન્દીનામુપવાસકૃશાનનામ્ ॥ 9 ॥

પરિક્લિષ્ટૈકવસનામમૃજાંરાઘવપ્રિયામ્ ।

રજોમલાભ્યામાલિપ્તૈસ્સર્વગાત્રૈર્વરસ્ત્રિયમ્ ॥ 10 ॥

તાન્નિરીક્ષ્યમુહૂર્તન્તુમૈથિલીત્યધ્યવસ્યતુ ।

બભૂવાચિરદૃષ્ટાહિતેનસાજનકાત્મજા ॥ 11 ॥

અબ્રવીત્તાન્તુશોકાર્તાન્નિરાનન્દાન્તપસ્વિનીમ્ ।

દૃષ્ટવારથોસ્થિતાન્દૃષ્ટ્વારાક્ષસેન્દ્રસુતશ્રિતામ્ ॥ 12 ॥

કંસમર્થિતમસ્યેતિચિન્તયન્સમહાકપિઃ ।

સહતૈર્વાનરશ્રેષ્ઠૈરભ્યધાવતરાવણિમ્ ॥ 13 ॥

તદ્વાનરબલન્દૃષ્ટવારાવણિઃક્રોધમૂર્છિતઃ ।

કૃત્વાવિકોશન્નિસ્ત્રિંશમ્મૂર્ધ્નિસીતામકર્ષયત્ ॥ 14 ॥

તાંસ્ત્રિયમ્પશ્યતાન્તેષાન્તાડયામાસરાવણિઃ ।

ક્રોશન્તીંરામરામેતિમાયયાયોજિતાંરથે ॥ 15 ॥

ગૃહીતમૂર્ધજાન્દૃષ્ટવાહનુમાન્ દૈન્યમાગતઃ ।

શોકજંવારિનેત્રાભ્યામુત્સૃજન્મારુતાત્મજઃ ॥ 16 ॥

તાન્દૃષ્ટવાચારુસર્વાઙ્ગીંરામસ્યમહિષીમ્પ્રિયામ્ ।

અબ્રવીત્પુરુષંવાક્યઙ્ક્રોધાદ્રક્ષોધિપાત્મજમ્ ॥ 17 ॥

દુરાત્મન્નાત્મનાશાયકેશપક્ષેપરામૃશઃ ।

બ્રહ્મર્ષીણાઙ્કુલેજાતોરાક્ષસીંયોનિમાશ્રિતઃ ॥ 18 ॥

ધિક્ત્વામ્પાપસમાચારંયસ્યતેમતિરિદૃશી ।

નૃશંસાનાર્ય દુર્વૃત્ત ક્ષુદ્ર પાપપરાક્રમ ॥ 19 ॥

અનાર્યસ્યેદૃશઙ્કર્મઘૃણાતેનાસ્તિનિર્ઘૃણ ।

ચ્યુતાગૃહાચ્ચરાજ્યાચ્ચરામહસ્તાચ્ચમૈથિલી ॥ 20 ॥

કિન્તવૈષાપરાદ્ધાહિયદેનાંહન્તુમિચ્છસિ ।

સીતાંહત્વાતુ ન ચિરઞ્જીવિષ્યસિકથઞ્ચન ॥ 21 ॥

વધાર્હકર્મણાનેનમમહસ્તગતોહ્યસિ ।

યેચ સ્ત્રીઘાતિનાંલોકાલોકવધ્યૈષુકુસતિતાઃ ॥ 22 ॥

ઇહજીવિતમુત્સૃજ્યપ્રેત્યતાન્પ્રતિપત્સ્યસે ।

તિબ્રુવાણોહનુમાન્ સાયુધૈર્હરિભિર્વૃતઃ ॥ 23 ॥

અભ્યદાવત્ સસુઙ્કૃદ્ધોરાક્ષસેન્દ્રસુતમ્પ્રતિ ।

પતન્તમ્મહાવીર્યન્તદનીકંવનૌકસામ્ ॥ 24 ॥

રક્ષસામ્ભીમકોપાનામનીકન્તુન્યવારયત્ ।

સઃતામ્બાણસહસ્રેણવિક્ષોભ્યહરિવાહિનીમ્ ॥ 25 ॥

હનૂમન્તંહરિશ્રેષ્ઠમિન્દ્રજિત્ પ્રત્યુવાચ હ ।

સુગ્રીવસ્ત્વં ચ રામશ્ચયન્નિમિત્તમિહાગતાઃ ॥ 26 ॥

તાંવધિષ્યામિવૈદેહીમદ્યૈવતવપશ્યતઃ ।

ઇમાંહત્વાતતોરામંલક્ષ્મણન્ત્વાં ચ વાનર ॥ 27 ॥

સુગ્રીવં ચ વધિષ્યામિતઞ્ચાનાર્યંવિભીષણમ્ ।

ન હન્તવ્યાઃસ્ત્રિયશ્ચેતિયદ્ બ્રવીષિપ્લવઙ્ગમ ॥ 28 ॥

પીડાકરમમિત્રાણાંયત્સ્યાત્કર્તવ્યમેવતત્ ।

તમેવમુક્ત્વારુદતીંસીતામ્મયામયીં ચ તામ્ ॥ 29 ॥

શિતધારેણખઙ્ગેનનિજઘાનેન્દ્રજિત્સ્વયમ્ ।

યજ્ઞોપવીતમાર્ગેણભિન્નાતેનતપસ્વિની ॥ 30 ॥

સાપૃથિવ્યામ્પૃથુશ્રોણીપપાતપ્રિયદર્શના ।

ત્તામિન્દ્રજિત્ સ્ત્રિયંહત્વાહનૂમન્તમુવાચ હ ॥ 31 ॥

મયારામસ્યપશ્યેમાઙ્કોપેન ચ ।

એષાવિશસ્તાવૈદેહીનિષ્ફલોવઃપરિશ્રમઃ ॥ 32 ॥

તતઃખડગેનમહતાહત્વાતામિન્દ્રજિત્ સ્વયમ્ ।

હૃષ્ટસ્સરથમાસ્થાયનનાદ ચ મહાસ્વનમ્ ॥ 33 ॥

વાનરાશ્શુશ્રુવુશ્શબ્દમદૂરેપ્રત્યવસ્થિતાઃ ।

વ્યાદિતાસ્યસ્યનદતસ્તદ્દુર્ગંસંશ્રિતસ્યતુ ॥ 34 ॥

તથાતુસીતાંવિનિહત્યદુર્મતિઃપ્રહૃષ્ટચેતાસ્સબભૂવરાવણિઃ ।

તંહૃષ્ટરૂપંસમુદીક્ષ્યવાનરાવિષણ્ણરૂપાસ્સહસાપ્રદદુદ્રુવુઃ ॥ 35 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે એકાશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekāśītitamassargaḥ |

vijñāyatumanastasyarāghavasyamahātmanaḥ |

sa nivṛtyāhavāttasmāt praviveśapurīntataḥ || 1 ||

so'nusmṛtyavadhanteṣāṃrākṣasānāntarasvinām |

krodhatāmrekṣaṇaśśūronirjagāmāhādyutiḥ || 2 ||

sa paścimevadvāreṇaniryayaurākṣasairvṛtaḥ |

indrajitsumahāvīryaḥpaulastyodevakaṇṭakaḥ || 3 ||

indrajittutatodṛṣṭavābhrātaraurāmalakṣmaṇau |

raṇāyābhyudyatauvīraumāyāmprāduṣkarottadā || 4 ||

indrajitturathesthāpyasītāmmāyāmayīntadā |

balenamahatāvṛtyatasyāvadhamarocayat || 5 ||

mohanārthantusarveṣāmbuddhiṅkṛtvāsudurmatiḥ |

hantuṃsītāṃvyavasitovānarābhimukhoyayau || 6 ||

tamdṛṣṭavātvabhiniryāntaṃsarvetekānanaukasaḥ |

utpeturabhisaṅkruddhāśśilāhastāyuyutsavaḥ || 7 ||

hanūmān puratasteṣāñjagāmakapikuñjaraḥ |

pragṛhyasumahacchṛṅgamparvatasyadurāsadam || 8 ||

sa dadarśahatānandāṃsītāmindrajitorathe |

ekaveṇīdharāndīnāmupavāsakṛśānanām || 9 ||

parikliṣṭaikavasanāmamṛjāṃrāghavapriyām |

rajomalābhyāmāliptaissarvagātrairvarastriyam || 10 ||

tānnirīkṣyamuhūrtantumaithilītyadhyavasyatu |

babhūvāciradṛṣṭāhitenasājanakātmajā || 11 ||

abravīttāntuśokārtānnirānandāntapasvinīm |

dṛṣṭavārathosthitāndṛṣṭvārākṣasendrasutaśritām || 12 ||

kaṃsamarthitamasyeticintayansamahākapiḥ |

sahatairvānaraśreṣṭhairabhyadhāvatarāvaṇim || 13 ||

tadvānarabalandṛṣṭavārāvaṇiḥkrodhamūrchitaḥ |

kṛtvāvikośannistriṃśammūrdhnisītāmakarṣayat || 14 ||

tāṃstriyampaśyatānteṣāntāḍayāmāsarāvaṇiḥ |

krośantīṃrāmarāmetimāyayāyojitāṃrathe || 15 ||

gṛhītamūrdhajāndṛṣṭavāhanumān dainyamāgataḥ |

śokajaṃvārinetrābhyāmutsṛjanmārutātmajaḥ || 16 ||

tāndṛṣṭavācārusarvāṅgīṃrāmasyamahiṣīmpriyām |

abravītpuruṣaṃvākyaṅkrodhādrakṣodhipātmajam || 17 ||

durātmannātmanāśāyakeśapakṣeparāmṛśaḥ |

brahmarṣīṇāṅkulejātorākṣasīṃyonimāśritaḥ || 18 ||

dhiktvāmpāpasamācāraṃyasyatematiridṛśī |

nṛśaṃsānārya durvṛtta kṣudra pāpaparākrama || 19 ||

anāryasyedṛśaṅkarmaghṛṇātenāstinirghṛṇa |

cyutāgṛhāccarājyāccarāmahastāccamaithilī || 20 ||

kintavaiṣāparāddhāhiyadenāṃhantumicchasi |

sītāṃhatvātu na cirañjīviṣyasikathañcana || 21 ||

vadhārhakarmaṇānenamamahastagatohyasi |

yeca strīghātināṃlokālokavadhyaiṣukusatitāḥ || 22 ||

ihajīvitamutsṛjyapretyatānpratipatsyase |

tibruvāṇohanumān sāyudhairharibhirvṛtaḥ || 23 ||

abhyadāvat sasuṅkṛddhorākṣasendrasutamprati |

patantammahāvīryantadanīkaṃvanaukasām || 24 ||

rakṣasāmbhīmakopānāmanīkantunyavārayat |

saḥtāmbāṇasahasreṇavikṣobhyaharivāhinīm || 25 ||

hanūmantaṃhariśreṣṭhamindrajit pratyuvāca ha |

sugrīvastvaṃ ca rāmaścayannimittamihāgatāḥ || 26 ||

tāṃvadhiṣyāmivaidehīmadyaivatavapaśyataḥ |

imāṃhatvātatorāmaṃlakṣmaṇantvāṃ ca vānara || 27 ||

sugrīvaṃ ca vadhiṣyāmitañcānāryaṃvibhīṣaṇam |

na hantavyāḥstriyaścetiyad bravīṣiplavaṅgama || 28 ||

pīḍākaramamitrāṇāṃyatsyātkartavyamevatat |

tamevamuktvārudatīṃsītāmmayāmayīṃ ca tām || 29 ||

śitadhāreṇakhaṅgenanijaghānendrajitsvayam |

yajñopavītamārgeṇabhinnātenatapasvinī || 30 ||

sāpṛthivyāmpṛthuśroṇīpapātapriyadarśanā |

ttāmindrajit striyaṃhatvāhanūmantamuvāca ha || 31 ||

mayārāmasyapaśyemāṅkopena ca |

eṣāviśastāvaidehīniṣphalovaḥpariśramaḥ || 32 ||

tataḥkhaḍagenamahatāhatvātāmindrajit svayam |

hṛṣṭassarathamāsthāyananāda ca mahāsvanam || 33 ||

vānarāśśuśruvuśśabdamadūrepratyavasthitāḥ |

vyāditāsyasyanadatastaddurgaṃsaṃśritasyatu || 34 ||

tathātusītāṃvinihatyadurmatiḥprahṛṣṭacetāssababhūvarāvaṇiḥ |

taṃhṛṣṭarūpaṃsamudīkṣyavānarāviṣaṇṇarūpāssahasāpradadudruvuḥ || 35 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekāśītitamassargaḥ ||