6.58 Yuddhakanda - Ashtapanchasha Sargah

ॐ

6.58 યુદ્ધકાણ્ડ - અષ્ટપઞ્ચાશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ અષ્ટપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ।

તતઃપ્રહસ્તન્નિર્યાન્તન્દૃષ્ટવાભીમપરાક્રમમ્ ।

ઉવાચસસ્મિતંરામોવિભીષણમરિન્દમઃ ॥ 1 ॥

કએષસ્સુમહાકાયોબલેનમહતાવૃતઃ ।

આચક્ષ્વમેમહાબાહો વીર્યવન્તન્નિશાચરમ્ ॥ 2 ॥

રાઘવસ્યવચશ્શ્રુત્વાપ્રત્યુવાચવિભીષણઃ ॥ 3 ॥

એષસેનાપતિસ્તસ્યપ્રહસ્તોનામરાક્ષસઃ ।

લઙ્કાયાંરાક્ષસેન્દ્રસ્યત્રિભાગબલસમ્વૃતઃ ॥ 4 ॥

વીર્યવાનસ્ત્રવિચ્છૂરઃસુપ્રખ્યાશ્ચપરાક્રમે ।

તતઃપ્રહસ્તન્નિર્યાન્તમ્ભીમમ્ભીમપરાક્રમમ્ ॥ 5 ॥

ગર્જન્તંસુમહાકાયંરાક્ષસૈરભિસમ્વૃતમ્ ।

દદર્શમહતીસેનાવાનરાણામ્બલીયસામ્ ॥ 6 ॥

અભિસઞ્જાતરોષાણામ્પ્રહસ્તમભિગર્જતામ્ ।

ખડગશક્ત્યૃષ્ણિબાણાશ્ચશૂલાનિમુસલાનિચ ॥ 7 ॥

ગદાશ્ચપરિઘાઃપ્રાસાવિવિધાશ્ચપરિશ્વધાઃ ।

નૂંષિચવિચિત્રાણિરાક્ષસાનાઞ્જયૈષિણામ્ ॥ 8 ॥

પ્રગૃહીતાન્યશોભન્તવાનરાનભિધાવતામ્ ।

જગૃહુઃપાદપાંશ્ચાપિપુષ્પિતાન્વાનરર્ષભાઃ ॥ 9 ॥

શિલાશ્ચવિપુલાદીર્ઘાયોદ્ધુકામાઃપ્લવઙ્ગમાઃ ।

તેષામન્યોન્યમાસાદ્યસઙ્ગ્રામઃસુમહાનભૂત્ ॥ 10 ॥

બહૂનામશ્મવૃષ્ટિઞ્ચશરવર્ષઞ્ચવર્ષતામ્ ।

બહવોરાક્ષસાયુદ્ધેબહૂન્વાનરયૂધપાન્ ॥ 11 ॥

વાનરારાક્ષસાંશ્ચાપિનિજઘ્નુર્બહવોબહૂન્ ।

શૂલૈઃપ્રમથિતાઃકેચિત્કેચિચ્ચપરમાયુધૈઃ ॥ 12 ॥

પરિઘૈરાહતાઃકેચિત્કેચિચ્છિન્નાઃપરશ્વધૈઃ ।

નિરુચ્છવાસાઃકૃતાઃ કેચિત્પતિતાધરણીતલે ॥ 13 ॥

વિભિન્નહૃદયાઃકેચિદિષુસન્ધાનસન્દિતાઃ ।

કેચિવ્દિધાકૃતાઃખડગૈઃસ્ફુરન્તઃપતિતાભુવિ ॥ 14 ॥

વાનરારાક્ષસૈશ્શૂલૈપાર્શ્વતશ્ચાવદારિતાઃ ।

વાનરૈશ્ચાપિસઙ્ક્રુદ્ધૈરાક્ષસૌઘાઃસમન્તતઃ ॥ 15 ॥

પાદપૈર્ગિરિશૃઙ્ગૈશ્ચસમ્પિષ્ટાવસુધાતલે ।

વજ્રસ્પર્શતલૈર્હસ્સ્સૈર્મુષ્ટિભિશ્ચહતાભૃશમ્ ॥ 16 ॥

વેમુશ્શોણિતમાસ્યેભ્યોવિશીર્ણદશનેક્ષણાઃ ।

આર્તસ્વનઞ્ચસ્વનતાંસિંહનાદઞ્ચનર્દતામ્ ॥ 17 ॥

બભૂવતુમુલશ્શબ્દોહરીણાંરક્ષસાંયુધિ ।

વાનરારાક્ષસાઃક્રુદ્ધાવીરમાર્ગમનુવ્રતાઃ ॥ 18 ॥

વિવૃત્તનયનાઃક્રૂરાશ્ચક્રુઃકર્માણ્યભીતવત્ ।

નરાન્તકઃકુમ્ભહનુર્મહાનાદસ્સમુન્નતઃ ॥ 19 ॥

એતેપ્રહસ્તસચિવાસ્સર્વેજઘ્નુર્વનૌકસઃ ।

તેષામાપતતાંશીઘ્રન્નિઘ્નતાઞ્ચાપિવાનરાન્ ॥ 20 ॥

દ્વિવિદોગિરિશૃઙ્ગેણજઘાનૈકન્નરાન્તકમ્ ।

દુર્મુખઃપુનરુત્થાયકપિસ્સવિપુલદ્રુમમ્ ॥ 21 ॥

રાક્ષસઙ્ક્ષિપ્રહસ્તસ્તુસમુન્નતમપોથયત્ ।

જામ્બવાંસ્તુસુસઙ્ક્રુદ્ધઃપ્રગૃહ્યમહતીંશિલામ્ ॥ 22 ॥

પાતયામાસતેજસ્વીમહાનાદસ્યવક્ષસિ ।

અથકુમ્ભહનુસ્તત્રતારેણાસાદ્યવીર્યવાન્ ॥ 23 ॥

વૃક્ષેણાભિહતોમૂર્ધ્નિપ્રાણાન્સન્ત્યાજયદ્રણે ।

અમૃષ્યમાણસ્તત્કર્મપ્રહસ્તોરથમાશ્રિતઃ ॥ 24 ॥

ચકાર કદનં ઘોરં ધનુષ્ પાણિર્ વન ઓકસામ્ ।

આવર્ત;ઇવ સમ્જજ્ને;ઉભયોહ્ સેનયોસ્ તદા ॥ 25 ॥

ક્ષુભિતસ્યાપ્રમેયસ્યસાગરસ્યેવનિસ્સ્વનઃ ।

મહતાહિશરૌઘેણપ્રહસ્તોયુદ્ધકોવિદઃ ॥ 26 ॥

અર્દયામાસસઙ્ક્રુદ્ધોવાનરાન્ પરમાહવે ।

વાનરાણાંશરીરૈશ્ચરાક્ષસાનાઞ્ચમેદિની ॥ 27 ॥

બભૂન્વિચિતાઘોરાઃપતિતૈરિવપર્વતૈ ।

સામહીરુધિરૌઘેણપ્રચ્છન્નાસમ્પ્રકાશતે ॥ 28 ॥

સઞ્છન્નામાધવેમાસિપલાશૈરિવપુષ્પિતૈઃ ।

હતવીરૌઘવસ્રાન્તુભગ્નાયુધમહાદ્રુમામ્ ॥ 29 ॥

શોણિત ઓઘ મહા તોયાં યમ સાગર ગામિનીમ્ ।

યકૃત્ પ્લીહ મહા પન્કાં વિનિકીર્ણ અન્ત્ર શૈબલામ્ ॥ 30 ॥

ભિન્નકાયશિરોમીનામઙ્ગાવયવશાદ્વલામ્ ।

ગૃધ્રહંસગણાકીર્ણાઙ્કઙ્કસારસસેવિતામ્ ॥ 31 ॥

મેદઃફેનસમાકીર્ણામાર્તસ્ન્તિતસ્વનામ્ ।

તાઙ્કાપુરષુદુસ્તારાંયુદ્ધભૂમિમયીન્નદીમ્ ॥ 32 ॥

નદીમિવઘનાપાયેહંસસારસસેવિતામ્ ।

રાક્ષસાઃકપિમુખ્યાશ્ચતેરુસ્તાન્દુસ્તરાન્નદીમ્ ॥ 33 ॥

યથા પદ્મ રજો ધ્વસ્તાં નલિનીં ગજ યૂથપાઃ ।

તતઃ સૃજન્તં બાણ ઓઘાન્ પ્રહસ્તં સ્યન્દને સ્થિતમ્ ॥ 34 ॥

દદર્શ તરસા નીલો વિનિઘ્નન્તં પ્લવં ગમાન્ ।

ઉદ્ધૂત ઇવ વાયુઃ ખે મહાદભ્રબલં બલાત્ ॥ 35 ॥

સમીક્ષ્યાભિદ્રુતંયુદ્ધેપ્રહસ્તોવાહિનીપતિઃ ।

રથેનાદિત્યવર્ણેનનીલમેવાભિદુદ્રુવે ॥ 36 ॥

સધનુર્ધન્વિનાંશ્રેષ્ઠોવિકૃષ્યપરમાહવે ॥ 37 ॥

નીલાયવ્યસૃજદ્બાણાન્પ્રહસ્તોવાહિનીપતિઃ ।

તેપ્રાપ્યવિશિખાનીલંવિનિર્ભિદ્યસમાહિતાઃ ॥ 38 ॥

મહીઞ્જગ્મુર્મહાવેગારુષિતાઇવપન્નગાઃ ।

નીલઃશરૈરભિહતોનિશિતૈર્જ્વલનોપમૈઃ ॥ 39 ॥

સતમ્પરમદુર્ધર્ષમાપતન્તમ્મહાકપિઃ ।

પ્રહસ્તન્તાડયામાસવૃક્ષમુત્પાટ્યવીર્યવાન્ ॥ 40 ॥

સતેનાભિહતઃક્રુદ્ધોનદન્રાક્ષસપુઙ્ગવઃ ।

વવર્ષશરવર્ષાણિપ્લવઙ્ગાનાઞ્ચમૂપતૌ ॥ 41 ॥

તસ્યબાણગણાન્ઘારાન્રાક્ષસસ્યમહાબલઃ ।

અપારયન્વારયિતુમ્પ્રત્યગૃહ્ણાન્નિમીલિતઃ ॥ 42 ॥

યથૈવગોવૃષોવર્ષંશારદંશીઘ્રમાગતમ્ ।

એવમેવપ્રહસ્તસ્યશરવર્ષન્દુરાસદમ્ ॥ 43 ॥

નિમીલિતાક્ષસ્સહસાનીલસ્સેહેદુરાસદાન્ ।

રોષિતશ્શરવર્ષેણસાલેનમહતામહાન્ ।

પ્રજઘાનહયાનનીલઃપ્રહસ્તસ્યમહાબલઃ ॥ 44 ॥

તતન્સચાપમુદ્ગૃહ્યપ્રહસ્તસ્યમહાબલઃ ।

બભઞ્જતરસાનીલોનનાદચપુનઃપુનઃ ॥ 45 ॥

વિધનુસ્તુકૃતસ્તેનપ્રહસ્તોવાહિનીપતિઃ ।

પ્રગૃહ્યમુસલઙ્ઘોરંસ્યન્દનાદવપુપ્લુવે ॥ 46 ॥

તાવુભૌવાહિનીમુખ્યૌજાતવૈરૌતરસ્વિનૌ ।

સ્થિતૌક્ષતજગદિગ્ધાઙ્ગૌપ્રભિન્નાવિવકુઞ્જરૌ ॥ 47 ॥

ઉલ્લિખન્તૌસુતીક્ષ્ણાભિર્દંષ્ટ્રાભિરિતરેતરમ્ ।

સિંહશાર્દૂલસદૃશૌસિંહશાર્દૂલચેષ્ટિતૌ ॥ 48 ॥

વિક્રાન્તવિજયૌવીરૌસમરેષ્ન્વિવર્તિનૌ ।

કાઙ્ક્ષમાણૌયશઃપ્રાપ્તુંવૃત્રવાસવયોસ્સહ ॥ 49 ॥

આજઘાનતદાનીલંલલાટેમુસલેનસઃ ।

પ્રહસ્તઃપરમાયત્તસ્તતસ્સુસ્રાવશોણિતમ્ ॥ 50 ॥

તતઃશોણિતદિગ્ધાઙ્ગઃપ્રગૃહ્યસુમહાતરુમ્ ।

પ્રહસ્તસ્યોરસિક્રુદ્ધોવિસસર્જમહાકપિઃ ॥ 51 ॥

તમચિન્ત્યપ્રહારંસપ્રગૃહ્યમુસલમ્મહત્ ।

અભિદુદ્રાવબલિનમ્બલાનનીલમ્પ્લવઙ્ગમમ્ ॥ 52 ॥

તમુગ્રવેગંસંરબ્ધમાપતન્તમ્મહાકપિઃ ।

તતસ્સમ્પ્રેક્ષ્યજગ્રાહમહાવેગોમહાશિલામ્ ॥ 53 ॥

તસ્યયુદ્ધાભિકામસ્યમૃથેમુસલયોધિન ।

પ્રહસ્તસ્યશિલાન્નીલોમૂર્ધ્નિતૂર્ણમપાતયત્ ॥ 54 ॥

સાતેનકપિમુખ્યેનવિમુક્તામહતીશિલા ।

બિભેદબહુધાઘોરાપ્રહસ્તસ્યશિરસ્તદા ॥ 55 ॥

વિભિન્ન શિરસસ્ તસ્ય બહુ સુસ્રાવ શોણિતમ્ ।

શરીરાદ્ અપિ સુસ્રાવ ગિરેહ્ પ્રસ્રવણં યથા ॥ 56 ॥

વિભિન્નશિરસસ્તસ્યબહુસુસ્રાવશોણિતમ્ ।

શરીરાદપિસુસ્રાવગિરેઃપ્રસ્રવણંયથા ॥ 57 ॥

હતેપ્રહસ્તેનીલેનતદકમ્પ્યમ્મહાબલમ્ ।

રાક્ષસાનામહૃષ્ટાનાંલઙ્કામભિજગામહ ॥ 58 ॥

નશેકુસ્સમવસ્થાતુન્નિહતેવાહિનીપતૌ ।

સેતુબન્ધંસમાસાદ્યવિશીર્ણંસલિલંયથા ॥ 59 ॥

હતેતસ્મિંશ્ચમૂમુખ્યેરાક્ષસાસ્તેનિરુદ્યમાઃ ।

રક્ષઃપતિગૃહઙ્ગત્વાધ્યાનમૂકત્વમાસ્થિતાઃ ॥ 60 ॥

પ્રાપ્તાશ્શોકાર્ણવન્તીવ્રન્નિસ્સજ્ઞૌઇવતેઽભવન્ ।

તતસ્તુનીલોવિજયીમહાબલઃપ્રશસ્યમાનઃસુકૃતેનકર્મણા ।

સમેત્યરામેણસલક્ષ્મણેનપ્રહૃષ્ટરૂપસ્તુબભૂવયૂથપઃ ॥ 61 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે અષ્ટપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha aṣṭapañcāśassargaḥ |

tataḥprahastanniryāntandṛṣṭavābhīmaparākramam |

uvācasasmitaṃrāmovibhīṣaṇamarindamaḥ || 1 ||

kaeṣassumahākāyobalenamahatāvṛtaḥ |

ācakṣvamemahābāho vīryavantanniśācaram || 2 ||

rāghavasyavacaśśrutvāpratyuvācavibhīṣaṇaḥ || 3 ||

eṣasenāpatistasyaprahastonāmarākṣasaḥ |

laṅkāyāṃrākṣasendrasyatribhāgabalasamvṛtaḥ || 4 ||

vīryavānastravicchūraḥsuprakhyāścaparākrame |

tataḥprahastanniryāntambhīmambhīmaparākramam || 5 ||

garjantaṃsumahākāyaṃrākṣasairabhisamvṛtam |

dadarśamahatīsenāvānarāṇāmbalīyasām || 6 ||

abhisañjātaroṣāṇāmprahastamabhigarjatām |

khaḍagaśaktyṛṣṇibāṇāścaśūlānimusalānica || 7 ||

gadāścaparighāḥprāsāvividhāścapariśvadhāḥ |

nūṃṣicavicitrāṇirākṣasānāñjayaiṣiṇām || 8 ||

pragṛhītānyaśobhantavānarānabhidhāvatām |

jagṛhuḥpādapāṃścāpipuṣpitānvānararṣabhāḥ || 9 ||

śilāścavipulādīrghāyoddhukāmāḥplavaṅgamāḥ |

teṣāmanyonyamāsādyasaṅgrāmaḥsumahānabhūt || 10 ||

bahūnāmaśmavṛṣṭiñcaśaravarṣañcavarṣatām |

bahavorākṣasāyuddhebahūnvānarayūdhapān || 11 ||

vānarārākṣasāṃścāpinijaghnurbahavobahūn |

śūlaiḥpramathitāḥkecitkeciccaparamāyudhaiḥ || 12 ||

parighairāhatāḥkecitkecicchinnāḥparaśvadhaiḥ |

nirucchavāsāḥkṛtāḥ kecitpatitādharaṇītale || 13 ||

vibhinnahṛdayāḥkecidiṣusandhānasanditāḥ |

kecivdidhākṛtāḥkhaḍagaiḥsphurantaḥpatitābhuvi || 14 ||

vānarārākṣasaiśśūlaipārśvataścāvadāritāḥ |

vānaraiścāpisaṅkruddhairākṣasaughāḥsamantataḥ || 15 ||

pādapairgiriśṛṅgaiścasampiṣṭāvasudhātale |

vajrasparśatalairhasssairmuṣṭibhiścahatābhṛśam || 16 ||

vemuśśoṇitamāsyebhyoviśīrṇadaśanekṣaṇāḥ |

ārtasvanañcasvanatāṃsiṃhanādañcanardatām || 17 ||

babhūvatumulaśśabdoharīṇāṃrakṣasāṃyudhi |

vānarārākṣasāḥkruddhāvīramārgamanuvratāḥ || 18 ||

vivṛttanayanāḥkrūrāścakruḥkarmāṇyabhītavat |

narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ || 19 ||

eteprahastasacivāssarvejaghnurvanaukasaḥ |

teṣāmāpatatāṃśīghrannighnatāñcāpivānarān || 20 ||

dvividogiriśṛṅgeṇajaghānaikannarāntakam |

durmukhaḥpunarutthāyakapissavipuladrumam || 21 ||

rākṣasaṅkṣiprahastastusamunnatamapothayat |

jāmbavāṃstususaṅkruddhaḥpragṛhyamahatīṃśilām || 22 ||

pātayāmāsatejasvīmahānādasyavakṣasi |

athakumbhahanustatratāreṇāsādyavīryavān || 23 ||

vṛkṣeṇābhihatomūrdhniprāṇānsantyājayadraṇe |

amṛṣyamāṇastatkarmaprahastorathamāśritaḥ || 24 ||

cakāra kadanaṃ ghoraṃ dhanuṣ pāṇir vana okasām |

āvarta;iva samjajne;ubhayoh senayos tadā || 25 ||

kṣubhitasyāprameyasyasāgarasyevanissvanaḥ |

mahatāhiśaraugheṇaprahastoyuddhakovidaḥ || 26 ||

ardayāmāsasaṅkruddhovānarān paramāhave |

vānarāṇāṃśarīraiścarākṣasānāñcamedinī || 27 ||

babhūnvicitāghorāḥpatitairivaparvatai |

sāmahīrudhiraugheṇapracchannāsamprakāśate || 28 ||

sañchannāmādhavemāsipalāśairivapuṣpitaiḥ |

hatavīraughavasrāntubhagnāyudhamahādrumām || 29 ||

śoṇita ogha mahā toyāṃ yama sāgara gāminīm |

yakṛt plīha mahā pankāṃ vinikīrṇa antra śaibalām || 30 ||

bhinnakāyaśiromīnāmaṅgāvayavaśādvalām |

gṛdhrahaṃsagaṇākīrṇāṅkaṅkasārasasevitām || 31 ||

medaḥphenasamākīrṇāmārtasntitasvanām |

tāṅkāpuraṣudustārāṃyuddhabhūmimayīnnadīm || 32 ||

nadīmivaghanāpāyehaṃsasārasasevitām |

rākṣasāḥkapimukhyāścaterustāndustarānnadīm || 33 ||

yathā padma rajo dhvastāṃ nalinīṃ gaja yūthapāḥ |

tataḥ sṛjantaṃ bāṇa oghān prahastaṃ syandane sthitam || 34 ||

dadarśa tarasā nīlo vinighnantaṃ plavaṃ gamān |

uddhūta iva vāyuḥ khe mahādabhrabalaṃ balāt || 35 ||

samīkṣyābhidrutaṃyuddheprahastovāhinīpatiḥ |

rathenādityavarṇenanīlamevābhidudruve || 36 ||

sadhanurdhanvināṃśreṣṭhovikṛṣyaparamāhave || 37 ||

nīlāyavyasṛjadbāṇānprahastovāhinīpatiḥ |

teprāpyaviśikhānīlaṃvinirbhidyasamāhitāḥ || 38 ||

mahīñjagmurmahāvegāruṣitāivapannagāḥ |

nīlaḥśarairabhihatoniśitairjvalanopamaiḥ || 39 ||

satamparamadurdharṣamāpatantammahākapiḥ |

prahastantāḍayāmāsavṛkṣamutpāṭyavīryavān || 40 ||

satenābhihataḥkruddhonadanrākṣasapuṅgavaḥ |

vavarṣaśaravarṣāṇiplavaṅgānāñcamūpatau || 41 ||

tasyabāṇagaṇānghārānrākṣasasyamahābalaḥ |

apārayanvārayitumpratyagṛhṇānnimīlitaḥ || 42 ||

yathaivagovṛṣovarṣaṃśāradaṃśīghramāgatam |

evamevaprahastasyaśaravarṣandurāsadam || 43 ||

nimīlitākṣassahasānīlassehedurāsadān |

roṣitaśśaravarṣeṇasālenamahatāmahān |

prajaghānahayānanīlaḥprahastasyamahābalaḥ || 44 ||

tatansacāpamudgṛhyaprahastasyamahābalaḥ |

babhañjatarasānīlonanādacapunaḥpunaḥ || 45 ||

vidhanustukṛtastenaprahastovāhinīpatiḥ |

pragṛhyamusalaṅghoraṃsyandanādavapupluve || 46 ||

tāvubhauvāhinīmukhyaujātavairautarasvinau |

sthitaukṣatajagadigdhāṅgauprabhinnāvivakuñjarau || 47 ||

ullikhantausutīkṣṇābhirdaṃṣṭrābhiritaretaram |

siṃhaśārdūlasadṛśausiṃhaśārdūlaceṣṭitau || 48 ||

vikrāntavijayauvīrausamareṣnvivartinau |

kāṅkṣamāṇauyaśaḥprāptuṃvṛtravāsavayossaha || 49 ||

ājaghānatadānīlaṃlalāṭemusalenasaḥ |

prahastaḥparamāyattastatassusrāvaśoṇitam || 50 ||

tataḥśoṇitadigdhāṅgaḥpragṛhyasumahātarum |

prahastasyorasikruddhovisasarjamahākapiḥ || 51 ||

tamacintyaprahāraṃsapragṛhyamusalammahat |

abhidudrāvabalinambalānanīlamplavaṅgamam || 52 ||

tamugravegaṃsaṃrabdhamāpatantammahākapiḥ |

tatassamprekṣyajagrāhamahāvegomahāśilām || 53 ||

tasyayuddhābhikāmasyamṛthemusalayodhina |

prahastasyaśilānnīlomūrdhnitūrṇamapātayat || 54 ||

sātenakapimukhyenavimuktāmahatīśilā |

bibhedabahudhāghorāprahastasyaśirastadā || 55 ||

vibhinna śirasas tasya bahu susrāva śoṇitam |

śarīrād api susrāva gireh prasravaṇaṃ yathā || 56 ||

vibhinnaśirasastasyabahususrāvaśoṇitam |

śarīrādapisusrāvagireḥprasravaṇaṃyathā || 57 ||

hateprahastenīlenatadakampyammahābalam |

rākṣasānāmahṛṣṭānāṃlaṅkāmabhijagāmaha || 58 ||

naśekussamavasthātunnihatevāhinīpatau |

setubandhaṃsamāsādyaviśīrṇaṃsalilaṃyathā || 59 ||

hatetasmiṃścamūmukhyerākṣasāstenirudyamāḥ |

rakṣaḥpatigṛhaṅgatvādhyānamūkatvamāsthitāḥ || 60 ||

prāptāśśokārṇavantīvrannissajñauivate'bhavan |

tatastunīlovijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsukṛtenakarmaṇā |

sametyarāmeṇasalakṣmaṇenaprahṛṣṭarūpastubabhūvayūthapaḥ || 61 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭapañcāśassargaḥ ||