6.55 Yuddhakanda - Panchapanchasha Sargah

ॐ

6.55 યુદ્ધકાણ્ડ - પઞ્ચપઞ્ચાશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ પઞ્ચપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ।

વજ્રદંષ્ટ્રંહતંશ્રુત્વાવાલિપુત્રેણરાવણઃ ।

બલાધ્યક્ષમુવાચેદઙ્કૃતાઞ્જલિમુપસ્થિતમ્ ॥ 1 ॥

શીઘ્રન્નિર્યાન્તુદુર્ધર્ષારાક્ષસાભીમવિક્રમાઃ ।

અકમ્પનમ્પુરસ્કૃત્યસર્વશસ્ત્રપ્રકોવિદમ્ ॥ 2 ॥

એષશાસ્તાચગોપ્તાચનેતાચયુધિસત્તમઃ ।

ભૂતિકામશ્ચમેનિત્યન્નિત્યઞ્ચસમરપ્રિયઃ ॥ 3 ॥

એષજેષ્યતિકાકત્સ્થૌસુગ્રીવઞ્ચમહાબલમ્ ।

વાનરાંશ્ચાપરાન્ ઘોરાન્ હનિષ્યતિપરન્તપઃ ॥ 4 ॥

પરિગૃહ્ય સ તામાજ્ઞાં રાવણસ્ય મહાબલઃ ।

બલં સમ્પ્રેરયામાસ તદા લઘુપરાક્રમઃ ॥ 5 ॥

તતોનાનાપ્રહરણાભીમાક્ષાભીમદર્શનાઃ ।

નિષ્પેતૂરાક્ષસામુખ્યાબલાધ્યક્ષપ્રચોદિતાઃ ॥ 6 ॥

રથમાસ્થાયવિપુલન્તપ્તકાઞ્ચનભૂષણમ્ ।

મેઘાભોમેઘવર્ણશ્ચમેઘસ્વનમહાસ્વનઃ ॥ 7 ॥

રાક્ષસૈઃસમ્વૃતોઘોરૈસ્તદાનિર્યાત્યકમ્પનઃ ।

નહિકમ્પયિતુંશક્યઃસુરૈરપિમહામૃધે ॥ 8 ॥

અકમ્પનસ્ તતસ્ તેષાં આદિત્ય;ઇવ તેજસા ।

તસ્ય નિધાવમાનસ્ય સમ્રબ્ધસ્ય યુયુત્સયા ॥ 9 ॥

અકસ્માદ્દૈન્યમાગચ્છદ્ધયાનાંરથવાહિનામ્ ।

વ્યસ્ફુરન્નયનઞ્ચાસ્યસવ્યંયુદ્ધાભિનદનિનઃ ॥ 10 ॥

વિવર્ણોમુખવર્ણશ્ચગદ્ગદશ્ચાભવત્સ્વનઃ ।

અભવત્સુદિનેકાલેદુર્દિનંરૂક્ષમારુતમ્ ॥ 11 ॥

ઊચુઃખગમૃગાઃસર્વેવાચઃક્રૂરાભયાવહાઃ ।

સસિંહાપચિત્કન્ધઃશાર્દૂલસમવિક્રમઃ ॥ 12 ॥

તાનુત્પાતાનચિન્સ્સૈવનિર્જગામરણાજિરમ્ ।

તથાનિર્ગચ્છતસ્તસ્યરક્ષસસ્સહરાક્ષસૈઃ ॥ 13 ॥

બભૂવસુમહાન્નાદઃક્ષોભયન્નિવસાગરમ્ ।

તેનશબ્દેનવિત્રસ્તાવાનરાણામ્મહાચમૂઃ ॥ 14 ॥

દ્રુમશૈલપ્રહારાણાંયોદ્ધુંસમુપતિષ્ઠતમ્ ।

તેષાંયુદ્ધમ્મહારૌદ્રંસઞ્જજ્ઞેકપિરક્ષસામ્ ॥ 15 ॥

રામરાવણયોરર્ધેસમભિત્યક્તજીવિનામ્ ।

સર્વેહ્યતિબલાઃશૂરાઃસર્વેપર્વતસન્નિભાઃ ॥ 16 ॥

હરયોરાક્ષસાશ્ચૈવપરસ્પરજિઘાંસવઃ ।

તેષાંવિવર્ધતાંશબ્દઃસંયુગેઽતિતરસ્વિનામ્ ॥ 17 ॥

શુશ્રુવેસુમહાન્ કોપાદન્યોન્યમભિગર્જતામ્ ।

રજશ્ચારુણવર્ણાભંસુભીમમભવદ્ ભૃશમ્ ॥ 18 ॥

ઉદ્ધતંહરિરક્ષોભિઃસંરુરોધદિશોદશ ।

અન્યોન્યંરજસાતેનકૌશેયોદ્ધૂતપાણ્ડુના ॥ 19 ॥

સમ્વૃતાનિચભૂતાનિદદૃશુર્નરણાજિરે ।

નધ્વજોનપતાકાવાચર્મવાતુરગોઽપિવા ॥ 20 ॥

આયુધંસ્યન્દનોવાપિદદૃશેતેનરેણુના ।

શબ્દશ્ચસુમહાંસ્તેષાન્નર્દતામભિધાવતામ્ ॥ 21 ॥

શ્રૂયતેતુમુલોયુદ્ધેનરૂપાણિચકાશિરે ।

હરીનેવસુસંરુષ્ટાહરયોજઘ્નુરાહવે ॥ 22 ॥

રાક્ષસારાક્ષસાંશ્ચાપિનિજઘ્નુસ્તિમિરેતદા ।

તેપરાંશ્ચવિનિઘ્નન્તઃસ્વાંશ્ચવાનરરાક્ષસાઃ ॥ 23 ॥

રુધિરાર્દ્રાન્તદાચક્રુર્મહીમ્પઙ્કાનુલેપનામ્ ।

તતસ્તુરુધિરૌઘેણસિક્તંહ્યપગતંરજઃ ॥ 24 ॥

શરીરશવસઙ્કીર્ણાબભૂવચવસુન્ધરા ।

દ્રુમશક્તિગદાપ્રાસૈશ્શિલાપરિઘતોમરૈઃ ॥ 25 ॥

હરયોરાક્ષસાશ્ચૈવસ્તૂર્ણઞ્જઘ્નુરન્યોન્યમોજસા ।

બાહુભિઃપરિઘાકારૈર્યુધ્યન્તઃપર્વતોપમાઃ ॥ 26 ॥

હરયોભીમકર્માણોરાક્ષસાન્ઝઘ્નુરાહવે ।

રાક્ષસાસ્ત્વભિસઙ્ક્રુદ્ધાઃપ્રાસતોમરપાણયઃ ॥ 27 ॥

કપીન્નિજઘ્નિરેતત્રશસ્ત્રઃપરમદારુણૈઃ ।

અકમ્પનસ્સુસઙ્ક્રુદ્ધોરાક્ષસાનાઞ્ચમૂપતિઃ ॥ 28 ॥

સમ્હર્ષયતિતાન્સર્વાન્રાક્ષસાભનિમવિક્રમાન્ ।

હરયસ્ત્વપિરક્ષાંસિમહાદ્રુમમહાશ્મભિઃ ॥ 29 ॥

વિદારયન્ત્યભિક્રમ્યશસ્ત્રાણ્યાચ્છિદ્યવીર્યતઃ ।

એતસ્મિન્નન્તરેવીરાહરયઃકુમુદોનલઃ ॥ 30 ॥

મૈન્દશ્ચપરમક્રુદ્ધાશ્ચક્રુર્વેગમનુત્તમમ્ ।

તેતુવૃક્ષૈર્મહાવીરારાક્ષસાનાઞ્ચમૂમુખે ॥ 31 ॥

કદનંસુમહચ્ચક્રુર્લીલયાહરિપુઙ્ગવાઃ ।

મમન્થૂરાક્ષસાન્ સર્વેવાનરાગણશોભૃશમ્ ॥ 32 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે પઞ્ચપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha pañcapañcāśassargaḥ |

vajradaṃṣṭraṃhataṃśrutvāvāliputreṇarāvaṇaḥ |

balādhyakṣamuvācedaṅkṛtāñjalimupasthitam || 1 ||

śīghranniryāntudurdharṣārākṣasābhīmavikramāḥ |

akampanampuraskṛtyasarvaśastraprakovidam || 2 ||

eṣaśāstācagoptācanetācayudhisattamaḥ |

bhūtikāmaścamenityannityañcasamarapriyaḥ || 3 ||

eṣajeṣyatikākatsthausugrīvañcamahābalam |

vānarāṃścāparān ghorān haniṣyatiparantapaḥ || 4 ||

parigṛhya sa tāmājñāṃ rāvaṇasya mahābalaḥ |

balaṃ samprerayāmāsa tadā laghuparākramaḥ || 5 ||

tatonānāpraharaṇābhīmākṣābhīmadarśanāḥ |

niṣpetūrākṣasāmukhyābalādhyakṣapracoditāḥ || 6 ||

rathamāsthāyavipulantaptakāñcanabhūṣaṇam |

meghābhomeghavarṇaścameghasvanamahāsvanaḥ || 7 ||

rākṣasaiḥsamvṛtoghoraistadāniryātyakampanaḥ |

nahikampayituṃśakyaḥsurairapimahāmṛdhe || 8 ||

akampanas tatas teṣāṃ āditya;iva tejasā |

tasya nidhāvamānasya samrabdhasya yuyutsayā || 9 ||

akasmāddainyamāgacchaddhayānāṃrathavāhinām |

vyasphurannayanañcāsyasavyaṃyuddhābhinadaninaḥ || 10 ||

vivarṇomukhavarṇaścagadgadaścābhavatsvanaḥ |

abhavatsudinekāledurdinaṃrūkṣamārutam || 11 ||

ūcuḥkhagamṛgāḥsarvevācaḥkrūrābhayāvahāḥ |

sasiṃhāpacitkandhaḥśārdūlasamavikramaḥ || 12 ||

tānutpātānacinssaivanirjagāmaraṇājiram |

tathānirgacchatastasyarakṣasassaharākṣasaiḥ || 13 ||

babhūvasumahānnādaḥkṣobhayannivasāgaram |

tenaśabdenavitrastāvānarāṇāmmahācamūḥ || 14 ||

drumaśailaprahārāṇāṃyoddhuṃsamupatiṣṭhatam |

teṣāṃyuddhammahāraudraṃsañjajñekapirakṣasām || 15 ||

rāmarāvaṇayorardhesamabhityaktajīvinām |

sarvehyatibalāḥśūrāḥsarveparvatasannibhāḥ || 16 ||

harayorākṣasāścaivaparasparajighāṃsavaḥ |

teṣāṃvivardhatāṃśabdaḥsaṃyuge'titarasvinām || 17 ||

śuśruvesumahān kopādanyonyamabhigarjatām |

rajaścāruṇavarṇābhaṃsubhīmamabhavad bhṛśam || 18 ||

uddhataṃharirakṣobhiḥsaṃrurodhadiśodaśa |

anyonyaṃrajasātenakauśeyoddhūtapāṇḍunā || 19 ||

samvṛtānicabhūtānidadṛśurnaraṇājire |

nadhvajonapatākāvācarmavāturago'pivā || 20 ||

āyudhaṃsyandanovāpidadṛśetenareṇunā |

śabdaścasumahāṃsteṣānnardatāmabhidhāvatām || 21 ||

śrūyatetumuloyuddhenarūpāṇicakāśire |

harīnevasusaṃruṣṭāharayojaghnurāhave || 22 ||

rākṣasārākṣasāṃścāpinijaghnustimiretadā |

teparāṃścavinighnantaḥsvāṃścavānararākṣasāḥ || 23 ||

rudhirārdrāntadācakrurmahīmpaṅkānulepanām |

tatasturudhiraugheṇasiktaṃhyapagataṃrajaḥ || 24 ||

śarīraśavasaṅkīrṇābabhūvacavasundharā |

drumaśaktigadāprāsaiśśilāparighatomaraiḥ || 25 ||

harayorākṣasāścaivastūrṇañjaghnuranyonyamojasā |

bāhubhiḥparighākārairyudhyantaḥparvatopamāḥ || 26 ||

harayobhīmakarmāṇorākṣasānjhaghnurāhave |

rākṣasāstvabhisaṅkruddhāḥprāsatomarapāṇayaḥ || 27 ||

kapīnnijaghniretatraśastraḥparamadāruṇaiḥ |

akampanassusaṅkruddhorākṣasānāñcamūpatiḥ || 28 ||

samharṣayatitānsarvānrākṣasābhanimavikramān |

harayastvapirakṣāṃsimahādrumamahāśmabhiḥ || 29 ||

vidārayantyabhikramyaśastrāṇyācchidyavīryataḥ |

etasminnantarevīrāharayaḥkumudonalaḥ || 30 ||

maindaścaparamakruddhāścakrurvegamanuttamam |

tetuvṛkṣairmahāvīrārākṣasānāñcamūmukhe || 31 ||

kadanaṃsumahaccakrurlīlayāharipuṅgavāḥ |

mamanthūrākṣasān sarvevānarāgaṇaśobhṛśam || 32 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcapañcāśassargaḥ ||