6.29 Yuddhakanda - Ekonatrimsha Sargah

ॐ

6.29 યુદ્ધકાણ્ડ - એકોનત્રિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ એકોનત્રિંશસ્સર્ગઃ ।

શુકેનતુસમાખ્યાતાન્દૃષ્ટ્વાસહરિયૂથપાન્ ।

સમીપસ્થઞ્ચરામસ્યભ્રાતરંસ્વંવિભીષણમ્ ॥ 1 ॥

લક્ષ્મણઞ્ચમહાવીર્યમ્ભુજંરામસ્યદક્ષિણમ્ ।

સર્વવાનરરાજઞ્ચસુગ્રીવમ્ભીમવિક્રમમ્ ॥ 2 ॥

અઙ્ગદઞ્ચાપિબલિનંવજ્રહસ્તાત્મજાત્મજમ્ ।

હનૂમન્તઞ્ચવિક્રાન્તઞ્જામ્બવન્તઞ્ચદુર્જયમ્ ॥ 3 ॥

સુષેણઙ્કુમુદન્નીલન્નલઞ્ચપ્લવગર્ષભમ્ ।

ગજઙ્ગવાક્ષંશરભમ્મૈન્દઞ્ચદ્વિવિદન્તથા ॥ 4 ॥

કિઞ્ચિદાવિગ્નહૃદયોજાતક્રોધશ્ચરાવણઃ ।

ભર્ત્સયામાસતૌવીરૌકથાન્તેશુકસારણૌ ॥ 5 ॥

અધોમુખૌતૌપ્રણતાવબ્રવીચ્છુકસારણૌ ।

રોષગદ્ગદયાવાચાસંરબ્ધમ્પરુષંવચઃ ॥ 6 ॥

નતાવત્સદૃશન્નામસચિવૈરુપજીવિભિઃ ।

વિપ્રિયન્નૃપતેર્વક્તુન્નિગ્રહેપ્રગ્રહેપ્રભોઃ ॥ 7 ॥

રિપૂણામ્પ્રતિકૂલાનાંયુદ્ધાર્થમભિવર્તતામ્ ।

ઉભાભ્યાંસદૃશન્નામવક્તુમપ્રસ્તવેસ્તવમ્ ॥ 8 ॥

આચાર્યાગુરવોવૃદ્ધાવૃથાવામ્પર્યુપાસિતાઃ ।

સારંયદ્રાજશાસ્ત્રાણામનુજીવ્યન્નગૃહ્યતે ॥ 9 ॥

ગૃહીતોવાનવિજ્ઞાતોભારોઽજ્ઞાનસ્યવાહ્યતે ।

ઈદૃશૈઃ સચિવૈર્યુક્તોમૂર્ખૈર્દિષ્ટ્યધરામ્યહમ્ ॥ 10 ॥

કિન્નુમૃત્યોર્ભયન્નાસ્તિવક્તુમ્મામ્પરુષંવચઃ ।

યસ્યમેશાસતોજિહ્વાપ્રયચ્છતિશુભાશુભમ્ ॥ 11 ॥

અપ્યેવદહનંસ્પૃષ્ટવાવનેતિષ્ઠન્તિપાદપાઃ ।

રાજદોષપરામૃષ્ટાસ્તિષ્ઠન્તેનાપરાધિનઃ ॥ 12 ॥

હન્યામહન્ત્વિમૌપાપૌશત્રુપક્ષપ્રશંસકૌ ।

યદિપૂર્વોપકારૈસ્તુનક્રોધોમૃદુતાંવ્રજેત્ ॥ 13 ॥

અપધ્વંસત ગચ્ચધ્વં સમ્નિકર્ષાદ્ ઇતો મમ ।

ન હિ વાં હન્તું ઇચ્ચામિ સ્મરન્ન્ ઉપકૃતાનિ વામ્ ॥ 14 ॥

હતાવ્ એવ કૃતઘ્નૌ તૌ મયિ સ્નેહ પરાન્ મુખૌ ।

એવં ઉક્તૌ તુ સવ્રીડૌ તાવ્ ઉભૌ શુક સારણૌ ॥ 15 ॥

અબ્રવીત્સદશગ્રીવઃ સમીપસ્થમ્મહોદરમ્ ।

ઉપસ્તાપયમેશીઘ્રઞ્ચારાન્નીતિવિશારદાન્ ॥ 16 ॥

મહોદરસ્તથોક્તસ્તુશીઘ્રમાજ્ઞાપયચ્ચરાન્ ॥ 17 ॥

તતશ્ચારાસ્સન્ત્વરિતાઃપ્રાપ્તાઃપાર્થિવશાસનાત્ ।

ઉપસ્થિતાઃપ્રાઞ્જલયોવર્ધયિત્વાજયશિષાઃ ॥ 18 ॥

તાનબ્રવીત્તતોવાક્યંરાવણોરાક્ષસાધિપઃ ।

ચારાન્પ્રત્યાયિતાન્ શૂરાન્ભક્તાન્વિગતસાધ્વસાન્ ॥ 19 ॥

ઇતોગચ્છતરામસ્યવ્યવસાયમ્પરીક્ષથ ।

મન્ત્રિષ્વભ્યન્તરાયેઽસ્યપ્રીત્યાતેનસમાગતાઃ ॥ 20 ॥

કથંસ્વપિતિજાગર્તિકિમન્યચ્ચકરિષ્યતિ ।

વિજ્ઞાયનિપુણંસર્વમાગન્તવ્યમશેષતઃ ॥ 21 ॥

ચારેણવિદિતશ્શત્રુઃપણ્ડિતૈર્વસુધાધિપૈઃ ।

યુદ્ધેસ્વલ્પેનયત્નેનસમાસાદ્યનિરસ્યતે ॥ 22 ॥

ચારાસ્તુતેતથેત્યુક્ત્વાપ્રહૃષ્ટારાક્ષસેશ્વરમ્ ।

શાર્દૂલમગ્રતઃકૃત્વાતતશ્ચક્રુઃપ્રદક્ષિણમ્ ॥ 23 ॥

તતસ્તેતમ્મહાત્માનઞ્ચારારાક્ષસસત્તમમ્ ।

કૃત્વાપ્રદક્ષિણઞ્જગ્મુર્યત્રરામસ્સલક્ષ્મણઃ ॥ 24 ॥

તેસુવેલસ્યશૈલસ્યસમીપેરામલક્ષ્મણૌ ।

પ્રચ્છન્નાદદૃશુર્ગત્વાસસુગ્રીવવિભીષણૌ ॥ 25 ॥

પ્રેક્ષમાણાશ્ચમૂન્તાન્તુબભૂવુર્ભયવિક્લબાઃ ।

તેતુધર્માત્મનાદૃષ્ટારાક્ષસેન્દ્રેણરાક્ષસા ॥ 26 ॥

વિભીષણેનતત્રસ્થાનિગૃહીતાયદૃચ્છયા ।

શાર્દૂલોગ્રાહિતસ્ત્વેકઃપાપોઽયમિતિરાક્ષસઃ ॥ 27 ॥

મોચિતસ્સોઽપિરામેણવધ્યમાનઃપ્લવઙ્ગમૈઃ ।

અનૃશંસ્યેનરામેણમોચિતારાક્ષસાઃપરે ॥ 28 ॥

વાનરૈરર્દિતાસ્તેતુવિક્રાન્તૈર્લઘુવિક્રમૈઃ ।

પુનર્લઙ્કામનુપ્રાપ્તાશ્વસન્તોનષ્ટચેતસઃ ॥ 29 ॥

તતોદશગ્રીવમુપસ્થિતાસ્તેચારાબહિર્નિત્યચરાનિશાચરાઃ ।

ગિરેસ્સુવેલસ્યસમીપવાસિનન્ન્યવેદયન્ભીમબલમ્મહાબલાઃ ॥ 30 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે એકોનત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekonatriṃśassargaḥ |

śukenatusamākhyātāndṛṣṭvāsahariyūthapān |

samīpasthañcarāmasyabhrātaraṃsvaṃvibhīṣaṇam || 1 ||

lakṣmaṇañcamahāvīryambhujaṃrāmasyadakṣiṇam |

sarvavānararājañcasugrīvambhīmavikramam || 2 ||

aṅgadañcāpibalinaṃvajrahastātmajātmajam |

hanūmantañcavikrāntañjāmbavantañcadurjayam || 3 ||

suṣeṇaṅkumudannīlannalañcaplavagarṣabham |

gajaṅgavākṣaṃśarabhammaindañcadvividantathā || 4 ||

kiñcidāvignahṛdayojātakrodhaścarāvaṇaḥ |

bhartsayāmāsatauvīraukathānteśukasāraṇau || 5 ||

adhomukhautaupraṇatāvabravīcchukasāraṇau |

roṣagadgadayāvācāsaṃrabdhamparuṣaṃvacaḥ || 6 ||

natāvatsadṛśannāmasacivairupajīvibhiḥ |

vipriyannṛpatervaktunnigrahepragraheprabhoḥ || 7 ||

ripūṇāmpratikūlānāṃyuddhārthamabhivartatām |

ubhābhyāṃsadṛśannāmavaktumaprastavestavam || 8 ||

ācāryāguravovṛddhāvṛthāvāmparyupāsitāḥ |

sāraṃyadrājaśāstrāṇāmanujīvyannagṛhyate || 9 ||

gṛhītovānavijñātobhāro'jñānasyavāhyate |

īdṛśaiḥ sacivairyuktomūrkhairdiṣṭyadharāmyaham || 10 ||

kinnumṛtyorbhayannāstivaktummāmparuṣaṃvacaḥ |

yasyameśāsatojihvāprayacchatiśubhāśubham || 11 ||

apyevadahanaṃspṛṣṭavāvanetiṣṭhantipādapāḥ |

rājadoṣaparāmṛṣṭāstiṣṭhantenāparādhinaḥ || 12 ||

hanyāmahantvimaupāpauśatrupakṣapraśaṃsakau |

yadipūrvopakāraistunakrodhomṛdutāṃvrajet || 13 ||

apadhvaṃsata gaccadhvaṃ samnikarṣād ito mama |

na hi vāṃ hantuṃ iccāmi smarann upakṛtāni vām || 14 ||

hatāv eva kṛtaghnau tau mayi sneha parān mukhau |

evaṃ uktau tu savrīḍau tāv ubhau śuka sāraṇau || 15 ||

abravītsadaśagrīvaḥ samīpasthammahodaram |

upastāpayameśīghrañcārānnītiviśāradān || 16 ||

mahodarastathoktastuśīghramājñāpayaccarān || 17 ||

tataścārāssantvaritāḥprāptāḥpārthivaśāsanāt |

upasthitāḥprāñjalayovardhayitvājayaśiṣāḥ || 18 ||

tānabravīttatovākyaṃrāvaṇorākṣasādhipaḥ |

cārānpratyāyitān śūrānbhaktānvigatasādhvasān || 19 ||

itogacchatarāmasyavyavasāyamparīkṣatha |

mantriṣvabhyantarāye'syaprītyātenasamāgatāḥ || 20 ||

kathaṃsvapitijāgartikimanyaccakariṣyati |

vijñāyanipuṇaṃsarvamāgantavyamaśeṣataḥ || 21 ||

cāreṇaviditaśśatruḥpaṇḍitairvasudhādhipaiḥ |

yuddhesvalpenayatnenasamāsādyanirasyate || 22 ||

cārāstutetathetyuktvāprahṛṣṭārākṣaseśvaram |

śārdūlamagrataḥkṛtvātataścakruḥpradakṣiṇam || 23 ||

tatastetammahātmānañcārārākṣasasattamam |

kṛtvāpradakṣiṇañjagmuryatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 24 ||

tesuvelasyaśailasyasamīperāmalakṣmaṇau |

pracchannādadṛśurgatvāsasugrīvavibhīṣaṇau || 25 ||

prekṣamāṇāścamūntāntubabhūvurbhayaviklabāḥ |

tetudharmātmanādṛṣṭārākṣasendreṇarākṣasā || 26 ||

vibhīṣaṇenatatrasthānigṛhītāyadṛcchayā |

śārdūlogrāhitastvekaḥpāpo'yamitirākṣasaḥ || 27 ||

mocitasso'pirāmeṇavadhyamānaḥplavaṅgamaiḥ |

anṛśaṃsyenarāmeṇamocitārākṣasāḥpare || 28 ||

vānarairarditāstetuvikrāntairlaghuvikramaiḥ |

punarlaṅkāmanuprāptāśvasantonaṣṭacetasaḥ || 29 ||

tatodaśagrīvamupasthitāstecārābahirnityacarāniśācarāḥ |

giressuvelasyasamīpavāsinannyavedayanbhīmabalammahābalāḥ || 30 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||