6.130 Yuddhakanda - Trimshadadhikashatatama Sargah

ॐ

6.130 યુદ્ધકાણ્ડ - ત્રિંશદધિકશતતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ ત્રિંશદધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।

શ્રુત્વાતુપરમાનન્દમ્ભરતસ્સત્યવિક્રમઃ ।

હૃષ્ટમાજ્ઞાપયામાસશત્રુઘ્નમ્પરવીરહા ॥ 1 ॥

દૈવતાનિ ચ સર્વાણિચૈત્યાનિનગરસ્ય ચ ।

સુગન્ધમાલ્યૈર્યાદિત્રૈરર્ચન્તુ શુચયો નરાઃ ॥ 2 ॥

સૂતાસ્સ્તુતિપુરાણજ્ઞાસ્સર્વેવૈતાલિકાસ્તથા ।

સર્વેવાદિત્રકુશલાગણિકાશ્ચૈવસઙ્ઘશઃ ॥ 3 ॥

રાજદારાસ્તથામાત્યાસ્સૈન્યાસ્સેનાઙ્ગનાગણાઃ ।

બ્રાહ્મણાશ્ચસરાજન્યાશ્રેણિમુખ્યાસ્તથાગણાઃ ॥ 4 ॥

અભિનિર્યાન્તુરામસ્યદ્રષ્ટુંશશિનિભમ્મુખમ્ ।

ભરતસ્યવચ્શ્રુત્વાશત્રુઘ્નઃપરવીરહા ॥ 5 ॥

વિષ્ટીરનેકસાહસ્રીશ્ચોદયામાનભાગશઃ ।

સમીકુરુતનિમ્નાનિવિષમાનિસમાનિ ચ ॥ 6 ॥

સ્થાનાનિતુનિરસ્યન્તાન્નન્દિગ્રામાદિતઃપરમ્ ।

સિઞ્ચસ્તુપૃથિવીઙ્કૃત્સ્નાંહિવશીતેવવારિણા ॥ 7 ॥

તતોઽભ્યવકિરન્ત્વન્યેલાજૈઃપુષ્પૈશ્ચસર્વતઃ ।

સુમુચ્છ્રિતપતાકાસ્તુરથ્યાઃપુરવરોત્તમેઃ ॥ 8 ॥

શોભયન્તુ ચ વેશ્માનિસૂર્યસ્યોદયનમ્પ્રતિ ।

સ્રગ્દામમુક્તપુષ્પૈશ્ચસુગન્ધૈઃ પઞ્ચવર્ણકૈઃ ॥ 9 ॥

રાજમાર્ગમસમ્બાધઙ્કિરન્તુશતશોનરાઃ ।

તસ્તચ્છાસનંશ્રુત્વાશત્રુઘ્નસ્યમુદાન્વિતાઃ ॥ 10 ॥

ધૃષ્ટિર્જયન્તોવિજયસ્સિદ્ધાર્થશ્ચાર્થસાધકઃ ।

અશોકોમન્ત્રપાલશ્ચસુમન્ત્રશ્ચાપિનિર્યયુઃ ॥ 11 ॥

મત્તૈર્નાગસહસ્રૈશ્ચસધ્વજૈસ્સુવિભૂષિતૈઃ ।

અપરેહેમકક્ષાભિસ્સગજાભિઃકરેણુભિઃ ॥ 12 ॥

નિર્યયુસ્તુરરથૈશ્ચસુમહારથાઃ ।

શક્ત્યૃષ્ટિપાશહસ્તાનાંસધ્વજાનામ્પતાકિનામ્ ॥ 13 ॥

તુરગાણાંસહસ્રૈશ્ચમુખ્યૈર્મુખ્યતરાન્વિતૈઃ ।

પદાતીનાંસહસ્રૈશ્ચવીરાઃપરિવૃતાયયુઃ ॥ 14 ॥

તતોયાનાન્યુપારૂઢાસ્સર્વાદશરથસ્ત્રિયઃ ।

કૌસલ્યામ્પ્રમુખેકૃત્વાસુમિત્રાઞ્ચાપિનિર્યયુઃ ॥ 15 ॥

કૈકેય્યાસહિતાઃસર્વાનન્દિગ્રામમુપાગમન્ ।

દ્વિજાતિમુખ્યૈર્ધર્માત્માશ્રેણીમુખ્યૈસ્સનૈગમૈઃ ॥ 16 ॥

માલ્યમોદકહસ્તૈશ્ચમન્ત્રિભિર્ભરતોવૃતઃ ।

શઙ્ખભેરીનિનાદૈશ્ચવન્દિભિશ્ચાભિવનન્દિતઃ ॥ 17 ॥

આર્યપાદૌગૃહીત્વાતૌશિરસાધર્મકોવિદઃ ।

પાણ્ડુરઞ્છત્રમાદાયશુક્લમાલ્યોપશોભિતમ્ ॥ 18 ॥

શુક્લે ચ વાલવ્યજનેરાજાર્હેહેમભૂષિતે ।

ઉપવાસકૃશોદીનશ્ચીરકૃષ્ણાજિનામ્બરઃ ॥ 19 ॥

ભ્રાતુરાગમનંશ્રુત્વાતત્પૂર્વંહર્ષમાગતઃ ।

પ્રત્યુદ્યયૌતદારામમ્મહાત્માસચિવૈસ્સહ ॥ 20 ॥

અશ્વાનાઙ્ખુરશબ્દૈશ્ચરથનેમિસ્વનેન ચ ।

શઙ્ખદુન્દુભિનાદેનસઞ્ચચાલેવમેદિની ॥ 21 ॥

કૃત્સ્નન્તુનગરન્તત્તુનન્દિગ્રામમુપાગમત્ ।

સમીક્ષ્યભરતોવાક્યમુવાચપવનાત્મજમ્ ॥ 22 ॥

કચ્ચિન્નખલુકાપેયીસેવ્યતેચકચિત્તતા ।

ન હિપશ્યામિકાકુત્સ્થંરામમાર્યમ્પરન્તપમ્ ॥ 23 ॥

અથૈવમુક્તેવચનેહનૂમાનિદમબ્રવીત્ ।

અર્થ્યંવિજ્ઞાપયન્નેવભરતંસત્યવિક્રમમ્ ॥ 24 ॥

સદાફલાન્કુસુમિતાન્વૃક્ષાન્ પ્રાપ્યમધુસ્રવાન્ ।

ભરદ્વાજપ્રસાદેનમત્તભ્રમરનાદિતાન્ ॥ 25 ॥

તસ્યચૈષવરોદત્તોવાસવેનપરન્તપ ।

સસૈન્યસ્યતવાતિથ્યઙ્કૃતંસર્વગુણાન્વિતમ્ ॥ 26 ॥

નિસ્સ્વન્શ્રૂયતેભીમઃપ્રહૃષ્ટાનાંવનૌકસામ્ ।

મન્યેવાનરસેનાસાનદીન્તરતિગોમતીમ્ ॥ 27 ॥

રજોવર્ષંસમુદ્ભૂતમ્પશ્યસાલવનમ્પ્રતિ ।

મન્યેસાલવનંરમ્યંલોપયન્તિપ્લવઙ્ગમાઃ ॥ 28 ॥

તદેતદ્દૃશ્યતેદૂરાદ્વિમાનઞ્ચન્દ્રસન્નિભમ્ ।

વિમાનમ્પુષ્પકન્દિવ્યમ્મનસાબ્રહ્મનિર્મિતમ્ ॥ 29 ॥

રાવણમ્બાન્ધવૈઃસાર્થંહત્વાલબ્ધમ્મહાત્મના ।

તરુણાદિત્યસઙ્કાશંવિમાનંરામવાહનમ્ ॥ 30 ॥

ધનદસ્યપ્રસાદેનદિવ્યમેતન્મનોજવમ્ ।

એતસ્મિન્ ભ્રાતરૌવીરૌવૈદેહ્યાસહરાઘવૌ ॥ 31 ॥

સુગ્રીવશ્ચમહાતેજારાક્ષસશ્ચવિભીષણઃ ।

એતોહર્ષસમુદ્ભૂતોનિઃસ્વનોદિવમસ્પૃશત્ ॥ 32 ॥

સ્ત્રીબાલયુવવૃદ્ધાનાંરામોઽયમિતિકીર્તિતે ।

રથકુઞ્જરવાજિભ્યસ્તેઽવતીર્યમહીઙ્ગતાઃ ॥ 33 ॥

દદૃશુસ્તંવિમાનસ્થન્નરાસ્સોમમિવામ્બરે ।

પ્રાજ્ઞલિર્ભરતોભૂત્વાપ્રસૃષ્ટોરાઘવોન્મુખઃ ॥ 34 ॥

સ્વાગતેનયથાર્હેણતતોરામમપૂજયત્ ।

મનસાબ્રહ્મણાસૃષ્ટેવિમાનેભરતાગ્રજઃ ॥ 35 ॥

રરાજપૃથુદીર્ઘાક્ષોવજ્રપાણિરિવાપરઃ ।

તતોવિમાનાગ્રગતમ્ભરતોભ્રાતરન્તદા ॥ 36 ॥

વવન્દેપ્રણતોરામમ્મેરુસ્થમિવભાસ્કરમ્ ।

તતોરામાભ્યનુજ્ઞાતન્તદ્વિમાનમનુત્તમમ્ ॥ 37 ॥

હંસયુક્તમ્મહાવેગન્નિપપાતમહીતલે ।

આપિતોવિમાનન્તદ્ભરતસ્સત્યવિક્રમઃ ॥ 38 ॥

રામમાસાદ્યમુદિતઃપુનરેવાભ્યવાદયત્ ।

તંસમુત્થાપ્યકાકુત્સ્થશ્ચિરસ્યાક્ષિરથઙ્ગતમ્ ॥ 39 ॥

અઙ્કેભરતમારોપ્યમુદિતઃપરિષસ્વજે ।

તતોલક્ષ્મણમાસાદ્યવૈદેહીં ચ પરન્તપઃ ॥ 40 ॥

અથાભ્યવાદયપ્રતીતોભરતોનામચાબ્રવીત્ ।

સુગ્રીવઙ્કેકયીપુત્રોજામ્બવન્તમથાઙ્ગદમ્ ॥ 41 ॥

મૈન્દં ચ દ્વિવિદન્નીલમૃષભમ્પરિષસ્વજે ।

સુષેણં ચ નલઞ્ચૈવગવાક્ષઙ્ગન્ધમાદનમ્ ॥ 42 ॥

શરભમ્પનસઞ્ચૈવપરિતઃપરિષસ્વજે ।

તેકૃત્વામાનુષંરૂપંવાનરાઃકામરૂપિણઃ ॥ 43 ॥

કુશલમ્પર્યપૃચ્છંસ્તેપ્રહૃષ્ટાભરતન્તદા ।

અથાબ્રવીદ્રાજપુત્રસ્સુગ્રીવંવાનરર્ષભમ્ ॥ 44 ॥

પરિષ્વજ્યમહાતેજાભરતોધર્મિણાંવરઃ ।

ત્વમ્સ્માકઞ્ચતુર્ણાંવૈભ્રાતાસુગ્રીવપઞ્ચમઃ ॥ 45 ॥

સૌહાર્દાજ્જાયતેમિત્રમપકારોઽરિલક્ષણમ્ ।

વિભીષણં ચ ભરતઃસાન્ત્વવાક્યમથાબ્રવીત્ ॥ 46 ॥

દિષ્ટ્યાત્વયાસહાયેનકૃતઙ્કર્મસુદુષ્કરમ્ ।

શત્રુઘ્નશ્ચતદારામમભિવાદ્યસલક્ષ્મણમ્ ॥ 47 ॥

સીતાયાશ્ચરણૌવીરોવિનયાદભ્યવાદયત્ ।

રામોમાતરમાસાદ્યવિવર્ણાંશોકકર્શિતામ્ ॥ 48 ॥

જગ્રાહપ્રણતઃપાદૌમનોમાતુઃપ્રહર્ષયન્ ।

અભિવાદ્યસુમિત્રાં ચ કૈકેયીં ચ યશસ્વિનીમ્ ॥ 49 ॥

સ માત્રૂશ્ચતતસ્સર્વાપુરોહિતમુપાગમત્ ।

સ્વાગતન્તેમહાબાહોકૌસલ્યાનન્દવર્ધના ॥ 50 ॥

ઇતિપ્રાઞ્જલયઃસર્વેનાગરારામમબ્રુવન્ ।

તાન્યઞ્જલિસહસ્રાણિપ્રગૃહીતાનિનાગરૈઃ ॥ 51 ॥

વ્યાકોચાનીવપદ્માનિદદર્શભરતાગ્રજઃ ।

પાદુકેતેતુરામસ્યગૃહીત્વાભરતસ્સ્વયમ્ ॥ 52 ॥

ચરણાભ્યાન્નરેન્દ્રસ્યયોજયામાસધર્મવિત્ ।

અબ્રવીચ્ચતદારામમ્ભરતઃ સ કૃતાઞ્જલિઃ ॥ 53 ॥

એતત્તેસકલંરાજ્યન્ન્યાસન્નિર્યાતિતમ્મયા ।

અદ્યજન્મકૃતાર્થમ્મેસમ્વૃત્તશ્ચમનોરથઃ ॥ 54 ॥

યત્ત્વામ્પશ્યામિરાજાનમયોધ્યામ્પુનરાગતમ્ ।

અવેક્ષતામ્ભવાન્શોકઙ્કોષ્ઠાગારઙ્ગૃહમ્બલમ્ ॥ 55 ॥

ભવતસ્તેજસાસર્વઙ્કૃતન્દશગુણમ્મયા ।

તથાબ્રુવાણમ્ભરતન્દૃષ્ટવાતમ્ભ્રાતૃવત્સલમ્ ॥ 56 ॥

મુમુચુર્વાનરાબાષ્પંરાક્ષસશ્ચવિભીષણઃ ।

તતઃપ્રહર્ષાદ્ભરતમઙ્ગમારોપ્યરાઘવઃ ॥ 57 ॥

યયૌતેનવિમાનેનસસૈન્યોભરતાશ્રમમ્ ।

ભરતાશ્રમમાસાદ્યસસૈન્યોરાઘવસ્તદા ॥ 58 ॥

અવતીર્યવિમાનાગ્રાદવતસ્થેમહીતલે ।

અબ્રવીત્તુતદારામસ્તદ્વિમાનમનુત્તમમ્ ॥ 59 ॥

વહવૈશ્રવણન્દેવમનુજાનામિગમ્યતામ્ ।

તતોરામાભ્યનુજ્ઞાતન્તદ્વિમાનમનુત્તમમ્ ॥ 60 ॥

ઉત્તરાન્દિશમુદ્દિશ્યજગામધનદાલયમ્ ।

વિમાનમ્પુષ્પકન્દિવ્યંસમ્ગૃહીતન્તુરક્ષસા ॥ 61 ॥

અગમદ્ધનદંવેગાદ્રામવાક્યપ્રચોદિતમ્ ।

પુરોહિતસ્યાત્મસમસ્યરાઘવોબૃહસ્પતેશ્શક્રૈવામરાધિપઃ ।

નિપીડ્યપાદૌપૃથગાનનેશુભેસહૈવતેનોપવિવેશવીર્યવાન્ ॥ 62 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે ત્રિંશદધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha triṃśadadhikaśatatamassargaḥ |

śrutvātuparamānandambharatassatyavikramaḥ |

hṛṣṭamājñāpayāmāsaśatrughnamparavīrahā || 1 ||

daivatāni ca sarvāṇicaityāninagarasya ca |

sugandhamālyairyāditrairarcantu śucayo narāḥ || 2 ||

sūtāsstutipurāṇajñāssarvevaitālikāstathā |

sarvevāditrakuśalāgaṇikāścaivasaṅghaśaḥ || 3 ||

rājadārāstathāmātyāssainyāssenāṅganāgaṇāḥ |

brāhmaṇāścasarājanyāśreṇimukhyāstathāgaṇāḥ || 4 ||

abhiniryānturāmasyadraṣṭuṃśaśinibhammukham |

bharatasyavacśrutvāśatrughnaḥparavīrahā || 5 ||

viṣṭīranekasāhasrīścodayāmānabhāgaśaḥ |

samīkurutanimnāniviṣamānisamāni ca || 6 ||

sthānānitunirasyantānnandigrāmāditaḥparam |

siñcastupṛthivīṅkṛtsnāṃhivaśītevavāriṇā || 7 ||

tato'bhyavakirantvanyelājaiḥpuṣpaiścasarvataḥ |

sumucchritapatākāsturathyāḥpuravarottameḥ || 8 ||

śobhayantu ca veśmānisūryasyodayanamprati |

sragdāmamuktapuṣpaiścasugandhaiḥ pañcavarṇakaiḥ || 9 ||

rājamārgamasambādhaṅkirantuśataśonarāḥ |

tastacchāsanaṃśrutvāśatrughnasyamudānvitāḥ || 10 ||

dhṛṣṭirjayantovijayassiddhārthaścārthasādhakaḥ |

aśokomantrapālaścasumantraścāpiniryayuḥ || 11 ||

mattairnāgasahasraiścasadhvajaissuvibhūṣitaiḥ |

aparehemakakṣābhissagajābhiḥkareṇubhiḥ || 12 ||

niryayusturarathaiścasumahārathāḥ |

śaktyṛṣṭipāśahastānāṃsadhvajānāmpatākinām || 13 ||

turagāṇāṃsahasraiścamukhyairmukhyatarānvitaiḥ |

padātīnāṃsahasraiścavīrāḥparivṛtāyayuḥ || 14 ||

tatoyānānyupārūḍhāssarvādaśarathastriyaḥ |

kausalyāmpramukhekṛtvāsumitrāñcāpiniryayuḥ || 15 ||

kaikeyyāsahitāḥsarvānandigrāmamupāgaman |

dvijātimukhyairdharmātmāśreṇīmukhyaissanaigamaiḥ || 16 ||

mālyamodakahastaiścamantribhirbharatovṛtaḥ |

śaṅkhabherīninādaiścavandibhiścābhivananditaḥ || 17 ||

āryapādaugṛhītvātauśirasādharmakovidaḥ |

pāṇḍurañchatramādāyaśuklamālyopaśobhitam || 18 ||

śukle ca vālavyajanerājārhehemabhūṣite |

upavāsakṛśodīnaścīrakṛṣṇājināmbaraḥ || 19 ||

bhrāturāgamanaṃśrutvātatpūrvaṃharṣamāgataḥ |

pratyudyayautadārāmammahātmāsacivaissaha || 20 ||

aśvānāṅkhuraśabdaiścarathanemisvanena ca |

śaṅkhadundubhinādenasañcacālevamedinī || 21 ||

kṛtsnantunagarantattunandigrāmamupāgamat |

samīkṣyabharatovākyamuvācapavanātmajam || 22 ||

kaccinnakhalukāpeyīsevyatecakacittatā |

na hipaśyāmikākutsthaṃrāmamāryamparantapam || 23 ||

athaivamuktevacanehanūmānidamabravīt |

arthyaṃvijñāpayannevabharataṃsatyavikramam || 24 ||

sadāphalānkusumitānvṛkṣān prāpyamadhusravān |

bharadvājaprasādenamattabhramaranāditān || 25 ||

tasyacaiṣavarodattovāsavenaparantapa |

sasainyasyatavātithyaṅkṛtaṃsarvaguṇānvitam || 26 ||

nissvanśrūyatebhīmaḥprahṛṣṭānāṃvanaukasām |

manyevānarasenāsānadīntaratigomatīm || 27 ||

rajovarṣaṃsamudbhūtampaśyasālavanamprati |

manyesālavanaṃramyaṃlopayantiplavaṅgamāḥ || 28 ||

tadetaddṛśyatedūrādvimānañcandrasannibham |

vimānampuṣpakandivyammanasābrahmanirmitam || 29 ||

rāvaṇambāndhavaiḥsārthaṃhatvālabdhammahātmanā |

taruṇādityasaṅkāśaṃvimānaṃrāmavāhanam || 30 ||

dhanadasyaprasādenadivyametanmanojavam |

etasmin bhrātarauvīrauvaidehyāsaharāghavau || 31 ||

sugrīvaścamahātejārākṣasaścavibhīṣaṇaḥ |

etoharṣasamudbhūtoniḥsvanodivamaspṛśat || 32 ||

strībālayuvavṛddhānāṃrāmo'yamitikīrtite |

rathakuñjaravājibhyaste'vatīryamahīṅgatāḥ || 33 ||

dadṛśustaṃvimānasthannarāssomamivāmbare |

prājñalirbharatobhūtvāprasṛṣṭorāghavonmukhaḥ || 34 ||

svāgatenayathārheṇatatorāmamapūjayat |

manasābrahmaṇāsṛṣṭevimānebharatāgrajaḥ || 35 ||

rarājapṛthudīrghākṣovajrapāṇirivāparaḥ |

tatovimānāgragatambharatobhrātarantadā || 36 ||

vavandepraṇatorāmammerusthamivabhāskaram |

tatorāmābhyanujñātantadvimānamanuttamam || 37 ||

haṃsayuktammahāvegannipapātamahītale |

āpitovimānantadbharatassatyavikramaḥ || 38 ||

rāmamāsādyamuditaḥpunarevābhyavādayat |

taṃsamutthāpyakākutsthaścirasyākṣirathaṅgatam || 39 ||

aṅkebharatamāropyamuditaḥpariṣasvaje |

tatolakṣmaṇamāsādyavaidehīṃ ca parantapaḥ || 40 ||

athābhyavādayapratītobharatonāmacābravīt |

sugrīvaṅkekayīputrojāmbavantamathāṅgadam || 41 ||

maindaṃ ca dvividannīlamṛṣabhampariṣasvaje |

suṣeṇaṃ ca nalañcaivagavākṣaṅgandhamādanam || 42 ||

śarabhampanasañcaivaparitaḥpariṣasvaje |

tekṛtvāmānuṣaṃrūpaṃvānarāḥkāmarūpiṇaḥ || 43 ||

kuśalamparyapṛcchaṃsteprahṛṣṭābharatantadā |

athābravīdrājaputrassugrīvaṃvānararṣabham || 44 ||

pariṣvajyamahātejābharatodharmiṇāṃvaraḥ |

tvamsmākañcaturṇāṃvaibhrātāsugrīvapañcamaḥ || 45 ||

sauhārdājjāyatemitramapakāro'rilakṣaṇam |

vibhīṣaṇaṃ ca bharataḥsāntvavākyamathābravīt || 46 ||

diṣṭyātvayāsahāyenakṛtaṅkarmasuduṣkaram |

śatrughnaścatadārāmamabhivādyasalakṣmaṇam || 47 ||

sītāyāścaraṇauvīrovinayādabhyavādayat |

rāmomātaramāsādyavivarṇāṃśokakarśitām || 48 ||

jagrāhapraṇataḥpādaumanomātuḥpraharṣayan |

abhivādyasumitrāṃ ca kaikeyīṃ ca yaśasvinīm || 49 ||

sa mātrūścatatassarvāpurohitamupāgamat |

svāgatantemahābāhokausalyānandavardhanā || 50 ||

itiprāñjalayaḥsarvenāgarārāmamabruvan |

tānyañjalisahasrāṇipragṛhītānināgaraiḥ || 51 ||

vyākocānīvapadmānidadarśabharatāgrajaḥ |

pāduketeturāmasyagṛhītvābharatassvayam || 52 ||

caraṇābhyānnarendrasyayojayāmāsadharmavit |

abravīccatadārāmambharataḥ sa kṛtāñjaliḥ || 53 ||

etattesakalaṃrājyannyāsanniryātitammayā |

adyajanmakṛtārthammesamvṛttaścamanorathaḥ || 54 ||

yattvāmpaśyāmirājānamayodhyāmpunarāgatam |

avekṣatāmbhavānśokaṅkoṣṭhāgāraṅgṛhambalam || 55 ||

bhavatastejasāsarvaṅkṛtandaśaguṇammayā |

tathābruvāṇambharatandṛṣṭavātambhrātṛvatsalam || 56 ||

mumucurvānarābāṣpaṃrākṣasaścavibhīṣaṇaḥ |

tataḥpraharṣādbharatamaṅgamāropyarāghavaḥ || 57 ||

yayautenavimānenasasainyobharatāśramam |

bharatāśramamāsādyasasainyorāghavastadā || 58 ||

avatīryavimānāgrādavatasthemahītale |

abravīttutadārāmastadvimānamanuttamam || 59 ||

vahavaiśravaṇandevamanujānāmigamyatām |

tatorāmābhyanujñātantadvimānamanuttamam || 60 ||

uttarāndiśamuddiśyajagāmadhanadālayam |

vimānampuṣpakandivyaṃsamgṛhītanturakṣasā || 61 ||

agamaddhanadaṃvegādrāmavākyapracoditam |

purohitasyātmasamasyarāghavobṛhaspateśśakraivāmarādhipaḥ |

nipīḍyapādaupṛthagānaneśubhesahaivatenopaviveśavīryavān || 62 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe triṃśadadhikaśatatamassargaḥ ||