5.28 Sundarakanda - Ashtavimsha Sargah

ॐ

5.28 સુન્દરકાણ્ડ - અષ્ટાવિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુન્દરકાણ્ડમ્ ।

અથ અષ્ટાવિંશસ્સર્ગઃ ।

સા રાક્ષસેન્દ્રસ્ય વચો નિશમ્ય તદ્રાવણસ્યાપ્રિયમપ્રિયાર્તા ।

સીતા વિતત્રાસ યથા વનાન્તે સિંહાભિપન્ના ગજરાજકન્યા ॥ 1 ॥

સા રાક્ષસીમધ્યગતા ચ ભીરુ ર્વાગ્ભિર્ભૃશં રાવણતર્જિતા ચ ।

કાન્તારમધ્યે વિજને વિસૃષ્ટા બાલેવ કન્યા વિલલાપ સીતા ॥ 2 ॥

સત્યં બતેદં પ્રવદન્તિ લોકે નાકાલમૃત્યુર્ભવતીતિ સન્તઃ ।

યત્રાહમેવં પરિભર્ત્સ્યમાના જીવામિ દીના ક્ષણમપ્યપુણ્યા ॥ 3 ॥

સુખાદ્વિહીનં બહુદુઃખપૂર્ણ મિદં તુ નૂનં હૃદયં સ્થિરં મે ।

વિશીર્યતે યન્ન સહસ્રધાઽદ્ય વજ્રાહતં શૃઙ્ગમિવાચલસ્ય ॥ 4 ॥

નૈવાસ્તિ દોષો મમ નૂનમત્ર વધ્યાહમસ્યાપ્રિયદર્શનસ્ય ।

ભાવં ન ચાસ્યાહમનુપ્રદાતુ મલં દ્વિજો મન્ત્રમિવાદ્વિજાય ॥ 5 ॥

નૂનં મમાઙ્ગાન્યચિરાદનાર્યઃ શસ્ત્રૈશ્શિતૈશ્છેત્સ્યતિ રાક્ષસેન્દ્રઃ ।

તસ્મિનનાગચ્છતિ લોકનાથે ગર્ભસ્થજન્તોરિવ શલ્યકૃન્તઃ ॥ 6 ॥

દુઃખં બતેદં મમ દુઃખિતાયા માસૌ ચિરાયાધિગમિષ્યતો દ્વૌ ।

બદ્ધસ્ય વધ્યસ્ય તથા નિશાન્તે રાજાપરાધાદિવ તસ્કરસ્ય ॥ 7 ॥

હા રામ હા લક્ષ્મણ હા સુમિત્રે હા રામમાતઃ સહ મે જનન્યા ।

એષા વિપદ્યામ્યહમલ્પભાગ્યા મહાર્ણવે નૌરિવ મૂઢવાતા ॥ 8 ॥

તરસ્વિનૌ ધારયતા મૃગસ્ય સત્ત્વેન રૂપં મનુજેન્દ્રપુત્રૌ ।

નૂનં વિશસ્તૌ મમ કારણાત્તૌ સિંહર્ષભૌ દ્વાવિવ વૈદ્યુતેન ॥ 9 ॥

નૂનં સ કાલો મૃગરૂપધારી મામલ્પભાગ્યાં લુલુભે તદાનીમ્ ।

યત્રાર્યપુત્રં વિસસર્જ મૂઢા રામાનુજં લક્ષ્મણપૂર્વજં ચ ॥ 10 ॥

હા રામ સત્યવ્રત દીર્ઘબાહો હા પૂર્ણચન્દ્રપ્રતિમાનવક્ત્ર ।

હા જીવલોકસ્ય હિતઃ પ્રિયશ્ચ વધ્યાં ન માં વેત્સિ હિ રાક્ષસાનામ્ ॥ 11 ॥

અનન્ય દૈવત્વમિયં ક્ષમા ચ ભૂમૌ ચ શય્યા નિયમશ્ચ ધર્મે ।

પતિવ્રતાત્વં વિફલં મમેદં કૃતં કૃતઘ્નેષ્વિવ માનુષાણામ્ ॥ 12 ॥

મોઘો હિ ધર્મશ્ચરિતો મયાયં તથૈકપત્નીત્વામિદં નિરર્થમ્ ।

યા ત્વાં ન પશ્યામિ કૃશા વિવર્ણા હીના ત્વયા સઙ્ગમને નિરાશા ॥ 13 ॥

પિતુર્નિદેશં નિયમેન કૃત્વા વનાન્નિવૃત્તશ્ચરિતવ્રતશ્ચ ।

સ્ત્રીભિસ્તુ મન્યે વિપુલેક્ષણાભિસ્ત્વં રંસ્યસે વીતભયઃ કૃતાર્થઃ ॥ 14 ॥

અહં તુ રામ ત્વયિ જાતકામા ચિરં વિનાશાય નિબદ્ધભાવા ।

મોઘં ચરિત્વાથ તપો વ્રતઞ્ચ ત્યક્ષ્યામિ ધિગ્જીવિતમલ્પભાગ્યામ્ ॥ 15 ॥

સા જીવિતં ક્ષિપ્રમહં ત્યજેયં વિષેણ શસ્ત્રેણ શિતેન વાપિ ।

વિષસ્ય દાતા ન હિ મેઽસ્તિ કશ્ચિ ચ્છસ્ત્રસ્ય વા વેશ્મનિ રાક્ષસસ્ય ॥ 16 ॥

ઇતીવ દેવી બહુધા વિલપ્ય સર્વાત્મના રામમનુસ્મરન્તી ।

પ્રવેપમાના પરિશુષ્કવક્ત્રા નગોત્તમં પુષ્પિતમાસસાદ ॥ 17 ॥

સા શોકતપ્તા બહુધા વિચિન્ત્ય સીતાઽથ વેણ્યુદ્ગ્રથનં ગૃહીત્વા ।

ઉદ્બુધ્ય વેણ્યુદ્ગ્રથનેન શીઘ્રમહં ગમિષ્યામિ યમસ્ય મૂલમ્ ॥ 18 ॥

ઉપસ્થિતા સા મૃદુસર્વગાત્રી શાખાં ગૃહત્વાઽધ નગસ્ય તસ્ય ।

તસ્યાસ્તુ રામં પ્રવિચિન્તયન્ત્યા રામાનુજં સ્વં ચ કુલં શુભાઙ્ગ્યાઃ ॥ 19 ॥

શેકાનિમિત્તાનિ તથા બહૂનિ ધૈર્યાર્જિતાનિ પ્રવરાણિ લોકે ।

પ્રાદુર્નિમિત્તાનિ તદા બભૂવુઃ પુરાપિ સિદ્ધાન્યુપલક્ષિતાનિ ॥ 20 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુન્દરકાણ્ડે અષ્ટાવિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha aṣṭāviṃśassargaḥ |

sā rākṣasendrasya vaco niśamya tadrāvaṇasyāpriyamapriyārtā |

sītā vitatrāsa yathā vanānte siṃhābhipannā gajarājakanyā || 1 ||

sā rākṣasīmadhyagatā ca bhīru rvāgbhirbhṛśaṃ rāvaṇatarjitā ca |

kāntāramadhye vijane visṛṣṭā bāleva kanyā vilalāpa sītā || 2 ||

satyaṃ batedaṃ pravadanti loke nākālamṛtyurbhavatīti santaḥ |

yatrāhamevaṃ paribhartsyamānā jīvāmi dīnā kṣaṇamapyapuṇyā || 3 ||

sukhādvihīnaṃ bahuduḥkhapūrṇa midaṃ tu nūnaṃ hṛdayaṃ sthiraṃ me |

viśīryate yanna sahasradhā'dya vajrāhataṃ śṛṅgamivācalasya || 4 ||

naivāsti doṣo mama nūnamatra vadhyāhamasyāpriyadarśanasya |

bhāvaṃ na cāsyāhamanupradātu malaṃ dvijo mantramivādvijāya || 5 ||

nūnaṃ mamāṅgānyacirādanāryaḥ śastraiśśitaiśchetsyati rākṣasendraḥ |

tasminanāgacchati lokanāthe garbhasthajantoriva śalyakṛntaḥ || 6 ||

duḥkhaṃ batedaṃ mama duḥkhitāyā māsau cirāyādhigamiṣyato dvau |

baddhasya vadhyasya tathā niśānte rājāparādhādiva taskarasya || 7 ||

hā rāma hā lakṣmaṇa hā sumitre hā rāmamātaḥ saha me jananyā |

eṣā vipadyāmyahamalpabhāgyā mahārṇave nauriva mūḍhavātā || 8 ||

tarasvinau dhārayatā mṛgasya sattvena rūpaṃ manujendraputrau |

nūnaṃ viśastau mama kāraṇāttau siṃharṣabhau dvāviva vaidyutena || 9 ||

nūnaṃ sa kālo mṛgarūpadhārī māmalpabhāgyāṃ lulubhe tadānīm |

yatrāryaputraṃ visasarja mūḍhā rāmānujaṃ lakṣmaṇapūrvajaṃ ca || 10 ||

hā rāma satyavrata dīrghabāho hā pūrṇacandrapratimānavaktra |

hā jīvalokasya hitaḥ priyaśca vadhyāṃ na māṃ vetsi hi rākṣasānām || 11 ||

ananya daivatvamiyaṃ kṣamā ca bhūmau ca śayyā niyamaśca dharme |

pativratātvaṃ viphalaṃ mamedaṃ kṛtaṃ kṛtaghneṣviva mānuṣāṇām || 12 ||

mogho hi dharmaścarito mayāyaṃ tathaikapatnītvāmidaṃ nirartham |

yā tvāṃ na paśyāmi kṛśā vivarṇā hīnā tvayā saṅgamane nirāśā || 13 ||

piturnideśaṃ niyamena kṛtvā vanānnivṛttaścaritavrataśca |

strībhistu manye vipulekṣaṇābhistvaṃ raṃsyase vītabhayaḥ kṛtārthaḥ || 14 ||

ahaṃ tu rāma tvayi jātakāmā ciraṃ vināśāya nibaddhabhāvā |

moghaṃ caritvātha tapo vratañca tyakṣyāmi dhigjīvitamalpabhāgyām || 15 ||

sā jīvitaṃ kṣipramahaṃ tyajeyaṃ viṣeṇa śastreṇa śitena vāpi |

viṣasya dātā na hi me'sti kaści cchastrasya vā veśmani rākṣasasya || 16 ||

itīva devī bahudhā vilapya sarvātmanā rāmamanusmarantī |

pravepamānā pariśuṣkavaktrā nagottamaṃ puṣpitamāsasāda || 17 ||

sā śokataptā bahudhā vicintya sītā'tha veṇyudgrathanaṃ gṛhītvā |

udbudhya veṇyudgrathanena śīghramahaṃ gamiṣyāmi yamasya mūlam || 18 ||

upasthitā sā mṛdusarvagātrī śākhāṃ gṛhatvā'dha nagasya tasya |

tasyāstu rāmaṃ pravicintayantyā rāmānujaṃ svaṃ ca kulaṃ śubhāṅgyāḥ || 19 ||

śekānimittāni tathā bahūni dhairyārjitāni pravarāṇi loke |

prādurnimittāni tadā babhūvuḥ purāpi siddhānyupalakṣitāni || 20 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe aṣṭāviṃśassargaḥ ||