5.23 Sundarakanda - Trayovimsha Sargah

ॐ

5.23 સુન્દરકાણ્ડ - ત્રયોવિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુન્દરકાણ્ડમ્ ।

અથ ત્રયોવિંશસ્સર્ગઃ ।

ઇત્યુક્ત્વા મૈથિલીં રાજા રાવણઃ શત્રુરાવણઃ ।

સન્દિશ્ય ચ તતઃ સર્વા રાક્ષસીર્નિર્જગામ હ ॥ 1 ॥

નિષ્ક્રાન્તે રાક્ષસેન્દ્રે તુ પુનરન્તઃપુરં ગતે ।

રાક્ષસ્યો ભીમરૂપાસ્તાઃ સીતાં સમભિદુદ્રુવુઃ ॥ 2 ॥

તતઃ સીતામુપાગમ્ય રાક્ષસ્યઃ ક્રોધમૂર્છિતાઃ ।

પરં પરુષયા વાચા વૈદેહીમિદમબ્રુવન્ ॥ 3 ॥

પૌલસ્ત્યસ્ય વરિષ્ઠસ્ય રાવણસ્ય મહાત્મનઃ ।

દશગ્રીવસ્ય ભાર્યા ત્વં સીતે ન બહુમન્યસે ॥ 4 ॥

તતસ્ત્વેકજટા નામ રાક્ષસી વાક્યમબ્રવીત્ ।

આમન્ત્ય્ર ક્રોધાતામ્રાક્ષી સીતાં કરતલોદરીમ્ ॥ 5 ॥

પ્રજાપતીનાં ષણ્ણાં તુ ચતુર્થો યઃ પ્રજાપતિઃ ।

માનસો બ્રહ્મણઃ પુત્રઃ પુલસ્ત્ય ઇતિ વિશ્રુતઃ ॥ 6 ॥

પુલસ્ત્યસ્ય તુ તેજસ્વી મહર્ષિર્માનસઃ સુતઃ ।

નામ્ના સ વિશ્રવા નામ પ્રજાપતિસમપ્રભઃ ॥ 7 ॥

તસ્ય પુત્રો વિશાલાક્ષિ રાવણઃ શત્રુરાવણઃ ।

તસ્ય ત્વં રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ભાર્યા ભવિતુમર્હસિ ॥ 8 ॥

મયોક્તં ચારુસર્વાઙ્ગિઃ વાક્યં કિં નાનુમન્યસે ।

તતો હરિજટા નામ રાક્ષસી વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 9 ॥

વિવર્ત્ય નયને કોપાન્માર્જારસદૃશેક્ષણા ।

યેન દેવાસ્ત્રયસ્ત્રિંશદ્દેવરાજશ્ચ નિર્જિતાઃ ॥ 10 ॥

તસ્ય ત્વં રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ભાર્યા ભવિતુમર્હસિ ।

તતસ્તુ પ્રઘસા નામ રાક્ષસી ક્રોધમૂર્છિતા ॥ 11 ॥

ભર્ત્સયન્તી તદા ઘોરમિદં વચનમબ્રવીત્ ।

વીર્યોત્સિક્તસ્ય શૂરસ્ય સઙ્ગ્રામેષુ નિવર્તિનઃ ॥ 12 ॥

બલિનો વીર્યયુક્તસ્ય ભાર્યાત્વં કિં ન લપ્સ્યસે ।

પ્રિયાં બહુમતાં ભાર્યાં ત્યક્ત્વા રાજા મહાબલઃ ॥ 13 ॥

સર્વાસાં ચ મહાભાગાં ત્વામુપૈષ્યતિ રાવણઃ ।

સમૃદ્ધં સ્ત્રીસહસ્રેણ નાનારત્નોપશોભિતમ્ ॥ 14 ॥

અન્તઃપુરં સમુત્સૃજ્ય ત્વામુપૈષ્યતિ રાવણઃ ।

અન્યા તુ વિકટા નામ રાક્ષસી વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 15 ॥

અસકૃદ્દેવતા યુદ્ધે નાગગન્ધર્વદાનવાઃ ।

નિર્જિતાઃ સમરે યેન સ તે પાર્શ્વમુપાગતઃ ॥ 16 ॥

તસ્ય સર્વસમૃદ્ધસ્ય રાવણસ્ય મહાત્મનઃ ।

કિમદ્ય રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ભાર્યાત્વં નેચ્છસેઽધમે ॥ 17 ॥

તતસ્તુ દુર્મુખી નામ રાક્ષસી વાક્યમબ્રવીત્ ।

યસ્ય સૂર્યો ન તપતિ ભીતો યસ્ય ચ મારુતઃ ॥ 18 ॥

ન વાતિ સ્માયતાપાઙ્ગે કિં ત્વં તસ્ય ન તિષ્ઠસિ ।

પુષ્પવૃષ્ટિં ચ તરવો મુમુચુર્યસ્ય વૈ ભયાત્ ॥ 19 ॥

શૈલાશ્ચ સુભ્રુ પાનીયં જલદાશ્ચ યદેચ્છતિ ।

તસ્ય નૈરૃતરાજસ્ય રાજરાજસ્ય ભામિનિ ॥ 20 ॥

કિં ત્વં ન કુરુષે બુદ્ધિં ભાર્યાર્થે રાવણસ્ય હિ ।

સાધુ તે તત્ત્વતો દેવિ કથિતં સાધુ ભામિનિ ॥ 21 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુન્દરકાણ્ડે ત્રયોવિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha trayoviṃśassargaḥ |

ityuktvā maithilīṃ rājā rāvaṇaḥ śatrurāvaṇaḥ |

sandiśya ca tataḥ sarvā rākṣasīrnirjagāma ha || 1 ||

niṣkrānte rākṣasendre tu punarantaḥpuraṃ gate |

rākṣasyo bhīmarūpāstāḥ sītāṃ samabhidudruvuḥ || 2 ||

tataḥ sītāmupāgamya rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ |

paraṃ paruṣayā vācā vaidehīmidamabruvan || 3 ||

paulastyasya variṣṭhasya rāvaṇasya mahātmanaḥ |

daśagrīvasya bhāryā tvaṃ sīte na bahumanyase || 4 ||

tatastvekajaṭā nāma rākṣasī vākyamabravīt |

āmantyra krodhātāmrākṣī sītāṃ karatalodarīm || 5 ||

prajāpatīnāṃ ṣaṇṇāṃ tu caturtho yaḥ prajāpatiḥ |

mānaso brahmaṇaḥ putraḥ pulastya iti viśrutaḥ || 6 ||

pulastyasya tu tejasvī maharṣirmānasaḥ sutaḥ |

nāmnā sa viśravā nāma prajāpatisamaprabhaḥ || 7 ||

tasya putro viśālākṣi rāvaṇaḥ śatrurāvaṇaḥ |

tasya tvaṃ rākṣasendrasya bhāryā bhavitumarhasi || 8 ||

mayoktaṃ cārusarvāṅgiḥ vākyaṃ kiṃ nānumanyase |

tato harijaṭā nāma rākṣasī vākyamabravīt || 9 ||

vivartya nayane kopānmārjārasadṛśekṣaṇā |

yena devāstrayastriṃśaddevarājaśca nirjitāḥ || 10 ||

tasya tvaṃ rākṣasendrasya bhāryā bhavitumarhasi |

tatastu praghasā nāma rākṣasī krodhamūrchitā || 11 ||

bhartsayantī tadā ghoramidaṃ vacanamabravīt |

vīryotsiktasya śūrasya saṅgrāmeṣu nivartinaḥ || 12 ||

balino vīryayuktasya bhāryātvaṃ kiṃ na lapsyase |

priyāṃ bahumatāṃ bhāryāṃ tyaktvā rājā mahābalaḥ || 13 ||

sarvāsāṃ ca mahābhāgāṃ tvāmupaiṣyati rāvaṇaḥ |

samṛddhaṃ strīsahasreṇa nānāratnopaśobhitam || 14 ||

antaḥpuraṃ samutsṛjya tvāmupaiṣyati rāvaṇaḥ |

anyā tu vikaṭā nāma rākṣasī vākyamabravīt || 15 ||

asakṛddevatā yuddhe nāgagandharvadānavāḥ |

nirjitāḥ samare yena sa te pārśvamupāgataḥ || 16 ||

tasya sarvasamṛddhasya rāvaṇasya mahātmanaḥ |

kimadya rākṣasendrasya bhāryātvaṃ necchase'dhame || 17 ||

tatastu durmukhī nāma rākṣasī vākyamabravīt |

yasya sūryo na tapati bhīto yasya ca mārutaḥ || 18 ||

na vāti smāyatāpāṅge kiṃ tvaṃ tasya na tiṣṭhasi |

puṣpavṛṣṭiṃ ca taravo mumucuryasya vai bhayāt || 19 ||

śailāśca subhru pānīyaṃ jaladāśca yadecchati |

tasya nairṛtarājasya rājarājasya bhāmini || 20 ||

kiṃ tvaṃ na kuruṣe buddhiṃ bhāryārthe rāvaṇasya hi |

sādhu te tattvato devi kathitaṃ sādhu bhāmini || 21 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe trayoviṃśassargaḥ ||