4.7 Kishkindhakanda - Saptama Sargah

ॐ

4.7 કિષ્કિન્ધાકાણ્ડ - સપ્તમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડમ્ ।

અથ સપ્તમસ્સર્ગઃ ।

એવમુક્તસ્તુ સુગ્રીવો રામેણાર્તેન વાનરઃ ।

અબ્રવીત્પ્રાઞ્જલિર્વાક્યં સબાષ્પં બાષ્પગદ્ગદઃ ॥ 1 ॥

ન જાને નિલયં તસ્ય સર્વથા પાપરક્ષસઃ ।

સામર્થ્યં વિક્રમં વાપિ દૌષ્કુલેયસ્ય વા કુલમ્ ॥ 2 ॥

સત્યં તે પ્રતિજાનામિ ત્યજ શોકમરિન્દમ ।

કરિષ્યામિ તથા યત્નં યથા પ્રાપ્સ્યસિ મૈથિલીમ્ ॥ 3 ॥

રાવણં સગણં હત્વા પરિતોષ્યાત્મપૌરુષમ્ ।

તથાઽસ્મિ કર્તા ન ચિરાદ્યથા પ્રીતો ભવિષ્યસિ ॥ 4 ॥

અલં વૈક્લબ્યમાલમ્બ્ય ધૈર્યમાત્મગતં સ્મર ।

ત્વદ્વિધાનાં ન સદૃશમીદૃશં બુદ્ધિલાઘવમ્ ॥ 5 ॥

મયાઽપિ વ્યસનં પ્રાપ્તં ભાર્યાવિરહજં મહત્ ।

નાહમેવં હિ શોચામિ ન ચ ધૈર્યં પરિત્યજે ॥ 6 ॥

નાહં તામનુશોચામિ પ્રાકૃતો વાનરોઽપિ સન્ ।

મહાત્મા ચ વિનીતશ્ચ કિં પુનર્ધૃતિમાન્ભવાન્ ॥ 7 ॥

બાષ્પમાપતિતં ધૈર્યાન્નિગ્રહીતું ત્વમર્હસિ ।

મર્યાદાં સત્ત્વયુક્તાનાં ધૃતિં નોત્સ્રષ્ટુમર્હસિ ॥ 8 ॥

વ્યસને વાઽર્થકૃચ્છ્રે વા ભયે વા જીવિતાન્તકે ।

વિમૃશન્વૈ સ્વયા બુદ્ધ્યા ધૃતિમાન્નાવસીદતિ ॥ 9 ॥

બાલિશસ્તુ નરો નિત્યં વૈક્લબ્યં યોઽનુવર્તતે ।

સ મજ્જત્યવશશ્શોકે ભારાક્રાન્તેવ નૌર્જલે ॥ 10 ॥

એષોઽઞ્જલિર્મયા બદ્ધઃ પ્રણયાત્ત્વાં પ્રસાદયે ।

પૌરુષં શ્રય શોકસ્ય નાન્તરં દાતુમર્હસિ ॥ 11 ॥

યે શોકમનુવર્તન્તે ન તેષાં વિદ્યતે સુખમ્ ।

તેજશ્ચ ક્ષીયતે તેષાં ન ત્વં શોચિતુમર્હસિ ॥ 12 ॥

શોકેનાભિપ્રપન્નસ્ય જીવિતે ચાપિ સંશયઃ ।

સ શોકં ત્યજ રાજેન્દ્ર ધૈર્યમાશ્રય કેવલમ્ ॥ 13 ॥

હિતં વયસ્યભાવેન બ્રૂમિ નોપદિશામિ તે ।

વયસ્યતાં પૂજયન્મે ન ત્વં શોચિતુમર્હસિ ॥ 14 ॥

મધુરં સાન્ત્વિત સ્તેન સુગ્રીવેણ સ રાઘવઃ ।

મુખમશ્રુપરિક્લિન્નં વસ્ત્રાન્તેન પ્રમાર્જયત્ ॥ 15 ॥

પ્રકૃતિસ્થસ્તુ કાકુત્સ્થસ્સુગ્રીવવચનાત્પ્રભુઃ ।

સમ્પરિષ્વજ્ય સુગ્રીવમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 16 ॥

કર્તવ્યં યદ્વયસ્યેન સ્નિગ્ધેન ચ હિતેન ચ ।

અનુરૂપં ચ યુક્તં ચ કૃતં સુગ્રીવ તત્ત્વયા ॥ 17 ॥

એષ ચ પ્રકૃતિસ્થોઽહમનુનીતસ્ત્વયા સખે ।

દુર્લભો હીદૃશો બન્ધુરસ્મિન્કાલે વિશેષતઃ ॥ 18 ॥

કિં તુ યત્નસ્ત્વયા કાર્યો મૈથિલ્યાઃ પરિમાર્ગણે ।

રાક્ષસસ્ય ચ રૌદ્રસ્ય રાવણસ્ય દુરાત્મનઃ ॥ 19 ॥

મયા ચ યદનુષ્ઠેયં વિસ્રબ્ધેન તદુચ્યતામ્ ।

વર્ષાસ્વિવ ચ સુક્ષેત્રે સર્વં સમ્પદ્યતે તવ ॥ 20 ॥

મયા ચ યદિદં વાક્યમભિમાનાત્સમીરિતમ્ ।

તત્ત્વયા હરિશાર્દૂલ તત્ત્વમિત્યુપધાર્યતામ્ ॥ 21 ॥

અનૃતં નોક્તપૂર્વં મે ન ચ વક્ષ્યે કદાચન ।

એતત્તે પ્રતિજાનામિ સત્યેનૈવ ચ તે શપામ્યહમમ્ ॥ 22 ॥

તતઃ પ્રહૃષ્ટસ્સુગ્રીવો વાનરૈસ્સચિવૈસ્સહ ।

રાઘવસ્ય વચશ્શ્રુત્વા પ્રતિજ્ઞાતં વિશેષતઃ ॥ 23 ॥

એવમેકાન્તસમ્પૃક્તૌ તતસ્તૌ નરવાનરૌ ।

ઉભાવન્યોન્યસદૃશં સુખં દુઃખમભાષતામ્ ॥ 24 ॥

મહાનુભાવસ્ય વચો નિશમ્ય હરિર્નૃપાણામૃષભસ્ય તસ્ય ।

કૃતં સ મેને હરિવીરમુખ્ય સ્તદા સ્વકાર્યં હૃદયેન વિદ્વાન્ ॥ 25 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે સપ્તમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha saptamassargaḥ |

evamuktastu sugrīvo rāmeṇārtena vānaraḥ |

abravītprāñjalirvākyaṃ sabāṣpaṃ bāṣpagadgadaḥ || 1 ||

na jāne nilayaṃ tasya sarvathā pāparakṣasaḥ |

sāmarthyaṃ vikramaṃ vāpi dauṣkuleyasya vā kulam || 2 ||

satyaṃ te pratijānāmi tyaja śokamarindama |

kariṣyāmi tathā yatnaṃ yathā prāpsyasi maithilīm || 3 ||

rāvaṇaṃ sagaṇaṃ hatvā paritoṣyātmapauruṣam |

tathā'smi kartā na cirādyathā prīto bhaviṣyasi || 4 ||

alaṃ vaiklabyamālambya dhairyamātmagataṃ smara |

tvadvidhānāṃ na sadṛśamīdṛśaṃ buddhilāghavam || 5 ||

mayā'pi vyasanaṃ prāptaṃ bhāryāvirahajaṃ mahat |

nāhamevaṃ hi śocāmi na ca dhairyaṃ parityaje || 6 ||

nāhaṃ tāmanuśocāmi prākṛto vānaro'pi san |

mahātmā ca vinītaśca kiṃ punardhṛtimānbhavān || 7 ||

bāṣpamāpatitaṃ dhairyānnigrahītuṃ tvamarhasi |

maryādāṃ sattvayuktānāṃ dhṛtiṃ notsraṣṭumarhasi || 8 ||

vyasane vā'rthakṛcchre vā bhaye vā jīvitāntake |

vimṛśanvai svayā buddhyā dhṛtimānnāvasīdati || 9 ||

bāliśastu naro nityaṃ vaiklabyaṃ yo'nuvartate |

sa majjatyavaśaśśoke bhārākrānteva naurjale || 10 ||

eṣo'ñjalirmayā baddhaḥ praṇayāttvāṃ prasādaye |

pauruṣaṃ śraya śokasya nāntaraṃ dātumarhasi || 11 ||

ye śokamanuvartante na teṣāṃ vidyate sukham |

tejaśca kṣīyate teṣāṃ na tvaṃ śocitumarhasi || 12 ||

śokenābhiprapannasya jīvite cāpi saṃśayaḥ |

sa śokaṃ tyaja rājendra dhairyamāśraya kevalam || 13 ||

hitaṃ vayasyabhāvena brūmi nopadiśāmi te |

vayasyatāṃ pūjayanme na tvaṃ śocitumarhasi || 14 ||

madhuraṃ sāntvita stena sugrīveṇa sa rāghavaḥ |

mukhamaśrupariklinnaṃ vastrāntena pramārjayat || 15 ||

prakṛtisthastu kākutsthassugrīvavacanātprabhuḥ |

sampariṣvajya sugrīvamidaṃ vacanamabravīt || 16 ||

kartavyaṃ yadvayasyena snigdhena ca hitena ca |

anurūpaṃ ca yuktaṃ ca kṛtaṃ sugrīva tattvayā || 17 ||

eṣa ca prakṛtistho'hamanunītastvayā sakhe |

durlabho hīdṛśo bandhurasminkāle viśeṣataḥ || 18 ||

kiṃ tu yatnastvayā kāryo maithilyāḥ parimārgaṇe |

rākṣasasya ca raudrasya rāvaṇasya durātmanaḥ || 19 ||

mayā ca yadanuṣṭheyaṃ visrabdhena taducyatām |

varṣāsviva ca sukṣetre sarvaṃ sampadyate tava || 20 ||

mayā ca yadidaṃ vākyamabhimānātsamīritam |

tattvayā hariśārdūla tattvamityupadhāryatām || 21 ||

anṛtaṃ noktapūrvaṃ me na ca vakṣye kadācana |

etatte pratijānāmi satyenaiva ca te śapāmyahamam || 22 ||

tataḥ prahṛṣṭassugrīvo vānaraissacivaissaha |

rāghavasya vacaśśrutvā pratijñātaṃ viśeṣataḥ || 23 ||

evamekāntasampṛktau tatastau naravānarau |

ubhāvanyonyasadṛśaṃ sukhaṃ duḥkhamabhāṣatām || 24 ||

mahānubhāvasya vaco niśamya harirnṛpāṇāmṛṣabhasya tasya |

kṛtaṃ sa mene harivīramukhya stadā svakāryaṃ hṛdayena vidvān || 25 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe saptamassargaḥ ||