4.6 Kishkindhakanda - Shashtha Sargah

ॐ

4.6 કિષ્કિન્ધાકાણ્ડ - ષષ્ઠ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડમ્ ।

અથ ષષ્ઠસ્સર્ગઃ ।

પુનરેવાબ્રવીત્પ્રીતો રાઘવં રઘુનન્દનમ્ ।

અયમાખ્યાતિ મે રામ સચિવો મન્ત્રિસત્તમઃ ॥ 1 ॥

હનુમાન્યન્નિમિત્તં ત્વં નિર્જનં વનમાગતઃ ।

લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા વસતશ્ચ વને તવ ॥ 2 ॥

રક્ષસાઽપહૃતા ભાર્યા મૈથિલી જનકાત્મજા ।

ત્વયા વિયુક્તા રુદતી લક્ષ્મણેન ચ ધીમતા ॥ 3 ॥

અન્તરપ્રેપ્સુના તેન હત્વા ગૃધ્રં જટાયુષમ્ ॥ 4 ॥

ભાર્યાવિયોગજં દુઃખં ન ચિરાત્ત્વં વિમોક્ષ્યસે ।

અહં તામાનયિષ્યામિ નષ્ટાં વેદશ્રુતીમિવ ॥ 5 ॥

રસાતલે વા વર્તન્તીં વર્તન્તી વા નભસ્થલે અહમાનીય દાસ્યામિ તવ ભાર્યામરિન્દમ ॥ 6 ॥

ઇદં તથ્યં મમ વચસ્ત્વમવેહિ ચ રાઘવ ।

ન શક્યા સા જરયિતું સેન્દ્રૈરપિ સ્સુરાસુરૈઃ ॥ 7 ॥

તવ ભાર્યા મહાબાહો ભક્ષ્યં વિષકૃતં યથા ।

ત્યજ શોકં મહાબાહો તાં કાન્તામાનયામિ તે ॥ 8 ॥

અનુમાનાત્તુ જાનામિ મૈથિલી સા ન સંશયઃ ।

હ્રિયમાણા મયા દૃષ્ટા રક્ષસા ક્રૂરકર્મણા ॥ 9 ॥

ક્રોશન્તી રામ રામેતિ લક્ષ્મણેતિ ચ વિસ્વરમ્ ।

સ્ફુરન્તી રાવણસ્યાઙ્કે પન્નગેન્દ્રવધૂર્યથા ॥ 10 ॥

આત્મના પઞ્ચમં માં હિ દૃષ્ટ્વા શૈલતટે સ્થિતમ્ ।

ઉત્તરીયં તયા ત્યક્તં શુભાન્યાભરણાનિ ચ ॥ 11 ॥

તાન્યસ્માભિગૃહીતાનિ નિહિતાનિ ચ રાઘવ ।

આનયિષ્યામ્યહં તાનિ પ્રત્યભિજ્ઞાતુમર્હસિ ॥ 12 ॥

તમબ્રવીત્તતો રામસ્સુગ્રીવં પ્રિયવાદિનમ્ ।

આનયસ્વ સખે શીઘ્રં કિમર્થં પ્રવિલમ્બસે ॥ 13 ॥

એવમુક્તસ્તુ સુગ્રીવશ્શૈલસ્ય ગહનાં ગુહામ્ ।

પ્રવિવેશ તતશશીઘ્રં રાઘવપ્રિયકામ્યયા ॥ 14 ॥

ઉત્તરીયં ગૃહીત્વા તુ શુભાન્યાભરણાનિ ચ ।

ઇદં પશ્યેતિ રામાય દર્શયામાસ વાનરઃ ॥ 15 ॥

તતો ગૃહીત્વા વાસસ્તુ શ્શુભાન્યાભરણાનિ ચ ।

અભવદ્બાષ્પસંરુદ્ધો નીહારેણેવ ચન્દ્રમાઃ ॥ 16 ॥

સીતાસ્નેહપ્રવૃત્તેન સ તુ બાષ્પેણ દૂષિતઃ ।

હા પ્રિયેતિ રુદન્ધૈર્યમુત્સૃજ્ય ન્યપતત્ક્ષિતૌ ॥ 17 ॥

હૃદિ કૃત્વા તુ બહુશસ્તમલઙ્કારમુત્તમમ્ ।

નિશશ્વાસ ભૃશં સર્પો બિલસ્થ ઇવ રોષિતઃ ॥ 18 ॥

અવિચ્છિન્નાશ્રુવેગસ્તુ સૌમિત્રિં વીક્ષ્ય પાર્શ્વતઃ ।

પરિદેવયિતું દીનં રામસ્સમુપચક્રમે ॥ 19 ॥

પશ્ય લક્ષ્મણ વૈદેહ્યા સન્ત્યક્તં હ્રિયમાણયા ।

ઉત્તરીયમિદં ભૂમૌ શરીરાદ્ભૂષણાનિ ચ ॥ 20 ॥

શાદ્વલિન્યાં ધ્રુવં ભૂમૌ સીતયા હ્રિયમાણયા ।

ઉત્સૃષ્ટં ભૂષણમિદં તથારૂપં હિ દૃશ્યતે ॥ 21 ॥

એવમુક્તસ્તુ રામેણ લક્ષ્મણો વાક્યમબ્રવીત્ ।

નાહં જાનામિ કેયૂરે નાહં જાનામિ કુણ્ડલે ॥ 22 ॥

નૂપુરે ત્વભિજાનામિ નિત્યં પાદાભિવન્દનાત્ ।

તતસ્તુ રાઘવો વાક્યં સુગ્રીવમિદમબ્રવીત્ ॥ 23 ॥

બ્રૂહિ સુગ્રીવ કં દેશં હ્રિયન્તી લક્ષિતા ત્વયા ।

રક્ષસા રૌદ્રરૂપેણ મમ પ્રાણૈઃ પ્રિયા પ્રિયા ॥ 24 ॥

ક્વ વા વસતિ તદ્રક્ષો મહદ્વ્યસનદં મમ ।

યન્નિમિત્તમહં સર્વાન્નાશયિષ્યામિ રાક્ષસાન્ ॥ 25 ॥

હરતા મૈથિલીં યેન માં ચ રોષયતા ભૃશમ્ ।

આત્મનો જીવિતાન્તાય મૃત્યુદ્વારમપાવૃતમ્ ॥ 26 ॥

મમ દયિતતરા હૃતા વનાન્તા દ્રજનિચરેણ વિમથ્ય યેન સા ।

કથય મમ રિપું તમદ્ય વૈ પ્લવગપતે યમસાદનં નયામિ ॥ 27 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે ષષ્ઠસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ṣaṣṭhassargaḥ |

punarevābravītprīto rāghavaṃ raghunandanam |

ayamākhyāti me rāma sacivo mantrisattamaḥ || 1 ||

hanumānyannimittaṃ tvaṃ nirjanaṃ vanamāgataḥ |

lakṣmaṇena saha bhrātrā vasataśca vane tava || 2 ||

rakṣasā'pahṛtā bhāryā maithilī janakātmajā |

tvayā viyuktā rudatī lakṣmaṇena ca dhīmatā || 3 ||

antaraprepsunā tena hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣam || 4 ||

bhāryāviyogajaṃ duḥkhaṃ na cirāttvaṃ vimokṣyase |

ahaṃ tāmānayiṣyāmi naṣṭāṃ vedaśrutīmiva || 5 ||

rasātale vā vartantīṃ vartantī vā nabhasthale ahamānīya dāsyāmi tava bhāryāmarindama || 6 ||

idaṃ tathyaṃ mama vacastvamavehi ca rāghava |

na śakyā sā jarayituṃ sendrairapi ssurāsuraiḥ || 7 ||

tava bhāryā mahābāho bhakṣyaṃ viṣakṛtaṃ yathā |

tyaja śokaṃ mahābāho tāṃ kāntāmānayāmi te || 8 ||

anumānāttu jānāmi maithilī sā na saṃśayaḥ |

hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rakṣasā krūrakarmaṇā || 9 ||

krośantī rāma rāmeti lakṣmaṇeti ca visvaram |

sphurantī rāvaṇasyāṅke pannagendravadhūryathā || 10 ||

ātmanā pañcamaṃ māṃ hi dṛṣṭvā śailataṭe sthitam |

uttarīyaṃ tayā tyaktaṃ śubhānyābharaṇāni ca || 11 ||

tānyasmābhigṛhītāni nihitāni ca rāghava |

ānayiṣyāmyahaṃ tāni pratyabhijñātumarhasi || 12 ||

tamabravīttato rāmassugrīvaṃ priyavādinam |

ānayasva sakhe śīghraṃ kimarthaṃ pravilambase || 13 ||

evamuktastu sugrīvaśśailasya gahanāṃ guhām |

praviveśa tataśaśīghraṃ rāghavapriyakāmyayā || 14 ||

uttarīyaṃ gṛhītvā tu śubhānyābharaṇāni ca |

idaṃ paśyeti rāmāya darśayāmāsa vānaraḥ || 15 ||

tato gṛhītvā vāsastu śśubhānyābharaṇāni ca |

abhavadbāṣpasaṃruddho nīhāreṇeva candramāḥ || 16 ||

sītāsnehapravṛttena sa tu bāṣpeṇa dūṣitaḥ |

hā priyeti rudandhairyamutsṛjya nyapatatkṣitau || 17 ||

hṛdi kṛtvā tu bahuśastamalaṅkāramuttamam |

niśaśvāsa bhṛśaṃ sarpo bilastha iva roṣitaḥ || 18 ||

avicchinnāśruvegastu saumitriṃ vīkṣya pārśvataḥ |

paridevayituṃ dīnaṃ rāmassamupacakrame || 19 ||

paśya lakṣmaṇa vaidehyā santyaktaṃ hriyamāṇayā |

uttarīyamidaṃ bhūmau śarīrādbhūṣaṇāni ca || 20 ||

śādvalinyāṃ dhruvaṃ bhūmau sītayā hriyamāṇayā |

utsṛṣṭaṃ bhūṣaṇamidaṃ tathārūpaṃ hi dṛśyate || 21 ||

evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇo vākyamabravīt |

nāhaṃ jānāmi keyūre nāhaṃ jānāmi kuṇḍale || 22 ||

nūpure tvabhijānāmi nityaṃ pādābhivandanāt |

tatastu rāghavo vākyaṃ sugrīvamidamabravīt || 23 ||

brūhi sugrīva kaṃ deśaṃ hriyantī lakṣitā tvayā |

rakṣasā raudrarūpeṇa mama prāṇaiḥ priyā priyā || 24 ||

kva vā vasati tadrakṣo mahadvyasanadaṃ mama |

yannimittamahaṃ sarvānnāśayiṣyāmi rākṣasān || 25 ||

haratā maithilīṃ yena māṃ ca roṣayatā bhṛśam |

ātmano jīvitāntāya mṛtyudvāramapāvṛtam || 26 ||

mama dayitatarā hṛtā vanāntā drajanicareṇa vimathya yena sā |

kathaya mama ripuṃ tamadya vai plavagapate yamasādanaṃ nayāmi || 27 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||