4.51 Kishkindhakanda - Ekapanchasha Sargah

ॐ

4.51 કિષ્કિન્ધાકાણ્ડ - એકપઞ્ચાશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડમ્ ।

અથ એકપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ।

ઇત્યુક્ત્વા હનુમાંસ્તત્ર પુનઃ કૃષ્ણાજિનામ્બરામ્ ।

અબ્રવીત્તાં મહાભાગાં તાપસીં ધર્મચારિણીમ્ ॥ 1 ॥

ઇદં પ્રવિષ્ટાસ્સહસા બિલં તિમિરસંવૃતમ્ ।

ક્ષુત્પિપાસાપરિશ્રાન્તાઃ પરિખિન્નાશ્ચ સર્વશઃ ॥ 2 ॥

મહદ્ધરણ્યા વિવરં પ્રવિષ્ટાઃ સ્મ પિપાસિતાઃ ।

ઇમાં સ્ત્વેવંવિધાન્ભાવાન્વિવિધાનદ્ભુતોપમાન્ ॥ 3 ॥

દૃષ્ટ્વા વયં પ્રવ્યથિતાસ્સમ્ભ્રાન્તા નષ્ટચેતસઃ ।

કસ્યૈતે કાઞ્ચના વૃક્ષાસ્તરુણાદિત્યસન્નિભાઃ ॥ 4 ॥

શુચીન્યભ્યવહાર્યાણિ મૂલાનિ ચ ફલાનિ ચ ।

કાઞ્ચનાનિ વિમાનાનિ રાજતાનિ ગૃહાણિ ચ ॥ 5 ॥

તપનીયગવાક્ષાણિ મણિજાલાવૃતાનિ ચ ।

પુષ્પિતાઃ ફલવન્તશ્ચ પુણ્યાસ્સુરભિગન્ધિનઃ ॥ 6 ॥

ઇમે જામ્બૂનદમયાઃ પાદપાઃ કસ્ય તેજસા ।

કાઞ્ચનાનિ ચ પદ્માનિ જાતાનિ વિમલે જલે ॥ 7 ॥

કથં મત્સ્યાશ્ચ સૌવર્ણા દૃશ્યન્તે સહ કચ્છપૈઃ ।

આત્માનમનુભાવં ચ કસ્ય ચૈતત્તપોબલમ્ ॥ 8 ॥

અજાનતાં ન સ્સર્વેષાં સર્વમાખ્યાતુમર્હસિ ।

એવમુક્તા હનુમતા તાપસી ધર્મચારિણી ॥ 9 ॥

પ્રત્યુવાચ હનૂમન્તં સર્વભૂતહિતે રતા ।

મયો નામ મહાતેજા માયાવી વાનરર્ષભઃ ॥ 10 ॥

તેનેદં નિર્મિતં સર્વં માયયા કાઞ્ચનં વનમ્ ।

પુરા દાનવમુખ્યાનાં વિશ્વકર્મા બભૂવ હ ॥ 11 ॥

યેનેદં કાઞ્ચનં દિવ્યં નિર્મિતં ભવનોત્તમમ્ ।

સ તુ વર્ષસહસ્રાણિ તપસ્તપ્ત્વા મહાવને ॥ 12 ॥

પિતામહાદ્વરં લેભે સર્વમૌશનસં ધનમ્ ।

વનં વિધાય બલવાન્સર્વકામેશ્વરસ્તદા ॥ 13 ॥

ઉવાસ સુખિતઃ કાલં કઞ્ચિદસ્મિન્મહાવને ।

તમપ્સરસિ હેમાયાં સક્તં દાનવપુઙ્ગવમ્ ॥ 14 ॥

વિક્રમ્યૈવાશનિં ગૃહ્ય જઘાનેત્રઃ પુરન્દરઃ ।

ઇદં ચ બ્રહ્મણા દત્તં હેમાયૈ વનમુત્તમમ્ ॥ 15 ॥

શાશ્વતાઃ કામભોગશ્ચ ગૃહં ચેદં હિરણ્મયમ્ ।

દુહિતા મેરુસાવર્ણેરહં તસ્યાસ્સ્વયમ્પ્રભા ॥ 16 ॥

ઇદં રક્ષામિ ભવનં હેમાયા વાનરોત્તમ ।

મમ પ્રિયસખી હેમા નૃત્તગીતવિશારદા ॥ 17 ॥

તયા દત્તવરા ચાસ્મિ રક્ષામિ ભવનોત્તમમ્ ।

કિં કાર્યં કસ્ય વા હેતોઃ કાન્તારાણિ પ્રપશ્યથ ॥ 18 ॥

કથં ચેદં વનં દુર્ગં યુષ્માભિરુપલક્ષિતમ્ ।

ઇમાન્યભ્યવહાર્યાણિ મૂલાનિ ચ ફલાનિ ચ ॥ 19 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે એકપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ekapañcāśassargaḥ |

ityuktvā hanumāṃstatra punaḥ kṛṣṇājināmbarām |

abravīttāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm || 1 ||

idaṃ praviṣṭāssahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam |

kṣutpipāsāpariśrāntāḥ parikhinnāśca sarvaśaḥ || 2 ||

mahaddharaṇyā vivaraṃ praviṣṭāḥ sma pipāsitāḥ |

imāṃ stvevaṃvidhānbhāvānvividhānadbhutopamān || 3 ||

dṛṣṭvā vayaṃ pravyathitāssambhrāntā naṣṭacetasaḥ |

kasyaite kāñcanā vṛkṣāstaruṇādityasannibhāḥ || 4 ||

śucīnyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca |

kāñcanāni vimānāni rājatāni gṛhāṇi ca || 5 ||

tapanīyagavākṣāṇi maṇijālāvṛtāni ca |

puṣpitāḥ phalavantaśca puṇyāssurabhigandhinaḥ || 6 ||

ime jāmbūnadamayāḥ pādapāḥ kasya tejasā |

kāñcanāni ca padmāni jātāni vimale jale || 7 ||

kathaṃ matsyāśca sauvarṇā dṛśyante saha kacchapaiḥ |

ātmānamanubhāvaṃ ca kasya caitattapobalam || 8 ||

ajānatāṃ na ssarveṣāṃ sarvamākhyātumarhasi |

evamuktā hanumatā tāpasī dharmacāriṇī || 9 ||

pratyuvāca hanūmantaṃ sarvabhūtahite ratā |

mayo nāma mahātejā māyāvī vānararṣabhaḥ || 10 ||

tenedaṃ nirmitaṃ sarvaṃ māyayā kāñcanaṃ vanam |

purā dānavamukhyānāṃ viśvakarmā babhūva ha || 11 ||

yenedaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nirmitaṃ bhavanottamam |

sa tu varṣasahasrāṇi tapastaptvā mahāvane || 12 ||

pitāmahādvaraṃ lebhe sarvamauśanasaṃ dhanam |

vanaṃ vidhāya balavānsarvakāmeśvarastadā || 13 ||

uvāsa sukhitaḥ kālaṃ kañcidasminmahāvane |

tamapsarasi hemāyāṃ saktaṃ dānavapuṅgavam || 14 ||

vikramyaivāśaniṃ gṛhya jaghānetraḥ purandaraḥ |

idaṃ ca brahmaṇā dattaṃ hemāyai vanamuttamam || 15 ||

śāśvatāḥ kāmabhogaśca gṛhaṃ cedaṃ hiraṇmayam |

duhitā merusāvarṇerahaṃ tasyāssvayamprabhā || 16 ||

idaṃ rakṣāmi bhavanaṃ hemāyā vānarottama |

mama priyasakhī hemā nṛttagītaviśāradā || 17 ||

tayā dattavarā cāsmi rakṣāmi bhavanottamam |

kiṃ kāryaṃ kasya vā hetoḥ kāntārāṇi prapaśyatha || 18 ||

kathaṃ cedaṃ vanaṃ durgaṃ yuṣmābhirupalakṣitam |

imānyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca || 19 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||