4.21 Kishkindhakanda - Ekavimsha Sargah

ॐ

4.21 કિષ્કિન્ધાકાણ્ડ - એકવિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડમ્ ।

અથ એકવિંશસ્સર્ગઃ ।

તતો નિપતિતાં તારાં ચ્યુતાં તારામિવામ્બરાત્ ।

શનૈરાશ્વાસયામાસ હનુમાન્હરિયૂથપઃ ॥ 1 ॥

ગુણદોષકૃતં જન્તુસ્સ્વકર્મ ફલહેતુકમ્ ।

અવ્યગ્રસ્તદવાપ્નોતિ સર્વં પ્રેત્ય શુભાશુભમ્ ॥ 2 ॥

શોચ્યા શોચસિ કં શોચ્યં દીનં દીનાઽનુકમ્પસે ।

કસ્ય કોવાઽનુશોચ્યોઽસ્તિ દેહેઽસ્મિન્ બુદ્બુદોપમે ॥ 3 ॥

અઙ્ગદસ્તુ કુમારોઽયં દ્રષ્ટવ્યો જીવપુત્રયા ।

અયત્યાં ચ વિધેયાનિ સમર્થાન્યસ્ય ચિન્તય ॥ 4 ॥

જાનાસ્યનિયતામેવં ભૂતાનામાગતિં ગતિમ્ ।

તસ્માચ્છુભં હિ કર્તવ્યં પણ્ડિતેનૈહ લૌકિકમ્ ॥ 5 ॥

યસ્મિન્હરિસહસ્રાણિ પ્રયુતાન્યર્બુદાનિ ચ ।

વર્તયન્તિ કૃતાંશાનિ સોઽયં દિષ્ટાન્તમાગતઃ ॥ 6 ॥

યદયં ન્યાયદૃષ્ટાર્થસ્સામદાનક્ષમાપરઃ ।

ગતો ધર્મજિતાં ભૂમિં નૈનં શોચિતુમર્હસિ ॥ 7 ॥

સર્વે હિ હરિશાર્દૂલાઃ પુત્રશ્ચાયં તવાઙ્ગદઃ ।

ઇદં હર્યૃક્ષપતિરાજ્યં ચ ત્વત્સનાથમનિન્દિતે ॥ 8 ॥

તાવિમૌ શોકસન્તપ્તૌ શનૈઃ પ્રેરય ભામિનિ ।

ત્વયા પરિગૃહીતોઽયમઙ્ગદશ્શાસ્તુ મેદિનીમ્ ॥ 9 ॥

સન્તતિશ્ચ યથા દૃષ્ટા કૃત્યં યચ્ચાપિ સામ્પ્રતમ્ ।

રાજ્ઞસ્તત્ક્રિયતાં સર્વમેષ કાલસ્ય નિશ્ચયઃ ॥ 10 ॥

સંસ્કાર્યો હરિરાજશ્ચ અઙ્ગદશ્ચાભિષિચ્યતામ્ ।

સિંહાસનગતં પુત્રં પશ્યન્તી શાન્તિમેષ્યસિ ॥ 11 ॥

સા તસ્ય વચનં શ્રુત્વા ભર્તૃવ્યસનપીડિતા ।

અબ્રવીદુત્તરં તારા હનૂમન્તમવસ્થિતમ્ ॥ 12 ॥

અઙ્ગદપ્રતિરૂપાણાં પુત્રાણામેકતશ્શતમ્ ।

હતસ્યાપ્યસ્ય વીરસ્ય ગાત્રસંશ્લેષણં વરમ્ ॥ 13 ॥

ન ચાહં હરિરાજસ્ય પ્રભવામ્યઙ્ગદસ્ય વા ।

પિતૃવ્યસ્તસ્ય સુગ્રીવસ્સર્વકાર્યેષ્વનન્તરઃ ॥ 14 ॥

ન હ્યેષાબુદ્ધિરાસ્થેયા હનૂમન્નઙ્ગદં પ્રતિ ।

પિતા હિ બન્ધુઃ પુત્રસ્ય ન માતા હરિસત્તમ ॥ 15 ॥

ન હિ મમ હરિરાજસંશ્રયાત્ ક્ષમતરમસ્તિ પરત્ર ચેહ વા ।

અભિમુખહતવીરસેવિતં શયનમિદં મમ સેવિતું ક્ષમમ્ ॥ 16 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે એકવિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ekaviṃśassargaḥ |

tato nipatitāṃ tārāṃ cyutāṃ tārāmivāmbarāt |

śanairāśvāsayāmāsa hanumānhariyūthapaḥ || 1 ||

guṇadoṣakṛtaṃ jantussvakarma phalahetukam |

avyagrastadavāpnoti sarvaṃ pretya śubhāśubham || 2 ||

śocyā śocasi kaṃ śocyaṃ dīnaṃ dīnā'nukampase |

kasya kovā'nuśocyo'sti dehe'smin budbudopame || 3 ||

aṅgadastu kumāro'yaṃ draṣṭavyo jīvaputrayā |

ayatyāṃ ca vidheyāni samarthānyasya cintaya || 4 ||

jānāsyaniyatāmevaṃ bhūtānāmāgatiṃ gatim |

tasmācchubhaṃ hi kartavyaṃ paṇḍitenaiha laukikam || 5 ||

yasminharisahasrāṇi prayutānyarbudāni ca |

vartayanti kṛtāṃśāni so'yaṃ diṣṭāntamāgataḥ || 6 ||

yadayaṃ nyāyadṛṣṭārthassāmadānakṣamāparaḥ |

gato dharmajitāṃ bhūmiṃ nainaṃ śocitumarhasi || 7 ||

sarve hi hariśārdūlāḥ putraścāyaṃ tavāṅgadaḥ |

idaṃ haryṛkṣapatirājyaṃ ca tvatsanāthamanindite || 8 ||

tāvimau śokasantaptau śanaiḥ preraya bhāmini |

tvayā parigṛhīto'yamaṅgadaśśāstu medinīm || 9 ||

santatiśca yathā dṛṣṭā kṛtyaṃ yaccāpi sāmpratam |

rājñastatkriyatāṃ sarvameṣa kālasya niścayaḥ || 10 ||

saṃskāryo harirājaśca aṅgadaścābhiṣicyatām |

siṃhāsanagataṃ putraṃ paśyantī śāntimeṣyasi || 11 ||

sā tasya vacanaṃ śrutvā bhartṛvyasanapīḍitā |

abravīduttaraṃ tārā hanūmantamavasthitam || 12 ||

aṅgadapratirūpāṇāṃ putrāṇāmekataśśatam |

hatasyāpyasya vīrasya gātrasaṃśleṣaṇaṃ varam || 13 ||

na cāhaṃ harirājasya prabhavāmyaṅgadasya vā |

pitṛvyastasya sugrīvassarvakāryeṣvanantaraḥ || 14 ||

na hyeṣābuddhirāstheyā hanūmannaṅgadaṃ prati |

pitā hi bandhuḥ putrasya na mātā harisattama || 15 ||

na hi mama harirājasaṃśrayāt kṣamataramasti paratra ceha vā |

abhimukhahatavīrasevitaṃ śayanamidaṃ mama sevituṃ kṣamam || 16 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekaviṃśassargaḥ ||