3.48 Aranyakanda - Ashtachatvarimsha Sargah

ॐ

3.48 અરણ્યકાણ્ડ - અષ્ટચત્વારિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાણ્ડમ્ ।

અથ અષ્ટચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।

એવં બૃવન્ત્યાં સીતાયાં સંરબ્દઃ પરુષં વચઃ ।

લલાટે ભૃકુટીં કૃત્વા રાવણઃ પ્રત્યુવાચ હ ॥ 1 ॥

ભ્રાતા વૈશ્રવણસ્યાહં સાપત્ન્યો વરવર્ણિનિ ।

રાવણો નામ ભદ્રં તે દશગ્રીવઃ પ્રતાપવાન્ ॥ 2 ॥

યસ્ય દેવાસ્સગન્ધર્વાઃ પિશાચપતગોરગાઃ ।

વિદ્રવન્તિ ભયાદ્ભીતા મૃત્યોરિવ સદા પ્રજાઃ ॥ 3 ॥

યેન વૈશ્રવણો રાજા દ્વૈમાત્રઃ કારણાન્તરે ।

દ્વન્દ્વમાસાદિતઃ ક્રોધાદ્રણે વિક્રમ્ય નિર્જિતઃ ॥ 4 ॥

યદ્ભયાર્તઃ પરિત્યજ્ય સ્વમધિષ્ઠાનમૃદ્ધિમત્ ।

કૈલાસં પર્વતશ્રેષ્ઠમધ્યાસ્તે નરવાહનઃ ॥ 5 ॥

યસ્ય તત્પુષ્પકં નામ વિમાનં કામગં શુભમ્ ।

વીર્યાદેવાર્જિતં ભદ્રે યેન યામિ વિહાયસમ્ ॥ 6 ॥

મમ સઞ્જાતરોષસ્ય મુખં દૃષ્ટ્વૈવ મૈથિલિ ।

વિદ્રવન્તિ પરિત્રસ્તાસ્સુરાશ્શક્રપુરોગમાઃ ॥ 7 ॥

યત્ર તિષ્ઠામ્યહં તત્ર મારુતો વાતિ શઙ્કિતઃ ।

તીવ્રાંશુશ્શિશિરાંશુશ્ચ ભયાત્સમ્પદ્યતે રવિઃ ॥ 8 ॥

નિષ્કમ્પપત્રાસ્તરવો નદ્યશ્ચ સ્તિમિતોદકાઃ ।

ભવન્તિ યત્ર યત્રાહં તિષ્ઠામિ વિચરામિ ચ ॥ 9 ॥

મમ પારે સમુદ્રસ્ય લઙ્કા નામ પુરી શુભા ।

સમ્પૂર્ણા રાક્ષસૈર્ઘોરૈર્યથેન્દ્રસ્યામરાવતી ॥ 10 ॥

પ્રાકારેણ પરિક્ષિપ્તા પાણ્ડુરેણ વિરાજતા ।

હેમકક્ષ્યા પુરી રમ્યા વૈઢૂર્યમયતોરણા ॥ 11 ॥

હસ્ત્યશ્વરથસમ્બાધા તૂર્યનાદવિનાદિતા ।

સર્વકાલફલૈર્વૃક્ષૈસ્સઙ્કુલોદ્દ્યાનશોભિતા ॥ 12 ॥

તત્ર ત્વં વસતી સીતે રાજપુત્રિ મયા સહ ।

ન સ્મરિષ્યસિ નારીણાં માનુષીણાં મનસ્વિનિ ॥ 13 ॥

ભુઞ્જાના માનુષાન્ભોગાન્દિવ્યાંશ્ચ વરવર્ણિનિ ।

ન સ્મરિષ્યસિ રામસ્ય માનુષસ્ય ગતાયુષઃ ॥ 14 ॥

સ્થાપયિત્વા પ્રિયં પુત્રં રાજ્ઞા દશરથેન યઃ ।

મન્દવીર્યસ્સુતો જ્યેષ્ઠસ્તતઃ પ્રસ્થાપિતો વનમ્ ॥ 15 ॥

તેન કિં ભ્રષ્ટરાજ્યેન રામેણ ગતચેતસા ।

કરિષ્યસિ વિશાલાક્ષિ તાપસેન તપસ્વિના ॥ 16 ॥

સર્વરાક્ષસભર્તારં કામાત્સ્વયમિહાગતમ્ ।

ન મન્મથશરાવિષ્ટં પ્રત્યાખ્યાતું ત્વમર્હસિ ॥ 17 ॥

પ્રત્યાખ્યાય હિ માં ભીરુ પરિતાપં ગમિષ્યસિ ।

ચરણેનાભિહત્યેવ પુરૂરવસમૂર્વશી ॥ 18 ॥

અઙ્ગુલ્યા ન સમો રામો મમ યુદ્ધે સ માનુષઃ ।

તવ ભાગ્યેન સમ્પ્રાપ્તં ભજસ્વ વરવર્ણિનિ ॥ 19 ॥

એવમુક્તા તુ વૈદેહી ક્રુદ્ધા સંરક્તલોચના ।

અબ્રવીત્પરુષં વાક્યં રહિતે રાક્ષસાધિપમ્ ॥ 20 ॥

કથં વૈશ્રવણં દેવં સર્વભૂતનમસ્કૃતમ્ ।

ભ્રાતરં વ્યપદિશ્ય ત્વમશુભં કર્તુમિચ્છસિ ॥ 21 ॥

અવશ્યં વિનશિષ્યન્તિ સર્વે રાવણ રાક્ષસાઃ ।

યેષાં ત્વં કર્કશો રાજા દુર્બુદ્ધિરજિતેન્દ્રિયઃ ॥ 22 ॥

અપહૃત્ય શચીં ભાર્યાં શક્યમિન્દ્રસ્ય જીવિતુમ્ ।

ન ચ રામસ્ય ભાર્યાં મામપનીયાસ્તિ જીવિતમ્ ॥ 23 ॥

જીવેચ્ચિરં વજ્રધરસ્ય હસ્તાચ્છચીં પ્રધૃષ્યાપ્રતિરૂપરૂપામ્ ।

ન માદૃશીં રાક્ષસ દૂશયિત્વા પીતામૃતસ્યાપિ તવાસ્તિ મોક્ષઃ ॥ 24 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાણ્ડે અષ્ટચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |

evaṃ bṛvantyāṃ sītāyāṃ saṃrabdaḥ paruṣaṃ vacaḥ |

lalāṭe bhṛkuṭīṃ kṛtvā rāvaṇaḥ pratyuvāca ha || 1 ||

bhrātā vaiśravaṇasyāhaṃ sāpatnyo varavarṇini |

rāvaṇo nāma bhadraṃ te daśagrīvaḥ pratāpavān || 2 ||

yasya devāssagandharvāḥ piśācapatagoragāḥ |

vidravanti bhayādbhītā mṛtyoriva sadā prajāḥ || 3 ||

yena vaiśravaṇo rājā dvaimātraḥ kāraṇāntare |

dvandvamāsāditaḥ krodhādraṇe vikramya nirjitaḥ || 4 ||

yadbhayārtaḥ parityajya svamadhiṣṭhānamṛddhimat |

kailāsaṃ parvataśreṣṭhamadhyāste naravāhanaḥ || 5 ||

yasya tatpuṣpakaṃ nāma vimānaṃ kāmagaṃ śubham |

vīryādevārjitaṃ bhadre yena yāmi vihāyasam || 6 ||

mama sañjātaroṣasya mukhaṃ dṛṣṭvaiva maithili |

vidravanti paritrastāssurāśśakrapurogamāḥ || 7 ||

yatra tiṣṭhāmyahaṃ tatra māruto vāti śaṅkitaḥ |

tīvrāṃśuśśiśirāṃśuśca bhayātsampadyate raviḥ || 8 ||

niṣkampapatrāstaravo nadyaśca stimitodakāḥ |

bhavanti yatra yatrāhaṃ tiṣṭhāmi vicarāmi ca || 9 ||

mama pāre samudrasya laṅkā nāma purī śubhā |

sampūrṇā rākṣasairghorairyathendrasyāmarāvatī || 10 ||

prākāreṇa parikṣiptā pāṇḍureṇa virājatā |

hemakakṣyā purī ramyā vaiḍhūryamayatoraṇā || 11 ||

hastyaśvarathasambādhā tūryanādavināditā |

sarvakālaphalairvṛkṣaissaṅkuloddyānaśobhitā || 12 ||

tatra tvaṃ vasatī sīte rājaputri mayā saha |

na smariṣyasi nārīṇāṃ mānuṣīṇāṃ manasvini || 13 ||

bhuñjānā mānuṣānbhogāndivyāṃśca varavarṇini |

na smariṣyasi rāmasya mānuṣasya gatāyuṣaḥ || 14 ||

sthāpayitvā priyaṃ putraṃ rājñā daśarathena yaḥ |

mandavīryassuto jyeṣṭhastataḥ prasthāpito vanam || 15 ||

tena kiṃ bhraṣṭarājyena rāmeṇa gatacetasā |

kariṣyasi viśālākṣi tāpasena tapasvinā || 16 ||

sarvarākṣasabhartāraṃ kāmātsvayamihāgatam |

na manmathaśarāviṣṭaṃ pratyākhyātuṃ tvamarhasi || 17 ||

pratyākhyāya hi māṃ bhīru paritāpaṃ gamiṣyasi |

caraṇenābhihatyeva purūravasamūrvaśī || 18 ||

aṅgulyā na samo rāmo mama yuddhe sa mānuṣaḥ |

tava bhāgyena samprāptaṃ bhajasva varavarṇini || 19 ||

evamuktā tu vaidehī kruddhā saṃraktalocanā |

abravītparuṣaṃ vākyaṃ rahite rākṣasādhipam || 20 ||

kathaṃ vaiśravaṇaṃ devaṃ sarvabhūtanamaskṛtam |

bhrātaraṃ vyapadiśya tvamaśubhaṃ kartumicchasi || 21 ||

avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ |

yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhirajitendriyaḥ || 22 ||

apahṛtya śacīṃ bhāryāṃ śakyamindrasya jīvitum |

na ca rāmasya bhāryāṃ māmapanīyāsti jīvitam || 23 ||

jīvecciraṃ vajradharasya hastācchacīṃ pradhṛṣyāpratirūparūpām |

na mādṛśīṃ rākṣasa dūśayitvā pītāmṛtasyāpi tavāsti mokṣaḥ || 24 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||