3.32 Aranyakanda - Dvatrimsha Sargah

ॐ

3.32 અરણ્યકાણ્ડ - દ્વાત્રિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાણ્ડમ્ ।

અથ દ્વાત્રિંશસ્સર્ગઃ ।

તતશ્શૂર્પણખા દૃષ્ટ્વા સહસ્રાણિ ચતુર્દશ ।

હતાન્યેકેન રામેણ રક્ષસાં ભીમકર્મણામ્ ॥ 1 ॥

દૂષણં ચ ખરં ચૈવ હતં ત્રિશિરસા સહ ।

દૃષ્ટ્વા પુનર્મહાનાદં નનાદ જલદો યથા ॥ 2 ॥

સા દૃષ્ટ્વા કર્મ રામસ્ય કૃતમન્યૈસ્સુદુષ્કરમ્ ।

જગામ પરમોદ્વિગ્ના લઙ્કાં રાવણપાલિતામ્ ॥ 3 ॥

સા દદર્શ વિમાનાગ્રે રાવણં દીપ્તતેજસમ્ ।

ઉપોપવિષ્ટં સચિવૈર્મરુદ્ભિરિવ વાસવમ્ ॥ 4 ॥

આસીનં સૂર્યસઙ્કાશે કાઞ્ચને પરમાસને ।

રુક્મવેદિગતં પ્રાજ્યં જ્વલન્તમિવ પાવકમ્ ॥ 5 ॥

દેવગન્ધર્વભૂતાનામૃષીણાં ચ મહાત્મનામ્ ।

અજેયં સમરે શૂરં વ્યાત્તાનનમિવાન્તકમ્ ॥ 6 ॥

દેવાસુરવિમર્દેષુ વજ્રાશનિકૃતવ્રણમ્ ।

ઐરાવતવિષાણગ્રૈરુદ્ઘૃષ્ટકિણવક્ષસમ્ ॥ 7 ॥

વિંશદ્ભુજં દશગ્રીવં દર્શનીયપરિચ્છદમ્ ।

વિશાલવક્ષસં વીરં રાજલક્ષણ શોભિતમ્ ॥ 8 ॥

સ્નિગ્ધવૈડૂર્યસઙ્કાશં તપ્તકાઞ્ચનકુણ્ડલમ્ ।

સુભુજં શુક્લદશનં મહાસ્યં પર્વતોપમમ્ ॥ 9 ॥

વિષ્ણુચક્રનિપાતૈશ્ચ શતશો દેવસંયુગે ।

અન્યૈશ્શસ્ત્રપ્રહારૈશ્ચ મહાયુદ્ધેષુ તાડિતમ્ ॥ 10 ॥

અહતાઙ્ગં સમસ્તૈશ્ચ દેવપ્રહરણૈસ્તથા ।

અક્ષોભ્યાણાં સમુદ્રાણાં ક્ષોભણં ક્ષિપ્રકારિણમ્ ॥ 11 ॥

ક્ષેપ્તારં પર્વતેન્દ્રાણાં સુરાણાં ચ પ્રમર્દનમ્ ।

ઉચ્છેત્તારં ચ ધર્માણાં પરદારાભિમર્શનમ્ ॥ 12 ॥

સર્વદિવ્યાસ્ત્રયોક્તારં યજ્ઞવિઘ્નકરં સદા ।

પુરીં ભોગવતીં પ્રાપ્ય પરાજિત્ય ચ વાસુકિમ્ ॥ 13 ॥

તક્ષકસ્ય પ્રિયાં ભાર્યાં પરાજિત્ય જહાર યઃ ।

કૈલાસપર્વતં ગત્વા વિજિત્ય નરવાહનમ્ ।

વિમાનં પુષ્પકં તસ્ય કામગં વૈ જહાર યઃ ॥ 14 ॥

વનં ચૈત્રરથં દિવ્યં નલિનીં નન્દનં વનમ્ ।

વિનાશયતિ યઃ ક્રોધાદ્દેવોદ્યાનાનિ વીર્યવાન્ ॥ 15 ॥

ચન્દ્રસૂર્યૌ મહાભાગાવુત્તિષ્ઠન્તૌ પરન્તપૌ ।

નિવારયતિ બાહુભ્યાં યશ્શૈલશિખરોપમઃ ॥ 16 ॥

દશવર્ષસહસ્રાણિ તપસ્તપ્વા મહાવને ।

પુરા સ્વયમ્ભુવે ધીરશ્શિરાંસ્યુપજહાર યઃ ॥ 17 ॥

દેવદાનવગન્ધર્વપિશાચપતગોરગૈઃ ।

અભયં યસ્ય સઙ્ગ્રામે મૃત્યુતો માનુષાદૃતે ॥ 18 ॥

મન્ત્રૈરભિષ્ટુતં પુણ્યમધ્વરેષુ દ્વિજાતિભિઃ ।

હવિર્ધાનેષુ યસ્સોમમુપહન્તિ મહાબલઃ ॥ 19 ॥

આપ્તયજ્ઞહરં ક્રૂરં બ્રહ્મઘ્નં દુષ્ટચારિણમ્ ।

કર્કશં નિરનુક્રોશં પ્રજાનામહિતે રતમ્ ॥ 20 ॥

રાવણં સર્વભૂતાનાં સર્વલોકભયાવહમ્ ।

રાક્ષસી ભ્રાતરં શૂરં સા દદર્શ મહાબલમ્ ॥ 21 ॥

તં દિવ્યવસ્ત્રાભરણં દિવ્યમાલ્યોપશોભિતમ્ ।

આસને સૂપવિષ્ટં ચ કાલકાલમિવોદ્યતમ્ ॥ 22 ॥

રાક્ષસેન્દ્રં મહાભાગં પૌલસ્ત્યકુલનન્દનમ્ ॥ 23 ॥

રાવણં શત્રુહન્તારં મન્ત્રિભિઃ પરિવારિતમ્ ।

અભિગમ્યાબ્રવીદ્વાક્યં રાક્ષસી ભયવિહ્વલા ॥ 24 ॥

તમબ્રવીદ્દીપ્તવિશાલલોચનં પ્રદર્શયિત્વા ભયમોહમૂર્છિતા ।

સુદારુણં વાક્યમભીતચારિણી મહાત્મના શૂર્પણખા વિરૂપિતા ॥ 25 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાણ્ડે દ્વાત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha dvātriṃśassargaḥ |

tataśśūrpaṇakhā dṛṣṭvā sahasrāṇi caturdaśa |

hatānyekena rāmeṇa rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām || 1 ||

dūṣaṇaṃ ca kharaṃ caiva hataṃ triśirasā saha |

dṛṣṭvā punarmahānādaṃ nanāda jalado yathā || 2 ||

sā dṛṣṭvā karma rāmasya kṛtamanyaissuduṣkaram |

jagāma paramodvignā laṅkāṃ rāvaṇapālitām || 3 ||

sā dadarśa vimānāgre rāvaṇaṃ dīptatejasam |

upopaviṣṭaṃ sacivairmarudbhiriva vāsavam || 4 ||

āsīnaṃ sūryasaṅkāśe kāñcane paramāsane |

rukmavedigataṃ prājyaṃ jvalantamiva pāvakam || 5 ||

devagandharvabhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |

ajeyaṃ samare śūraṃ vyāttānanamivāntakam || 6 ||

devāsuravimardeṣu vajrāśanikṛtavraṇam |

airāvataviṣāṇagrairudghṛṣṭakiṇavakṣasam || 7 ||

viṃśadbhujaṃ daśagrīvaṃ darśanīyaparicchadam |

viśālavakṣasaṃ vīraṃ rājalakṣaṇa śobhitam || 8 ||

snigdhavaiḍūryasaṅkāśaṃ taptakāñcanakuṇḍalam |

subhujaṃ śukladaśanaṃ mahāsyaṃ parvatopamam || 9 ||

viṣṇucakranipātaiśca śataśo devasaṃyuge |

anyaiśśastraprahāraiśca mahāyuddheṣu tāḍitam || 10 ||

ahatāṅgaṃ samastaiśca devapraharaṇaistathā |

akṣobhyāṇāṃ samudrāṇāṃ kṣobhaṇaṃ kṣiprakāriṇam || 11 ||

kṣeptāraṃ parvatendrāṇāṃ surāṇāṃ ca pramardanam |

ucchettāraṃ ca dharmāṇāṃ paradārābhimarśanam || 12 ||

sarvadivyāstrayoktāraṃ yajñavighnakaraṃ sadā |

purīṃ bhogavatīṃ prāpya parājitya ca vāsukim || 13 ||

takṣakasya priyāṃ bhāryāṃ parājitya jahāra yaḥ |

kailāsaparvataṃ gatvā vijitya naravāhanam |

vimānaṃ puṣpakaṃ tasya kāmagaṃ vai jahāra yaḥ || 14 ||

vanaṃ caitrarathaṃ divyaṃ nalinīṃ nandanaṃ vanam |

vināśayati yaḥ krodhāddevodyānāni vīryavān || 15 ||

candrasūryau mahābhāgāvuttiṣṭhantau parantapau |

nivārayati bāhubhyāṃ yaśśailaśikharopamaḥ || 16 ||

daśavarṣasahasrāṇi tapastapvā mahāvane |

purā svayambhuve dhīraśśirāṃsyupajahāra yaḥ || 17 ||

devadānavagandharvapiśācapatagoragaiḥ |

abhayaṃ yasya saṅgrāme mṛtyuto mānuṣādṛte || 18 ||

mantrairabhiṣṭutaṃ puṇyamadhvareṣu dvijātibhiḥ |

havirdhāneṣu yassomamupahanti mahābalaḥ || 19 ||

āptayajñaharaṃ krūraṃ brahmaghnaṃ duṣṭacāriṇam |

karkaśaṃ niranukrośaṃ prajānāmahite ratam || 20 ||

rāvaṇaṃ sarvabhūtānāṃ sarvalokabhayāvaham |

rākṣasī bhrātaraṃ śūraṃ sā dadarśa mahābalam || 21 ||

taṃ divyavastrābharaṇaṃ divyamālyopaśobhitam |

āsane sūpaviṣṭaṃ ca kālakālamivodyatam || 22 ||

rākṣasendraṃ mahābhāgaṃ paulastyakulanandanam || 23 ||

rāvaṇaṃ śatruhantāraṃ mantribhiḥ parivāritam |

abhigamyābravīdvākyaṃ rākṣasī bhayavihvalā || 24 ||

tamabravīddīptaviśālalocanaṃ pradarśayitvā bhayamohamūrchitā |

sudāruṇaṃ vākyamabhītacāriṇī mahātmanā śūrpaṇakhā virūpitā || 25 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvātriṃśassargaḥ ||