3.21 Aranyakanda - Ekavimsha Sargah

ॐ

3.21 અરણ્યકાણ્ડ - એકવિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાણ્ડમ્ ।

અથ એકવિંશસ્સર્ગઃ ।

સ પુનઃ પતિતાં દૃષ્ટ્વા ક્રોધાચ્છૂર્પણખાં ખરઃ ।

ઉવાચ વ્યક્તયા વાચા તામનર્થાર્થમાગતામ્ ॥ 1 ॥

મયા ત્વિદાનીં શૂરાસ્તે રાક્ષસા રુધિરાશનાઃ ।

ત્વત્પ્રિયાર્થં વિનિર્દિષ્ટાઃ કિમર્થં રુદ્યતે પુનઃ ॥ 2 ॥

ભક્તાશ્ચૈવાનુરક્તાશ્ચ હિતાશ્ચ મમ નિત્યશઃ ।

હન્યમાના ન હન્યન્તે ન ન કુર્યુર્વચો મમ ॥ 3 ॥

કિમેતચ્છ્રોતુમિચ્છામિ કારણં યત્કૃતે પુનઃ ।

હા નાથેતિ વિનર્દન્તી સર્પવલ્લુઠસિ ક્ષિતૌ ॥ 4 ॥

અનાથવદ્વિલપસિ નાથે તુ મયિ સંસ્થિતે ।

ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ માભૈષીર્વૈક્લવ્યં ત્યજ્યતામિહ ॥ 5 ॥

ઇત્યેવમુક્તા દુર્ધર્ષા ખરેણ પરિસાન્ત્વિતા ।

વિમૃજ્ય નયને સાસ્રે ખરં ભ્રાતરમબ્રવીત્ ॥ 6 ॥

અસ્મીદાનીમહં પ્રાપ્તા હૃતશ્રવણનાસિકા ।

શોણિતૌઘપરિક્લિન્ના ત્વયા ચ પરિસાન્ત્વિતા ॥ 7 ॥

પ્રેષિતાશ્ચ ત્વયા વીર રાક્ષસાસ્તે ચતુર્દશ ।

નિહન્તું રાઘવં ક્રોધાન્મત્પ્રિયાર્થં સલક્ષણમ્ ॥ 8 ॥

તે તુ રામેણ સામર્ષાઃ શૂલપટ્ટસપાણયઃ ।

સમરે નિહતાસ્સર્વે સાયકૈર્મર્મભેદિભિઃ ॥ 9 ॥

તાન્દૃષ્ટ્વા પતિતાન્ભૂમૌ ક્ષણેનૈવ મહાબલાન્ ।

રામસ્ય ચ મહત્કર્મ મહાંસ્ત્રાસોઽભવન્મમ ॥ 10 ॥

અહમસ્મિ સમુદ્વિગ્ના વિષણ્ણા ચ નિશાચર ।

શરણં ત્વાં પુનઃ પ્રાપ્તા સર્વતોભયદર્શિની ॥ 11 ॥

વિષાદનક્રાધ્યુષિતે પરિત્રાસોર્મિમાલિનિ ।

કિં માં ન ત્રાયસે મગ્નાં વિપુલે શોકસાગરે ॥ 12 ॥

એતે ચ નિહતા ભૂમૌ રામેણ નિશિતૈઃ શરૈઃ ।

યેઽપિ મે પદવીં પ્રાપ્તા રાક્ષસાઃ પિશિતાશનાઃ ॥ 13 ॥

મયિ તે યદ્યનુક્રોશો યદિ રક્ષસ્સુ તેષુ ચ ।

રામેણ યદિ તે શક્તિસ્તેજો વાસ્તિ નિશાચર ॥ 14 ॥

દણ્ડકારણ્યનિલયં જહિ રાક્ષસકણ્ટકમ્ ।

યદિ રામં મમામિત્રં ન ત્વમદ્યવધિષ્યસિ ॥ 15 ॥

તવૈવ ચાગ્રતઃ પ્રાણાંસ્ત્યક્ષામિ નિરપત્રપ ।

બુદ્ધ્યાહમનુપશ્યામિ ન ત્વં રામસ્ય સંયુગે ॥ 16 ॥

સ્થાતું પ્રતિમુખે શક્તસ્સબલશ્ચ મહાત્મનઃ ।

શૂરમાની ન શૂરસ્ત્વં મિથ્યારોપિતવિક્રમઃ ॥ 17 ॥

માનુષૌ યો ન શક્નોષિ હન્તું તૌ રામલક્ષ્મણૌ ।

રામેણ યદિ તે શક્તિસ્તેજો વાસ્તિ નિશાચર ॥ 18 ॥

દણ્ડકારણ્યનિલયં જહિ તં કુલપાંસન ।

નિસ્સત્વસ્યાલ્પ વીર્યસ્ય વાસસ્તે કીદૃશસ્ત્વિહ ॥ 19 ॥

અપયાહિ જનસ્થાનાતત્વરિતસ્સહબાન્ધવઃ ।

રામતેજોભિભૂતો હિ ત્વં ક્ષિપ્રં વિનશિષ્યસિ ॥ 20 ॥

સ હિ તેજસ્સમાયુક્તો રામો દશરથાત્મજઃ ।

ભ્રાતા ચાસ્ય મહાવીર્યો યેન ચાસ્મિ વિરૂપિતા ॥ 21 ॥

એવં વિલપ્ય બહુશો રાક્ષસી વિતતોદરી ।

કરાભ્યામુદરં હત્વા રુરોદ ભૃશદુઃખિતા ॥ 22 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાણ્ડે એકવિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha ekaviṃśassargaḥ |

sa punaḥ patitāṃ dṛṣṭvā krodhācchūrpaṇakhāṃ kharaḥ |

uvāca vyaktayā vācā tāmanarthārthamāgatām || 1 ||

mayā tvidānīṃ śūrāste rākṣasā rudhirāśanāḥ |

tvatpriyārthaṃ vinirdiṣṭāḥ kimarthaṃ rudyate punaḥ || 2 ||

bhaktāścaivānuraktāśca hitāśca mama nityaśaḥ |

hanyamānā na hanyante na na kuryurvaco mama || 3 ||

kimetacchrotumicchāmi kāraṇaṃ yatkṛte punaḥ |

hā nātheti vinardantī sarpavalluṭhasi kṣitau || 4 ||

anāthavadvilapasi nāthe tu mayi saṃsthite |

uttiṣṭhottiṣṭha mābhaiṣīrvaiklavyaṃ tyajyatāmiha || 5 ||

ityevamuktā durdharṣā khareṇa parisāntvitā |

vimṛjya nayane sāsre kharaṃ bhrātaramabravīt || 6 ||

asmīdānīmahaṃ prāptā hṛtaśravaṇanāsikā |

śoṇitaughapariklinnā tvayā ca parisāntvitā || 7 ||

preṣitāśca tvayā vīra rākṣasāste caturdaśa |

nihantuṃ rāghavaṃ krodhānmatpriyārthaṃ salakṣaṇam || 8 ||

te tu rāmeṇa sāmarṣāḥ śūlapaṭṭasapāṇayaḥ |

samare nihatāssarve sāyakairmarmabhedibhiḥ || 9 ||

tāndṛṣṭvā patitānbhūmau kṣaṇenaiva mahābalān |

rāmasya ca mahatkarma mahāṃstrāso'bhavanmama || 10 ||

ahamasmi samudvignā viṣaṇṇā ca niśācara |

śaraṇaṃ tvāṃ punaḥ prāptā sarvatobhayadarśinī || 11 ||

viṣādanakrādhyuṣite paritrāsormimālini |

kiṃ māṃ na trāyase magnāṃ vipule śokasāgare || 12 ||

ete ca nihatā bhūmau rāmeṇa niśitaiḥ śaraiḥ |

ye'pi me padavīṃ prāptā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ || 13 ||

mayi te yadyanukrośo yadi rakṣassu teṣu ca |

rāmeṇa yadi te śaktistejo vāsti niśācara || 14 ||

daṇḍakāraṇyanilayaṃ jahi rākṣasakaṇṭakam |

yadi rāmaṃ mamāmitraṃ na tvamadyavadhiṣyasi || 15 ||

tavaiva cāgrataḥ prāṇāṃstyakṣāmi nirapatrapa |

buddhyāhamanupaśyāmi na tvaṃ rāmasya saṃyuge || 16 ||

sthātuṃ pratimukhe śaktassabalaśca mahātmanaḥ |

śūramānī na śūrastvaṃ mithyāropitavikramaḥ || 17 ||

mānuṣau yo na śaknoṣi hantuṃ tau rāmalakṣmaṇau |

rāmeṇa yadi te śaktistejo vāsti niśācara || 18 ||

daṇḍakāraṇyanilayaṃ jahi taṃ kulapāṃsana |

nissatvasyālpa vīryasya vāsaste kīdṛśastviha || 19 ||

apayāhi janasthānātatvaritassahabāndhavaḥ |

rāmatejobhibhūto hi tvaṃ kṣipraṃ vinaśiṣyasi || 20 ||

sa hi tejassamāyukto rāmo daśarathātmajaḥ |

bhrātā cāsya mahāvīryo yena cāsmi virūpitā || 21 ||

evaṃ vilapya bahuśo rākṣasī vitatodarī |

karābhyāmudaraṃ hatvā ruroda bhṛśaduḥkhitā || 22 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekaviṃśassargaḥ ||