2.86 Ayodhyakanda - Shadashititama Sargah

ॐ

2.86 અયોધ્યાકાણ્ડ - ષડશીતિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।

અથ ષડશીતિતમસ્સર્ગઃ ।

આચચક્ષેઽથ સદ્ભાવં લક્ષ્મણસ્ય મહાત્મનઃ ।

ભરતાયાપ્રમેયાય ગુહો ગહનગોચરઃ ॥ 1 ॥

તં જાગ્રતં ગુણૈર્યુક્તં શરચાપાસિધારિણમ્ ।

ભ્રાતૃગુપ્ત્યર્થમત્યન્તમહં લક્ષ્મણમબૃવમ્ ॥ 2 ॥

ઇયં તાત સુખા શય્યા ત્વદર્થમુપકલ્પિતા ।

પ્રત્યાશ્વસિહિ શેષ્વાસ્યાં સુખં રાઘવનન્દન ॥ 3 ॥

ઉચિતોઽયં જનસ્સર્વો દુઃખાનાં ત્વં સુખોચિતઃ ।

ધર્માત્મંસ્તસ્ય ગુપ્ત્યર્થં જાગરિષ્યામહે વયમ્ ॥ 4 ॥

નહિ રામાત્પ્રિયતરો મમાસ્તિ ભુવિ કશ્ચન ।

મોત્સુકોઽભૂર્બ્રવીમ્યેતદપ્યસત્યં તવાગ્રતઃ ॥ 5 ॥

અસ્ય પ્રસાદાદાશંસે લોકેઽસ્મિન્ સુમહદ્યશઃ ।

ધર્માવાપ્તિં ચ વિપુલામર્થકામૌ ચ કેવલમ્ ॥ 6 ॥

સોઽહં પ્રિયસખં રામં શયાનં સહ સીતયા ।

રક્ષિષ્યામિ ધનુષ્પાણિ સ્સર્વૈ સ્સ્વૈર્જ્ઞાતિભિસ્સહ ॥ 7 ॥

ન હિ મેઽવિદિતં કિઞ્ચિદ્વનેઽસ્મિંશ્ચરત સ્સદા ।

ચતુરઙ્ગં હ્યપિ બલં પ્રસહેમ વયં યુધિ ॥ 8 ॥

એવમસ્માભિરુક્તેન લક્ષ્મણેન મહાત્મના ।

અનુનીતા વયં સર્વે ધર્મમેવાનુપશ્યતા ॥ 9 ॥

કથં દાશરથૌ ભૂમૌ શયાને સહ સીતયા ।

શક્યા નિદ્રા મયા લબ્ધું જીવિતં વા સુખાનિ વા ॥ 10 ॥

યો ન દેવાસુરૈસ્સર્વૈશ્શક્યઃ પ્રસહિતું યુધિ ।

તં પશ્ય ગુહ સંવિષ્ટં તૃણેષુ સહ સીતયા ॥ 11 ॥

મહતા તપસા લબ્ધો વિવિધૈશ્ચ પરિશ્રમૈઃ ।

એકો દશરથસ્યૈષ પુત્રસ્સદૃશલક્ષણઃ ॥ 12 ॥

અસ્મિન્પ્રવ્રાજિતે રાજા ન ચિરં વર્તયિષ્યતિ ।

વિધવા મેદિની નૂનં ક્ષિપ્રમેવ ભવિષ્યતિ ॥ 13 ॥

વિનદ્ય સુમહાનાદં શ્રમેણોપરતાઃ સ્ત્રિયઃ ।

નિર્ઘોષો વિરતો નૂનમધ્ય રાજનિવેશને ॥ 14 ॥

કૌસલ્યા ચૈવ રાજા ચ તથૈવ જનની મમ ।

નાશંસે યદિ જીવેયુસ્સર્વે તે શર્વરીમિમામ્ ॥ 15 ॥

જીવેદપિ ચ મે માતા શત્રુઘ્નસ્યાન્વવેક્ષયા ।

દુઃખિતા યા તુ કૌસલ્યા વીરસૂર્વિનશિષ્યતિ ॥ 16 ॥

અતિક્રાન્તમતિક્રાન્તમનવાપ્ય મનોરથમ્ ।

રાજ્યે રામમનિક્ષિપ્ય પિતા મે વિનશિષ્યતિ ॥ 17 ॥

સિદ્ધાર્થાઃ પિતરં વૃત્તં તસ્મિન્કાલે હ્યુપસ્થિતે ।

પ્રેતકાર્યેષુ સર્વેષુ સંસ્કરિષ્યન્તિ ભૂમિપમ્ ॥ 18 ॥

રમ્યચત્વરસંસ્થાનાં સુવિભક્તમહાપથામ્ ।

હર્મ્યપ્રાસાદમ્પન્નાં સર્વરત્નવિભૂષિતામ્ ॥ 19 ॥

ગજાશ્વરથસમ્બાધાં તૂર્યનાદવિનાદિતામ્ ।

સર્વકલ્યાણસમ્પૂર્ણાં હૃષ્ટપુષ્ટજનાકુલામ્ ॥ 20 ॥

આરામોદ્યાનસમ્પૂર્ણાં સમાજોત્સવશાલિનીમ્ ।

સુખિતા વિચરિષ્યન્તિ રાજધાનીં પિતુર્મમ ॥ 21 ॥

અપિસત્યપ્રતિજ્ઞેન સાર્ધં કુશલિના વયમ્ ।

નિવૃત્તે સમયે હ્યસ્મિન્ સુખિતાઃ પ્રવિશેમહિ ॥ 22 ॥

પરિદેવયમાનસ્ય તસ્યૈવં સુમહાત્મનઃ ।

તિષ્ઠતો રાજપુત્રસ્ય શર્વરી સાઽત્યવર્તત ॥ 23 ॥

પ્રભાતે વિમલે સૂર્યે કારયિત્વા જટા ઉભૌ ।

અસ્મિન્ ભાગીરથીતીરે સુખં સન્તારિતૌ મયા ॥ 24 ॥

જટાધરૌ તૌ દ્રુમચીરવાસસૌ મહાબલૌ કુઞ્જરયૂથપોપમૌ ।

વરેષુચાપાસિધરૌ પરન્તપૌ વ્યપેક્ષમાણૌ સહ સીતયા ગતૌ ॥ 25 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે ષડશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ṣaḍaśītitamassargaḥ |

ācacakṣe'tha sadbhāvaṃ lakṣmaṇasya mahātmanaḥ |

bharatāyāprameyāya guho gahanagocaraḥ || 1 ||

taṃ jāgrataṃ guṇairyuktaṃ śaracāpāsidhāriṇam |

bhrātṛguptyarthamatyantamahaṃ lakṣmaṇamabṛvam || 2 ||

iyaṃ tāta sukhā śayyā tvadarthamupakalpitā |

pratyāśvasihi śeṣvāsyāṃ sukhaṃ rāghavanandana || 3 ||

ucito'yaṃ janassarvo duḥkhānāṃ tvaṃ sukhocitaḥ |

dharmātmaṃstasya guptyarthaṃ jāgariṣyāmahe vayam || 4 ||

nahi rāmātpriyataro mamāsti bhuvi kaścana |

motsuko'bhūrbravīmyetadapyasatyaṃ tavāgrataḥ || 5 ||

asya prasādādāśaṃse loke'smin sumahadyaśaḥ |

dharmāvāptiṃ ca vipulāmarthakāmau ca kevalam || 6 ||

so'haṃ priyasakhaṃ rāmaṃ śayānaṃ saha sītayā |

rakṣiṣyāmi dhanuṣpāṇi ssarvai ssvairjñātibhissaha || 7 ||

na hi me'viditaṃ kiñcidvane'smiṃścarata ssadā |

caturaṅgaṃ hyapi balaṃ prasahema vayaṃ yudhi || 8 ||

evamasmābhiruktena lakṣmaṇena mahātmanā |

anunītā vayaṃ sarve dharmamevānupaśyatā || 9 ||

kathaṃ dāśarathau bhūmau śayāne saha sītayā |

śakyā nidrā mayā labdhuṃ jīvitaṃ vā sukhāni vā || 10 ||

yo na devāsuraissarvaiśśakyaḥ prasahituṃ yudhi |

taṃ paśya guha saṃviṣṭaṃ tṛṇeṣu saha sītayā || 11 ||

mahatā tapasā labdho vividhaiśca pariśramaiḥ |

eko daśarathasyaiṣa putrassadṛśalakṣaṇaḥ || 12 ||

asminpravrājite rājā na ciraṃ vartayiṣyati |

vidhavā medinī nūnaṃ kṣiprameva bhaviṣyati || 13 ||

vinadya sumahānādaṃ śrameṇoparatāḥ striyaḥ |

nirghoṣo virato nūnamadhya rājaniveśane || 14 ||

kausalyā caiva rājā ca tathaiva jananī mama |

nāśaṃse yadi jīveyussarve te śarvarīmimām || 15 ||

jīvedapi ca me mātā śatrughnasyānvavekṣayā |

duḥkhitā yā tu kausalyā vīrasūrvinaśiṣyati || 16 ||

atikrāntamatikrāntamanavāpya manoratham |

rājye rāmamanikṣipya pitā me vinaśiṣyati || 17 ||

siddhārthāḥ pitaraṃ vṛttaṃ tasminkāle hyupasthite |

pretakāryeṣu sarveṣu saṃskariṣyanti bhūmipam || 18 ||

ramyacatvarasaṃsthānāṃ suvibhaktamahāpathām |

harmyaprāsādampannāṃ sarvaratnavibhūṣitām || 19 ||

gajāśvarathasambādhāṃ tūryanādavināditām |

sarvakalyāṇasampūrṇāṃ hṛṣṭapuṣṭajanākulām || 20 ||

ārāmodyānasampūrṇāṃ samājotsavaśālinīm |

sukhitā vicariṣyanti rājadhānīṃ piturmama || 21 ||

apisatyapratijñena sārdhaṃ kuśalinā vayam |

nivṛtte samaye hyasmin sukhitāḥ praviśemahi || 22 ||

paridevayamānasya tasyaivaṃ sumahātmanaḥ |

tiṣṭhato rājaputrasya śarvarī sā'tyavartata || 23 ||

prabhāte vimale sūrye kārayitvā jaṭā ubhau |

asmin bhāgīrathītīre sukhaṃ santāritau mayā || 24 ||

jaṭādharau tau drumacīravāsasau mahābalau kuñjarayūthapopamau |

vareṣucāpāsidharau parantapau vyapekṣamāṇau saha sītayā gatau || 25 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣaḍaśītitamassargaḥ ||