2.69 Ayodhyakanda - Ekonasaptatitama Sargah

ॐ

2.69 અયોધ્યાકાણ્ડ - એકોનસપ્તતિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।

અથ એકોનસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ।

યામેવ રાત્રિં તે દૂતાઃ પ્રવિશન્તિ સ્મ તાં પુરીમ્ ।

ભરતેનાપિ તાં રાત્રિં સ્વપ્નો દૃષ્ટોઽયમપ્રિયઃ ॥ 1 ॥

વ્યુષ્ટામેવ તુ તાં રાત્રિં દૃષ્ટ્વા તં સ્વપ્નમપ્રિયમ્ ।

પુત્રો રાજાધિરાજસ્ય સુભૃશં પર્યતપ્યત ॥ 2 ॥

તપ્યમાનં સમાજ્ઞાય વયસ્યાઃ પ્રિયવાદિનઃ ।

આયાસં હિ વિનેષ્યન્ત સ્સભાયાં ચક્રિરે કથાઃ ॥ 3 ॥

વાદયન્તિ તથા શાન્તિં લાસ યન્ત્યપિ ચાપરે ।

નાટકાન્યપરે પ્રાહુર્હાસ્યાનિ વિવિધાનિ ચ ॥ 4 ॥

સ તૈર્મહાત્મા ભરતસ્સખિભિઃ પ્રિયવાદિભિઃ ।

ગોષ્ઠીહાસ્યાનિ કુર્વદ્ભિર્ન પ્રાહૃષ્યત રાઘવઃ ॥ 5 ॥

તમબ્રવીત્પ્રિયસખો ભરતં સખિભિર્વૃતમ્ ।

સુહૃદ્ભિઃ પર્યુપાસીનઃ કિં સખે નાનુમોદસે ॥ 6 ॥

એવં બ્રુવાણં સુહૃદં ભરતઃ પ્રત્યુવાચ હ ।

શ્રુણુ ત્વં યન્નિમિત્તં મે દૈન્યમેતદુપાગતમ્ ॥ 7 ॥

સ્વપ્ને પિતરમદ્રાક્ષં મલિનં મુક્ત મૂર્ધજમ્ ।

પતન્તમદ્રિશિખરાત્કલુષે ગોમયહ્રદે ॥ 8 ॥

પ્લવમાનશ્ચ મે દૃષ્ટસ્સ તસ્મિન્ગોમયહ્રદે ।

પિબન્નઞ્જલિના તૈલં હસન્નપિ મુહુર્મુહુઃ ॥ 9 ॥

તતસ્તિલૌદનં ભુક્ત્વા પુનઃ પુનરધશ્શિરાઃ ।

તૈલેનાભ્યક્તસર્વાઙ્ગઃ તૈલમેવાન્વગાહત ॥ 10 ॥

સ્વપ્નેઽપિ સાગરં શુષ્કં ચન્દ્રં ચ પતિતં ભવિ ।

ઉપરુદ્ધાં ચ જગતીં તમસેવ સમાવૃતામ્ ॥ 11 ॥

ઔપવાહ્યસ્ય નાગસ્ય વિષાણં શકલીકૃતમ્ ।

સહસાચાપિ સંશાન્તં જ્વલિતં જાતવેદસમ્ ॥ 12 ॥

અવતીર્ણાં ચ પૃથિવીં શુષ્કાં શ્ચ વિવિધાન્ દ્રુમાન્ ।

અહં પશ્યામિ વિધ્વસ્તાન્ સધૂમાંશ્ચાપિ પર્વતાન્ ॥ 13 ॥

પીઠે કાર્ષ્ણાયસે ચૈનં નિષણ્ણં કૃષ્ણવાસસમ્ ।

પ્રહસન્તિ સ્મ રાજાનં પ્રમદાઃ કૃષ્ણપિઙ્ગલાઃ ॥ 14 ॥

ત્વરમાણશ્ચ ધર્માત્મા રક્તમાલ્યાનુલેપનઃ ।

રથેન ખરયુક્તેન પ્રયાતો દક્ષિણામુખઃ ॥ 15 ॥

પ્રહસન્તીવ રાજાનં પ્રમદા રક્તવાસિની ।

પ્રકર્ષન્તી મયા દૃષ્ટા રાક્ષસી વિકૃતાનના ॥ 16 ॥

એવમેતન્મયા દૃષ્ટમિમાં રાત્રિં ભયાવહમ્ ।

અહં રામોઽથવા રાજા લક્ષ્મણો વા મરિષ્યતિ ॥ 17 ॥

નરો યાનેન ય સ્સ્વપ્ને સ્વરયુક્તેન યાતિ હિ ।

અચિરાત્તસ્ય ધૂમાગ્રં ચિતાયાં સમ્પ્રદૃશ્યતે ॥ 18 ॥

એતન્નિમિત્તં દીનોઽહં તન્નવઃ પ્રતિપૂજયે ।

શુષ્યતીવ ચ મે કણ્ઠઃ ન સ્વસ્થમિવ મે મનઃ ॥ 19 ॥

ન પશ્યામિ ભયસ્થાનં ભયં ચૈવોપધારયે ભ્રષ્ટશ્ચ સ્વરયોગો મે છાયા ચોપહતા મમ ।

જુગુપ્સન્નિવ ચાઽત્માનં ન પશ્યમિ ચ કારણમ્ ॥ 20 ॥

ઇમાં ચ દુસ્સ્વપ્નગતિં નિશામ્યતામનેકરૂપામવિતર્કિતાં પુરા ।

ભયં મહત્તદ્ધૃદયાન્નયાતિ મે વિચિન્ત્ય રાજાનમચિન્તદર્શનમ્ ॥ 21 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે એકોનસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ekonasaptatitamassargaḥ |

yāmeva rātriṃ te dūtāḥ praviśanti sma tāṃ purīm |

bharatenāpi tāṃ rātriṃ svapno dṛṣṭo'yamapriyaḥ || 1 ||

vyuṣṭāmeva tu tāṃ rātriṃ dṛṣṭvā taṃ svapnamapriyam |

putro rājādhirājasya subhṛśaṃ paryatapyata || 2 ||

tapyamānaṃ samājñāya vayasyāḥ priyavādinaḥ |

āyāsaṃ hi vineṣyanta ssabhāyāṃ cakrire kathāḥ || 3 ||

vādayanti tathā śāntiṃ lāsa yantyapi cāpare |

nāṭakānyapare prāhurhāsyāni vividhāni ca || 4 ||

sa tairmahātmā bharatassakhibhiḥ priyavādibhiḥ |

goṣṭhīhāsyāni kurvadbhirna prāhṛṣyata rāghavaḥ || 5 ||

tamabravītpriyasakho bharataṃ sakhibhirvṛtam |

suhṛdbhiḥ paryupāsīnaḥ kiṃ sakhe nānumodase || 6 ||

evaṃ bruvāṇaṃ suhṛdaṃ bharataḥ pratyuvāca ha |

śruṇu tvaṃ yannimittaṃ me dainyametadupāgatam || 7 ||

svapne pitaramadrākṣaṃ malinaṃ mukta mūrdhajam |

patantamadriśikharātkaluṣe gomayahrade || 8 ||

plavamānaśca me dṛṣṭassa tasmingomayahrade |

pibannañjalinā tailaṃ hasannapi muhurmuhuḥ || 9 ||

tatastilaudanaṃ bhuktvā punaḥ punaradhaśśirāḥ |

tailenābhyaktasarvāṅgaḥ tailamevānvagāhata || 10 ||

svapne'pi sāgaraṃ śuṣkaṃ candraṃ ca patitaṃ bhavi |

uparuddhāṃ ca jagatīṃ tamaseva samāvṛtām || 11 ||

aupavāhyasya nāgasya viṣāṇaṃ śakalīkṛtam |

sahasācāpi saṃśāntaṃ jvalitaṃ jātavedasam || 12 ||

avatīrṇāṃ ca pṛthivīṃ śuṣkāṃ śca vividhān drumān |

ahaṃ paśyāmi vidhvastān sadhūmāṃścāpi parvatān || 13 ||

pīṭhe kārṣṇāyase cainaṃ niṣaṇṇaṃ kṛṣṇavāsasam |

prahasanti sma rājānaṃ pramadāḥ kṛṣṇapiṅgalāḥ || 14 ||

tvaramāṇaśca dharmātmā raktamālyānulepanaḥ |

rathena kharayuktena prayāto dakṣiṇāmukhaḥ || 15 ||

prahasantīva rājānaṃ pramadā raktavāsinī |

prakarṣantī mayā dṛṣṭā rākṣasī vikṛtānanā || 16 ||

evametanmayā dṛṣṭamimāṃ rātriṃ bhayāvaham |

ahaṃ rāmo'thavā rājā lakṣmaṇo vā mariṣyati || 17 ||

naro yānena ya ssvapne svarayuktena yāti hi |

acirāttasya dhūmāgraṃ citāyāṃ sampradṛśyate || 18 ||

etannimittaṃ dīno'haṃ tannavaḥ pratipūjaye |

śuṣyatīva ca me kaṇṭhaḥ na svasthamiva me manaḥ || 19 ||

na paśyāmi bhayasthānaṃ bhayaṃ caivopadhāraye bhraṣṭaśca svarayogo me chāyā copahatā mama |

jugupsanniva cā'tmānaṃ na paśyami ca kāraṇam || 20 ||

imāṃ ca dussvapnagatiṃ niśāmyatāmanekarūpāmavitarkitāṃ purā |

bhayaṃ mahattaddhṛdayānnayāti me vicintya rājānamacintadarśanam || 21 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonasaptatitamassargaḥ ||