2.6 Ayodhyakanda - Shashtha Sargah

ॐ

2.6 અયોધ્યાકાણ્ડ - ષષ્ઠ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।

અથ ષષ્ઠસ્સર્ગઃ ।

ગતે પુરોહિતે રામઃ સ્નાતો નિયતમાનસઃ ।

સહ પત્ન્યા વિશાલાક્ષ્યા નારાયણમુપાગમત્ ॥ 1 ॥

પ્રગૃહ્ય શિરસા પાત્રીં હવિષો વિધિવત્તદા ।

મહતે દૈવતાયાજ્યં જુહાવ જ્વલિતેઽનલે ॥ 2 ॥

શેષં ચ હવિષસ્તસ્ય પ્રાશ્યાશાસ્યાત્મનઃ પ્રિયમ્ ।

ધ્યાયન્નારાયણં દેવં સ્વાસ્તીર્ણે કુશસંસ્તરે ॥ 3 ॥

વાગ્યત સ્સહ વૈદેહ્યા ભૂત્વા નિયતમાનસઃ ।

શ્રીમત્યાયતને વિષ્ણો શ્શિશ્યે નરવરાત્મજઃ ॥ 4 ॥

એકયામાવશિષ્ટાયાં રાત્ર્યાં પ્રતિવિબુદ્ધ્ય સઃ ।

અલઙ્કારવિધિં કૃત્સ્નં કારયામાસ વેશ્મનઃ ॥ 5 ॥

તત્ર શ્રૃણ્વન્સુખા વાચ સ્સૂતમાગધવન્દિનામ્ ।

પૂર્વાં સધ્યામુપાસીનો જજાપ યતમાનસઃ ॥ 6 ॥

તુષ્ટાવ પ્રણતશ્ચૈવ શિરસા મધુસૂદનમ્ ।

વિમલક્ષૌમસંવીતો વાચયામાસ સ દ્વિજાન્ ॥ 7 ॥

તેષાં પુણ્યાહઘોષોઽથ ગમ્ભીરમધુરસ્તદા ।

અયોધ્યાં પૂરયામાસ તૂર્યઘોષાનુનાદિતઃ ॥ 8 ॥

કૃતોપવાસં તુ તદા વૈદેહ્યા સહ રાઘવમ્ ।

અયોધ્યાનિલયશ્શ્રુત્વા સર્વઃ પ્રમુદિતો જનઃ ॥ 9 ॥

તતઃ પૌરજનસ્સર્વશ્શ્રુત્વા રામાભિષેચનમ્ ।

પ્રભાતાં રજનીં દૃષ્ટ્વા ચક્રે શોભયિતું પુરીમ્ ॥ 10 ॥

સિતાભ્રશિખરાભેષુ દેવતાયતનેષુ ચ ।

ચતુષ્પથેષુ રથ્યાસુ ચૈત્યેષ્વટ્ટાલકેષુ ચ ॥ 11 ॥

નાનાપણ્યસમૃદ્ધેષુ વણિજામાપણેષુ ચ ।

કુટુમ્બિનાં સમૃદ્ધેષુ શ્રીમત્સુ ભવનેષુ ચ ॥ 12 ॥

સભાસુ ચૈવ સર્વાસુ વૃક્ષેષ્વાલક્ષિતેષુ ચ ।

ધ્વજા સ્સમુચ્છ્રિતાશ્ચિત્રાઃ પતાકાશ્ચાભવંસ્તદા ॥ 13 ॥

નટનર્તકસઙ્ઘાનાં ગાયકાનાં ચ ગાયતામ્ ।

મનઃ કર્ણસુખા વાચ શ્શુશૃવુશ્ચ તતસ્તતઃ ॥ 14 ॥

રામાભિષેકયુક્તાશ્ચ કથાશ્ચક્રુર્મિથો જનાઃ ।

રામાભિષેકે સમ્પ્રાપ્તે ચત્વરેષુ ગૃહેષુ ચ ॥ 15 ॥

બાલા અપિ ક્રીડમાના ગૃહદ્વારેષુ સઙ્ઘશઃ ।

રામાભિષવસંયુક્તાશ્ચક્રુરેવં મિથઃ કથાઃ ॥ 16 ॥

કૃતપુષ્પોપહારશ્ચ ધૂપગન્ધાધિવાસિતઃ ।

રાજમાર્ગઃ કૃતઃ શ્રીમાન્પૌરૈ રામાભિષેચને ॥ 17 ॥

પ્રકાશકરણાર્થં ચ નિશાગમનશઙ્કયા ।

દીપવૃક્ષાં સ્તથા ચક્રુરનુ રથ્યાસુ સર્વશઃ ॥ 18 ॥

અલઙ્કારં પુરસ્યૈવં કૃત્વા તત્પુરવાસિનઃ ।

આકાઙ્ક્ષમાણા રામસ્ય યૌવરાજ્યાભિષેચનમ્ ॥ 19 ॥

સમેત્ય સઙ્ઘશસ્સર્વે ચત્વરેષુ સભાસુ ચ ।

કથયન્તો મિથસ્તત્ર પ્રશશંસુર્જનાધિપમ્ ॥ 20 ॥

અહો મહાત્મા રાજાઽયમિક્ષ્વાકુકુલનન્દનઃ ।

જ્ઞાત્વા યો વૃદ્ધમાત્માનં રામં રાજ્યેઽભિષેક્ષ્યતિ ॥ 21 ॥

સર્વેપ્યનુગૃહીતા સ્મો યન્નો રામો મહીપતિઃ ।

ચિરાય ભવિતા ગોપ્તા દૃષ્ટલોકપરાવરઃ ॥ 22 ॥

અનુદ્ધતમનાઃ વિદ્વાન્ધર્માત્મા ભ્રાતૃવત્સલઃ ।

યથા ચ ભ્રાતૃષુ સ્નિગ્ધસ્તથાઽસ્માસ્વપિ રાઘવઃ ॥ 23 ॥

ચિરં જીવતુ ધર્માત્મા રાજા દશરથોઽનઘઃ ।

યત્પ્રસાદોનભિષિક્તં તુ રામં દ્રક્ષ્યામહે વયમ્ ॥ 24 ॥

એવંવિધં કથયતાં પૌરાણાં શુશ્રુવુ સ્તદા ।

દિગ્ભ્યોપિ શ્રુતવૃત્તાન્તાઃ પ્રાપ્તા જાનપદા જનાઃ ॥ 25 ॥

તે તુ દિગ્ભ્યઃ પુરીં પ્રાપ્તા દ્રષ્ટું રામાભિષેચનમ્ ।

રામસ્ય પૂરયામાસુઃ પુરીં જાનપદા જનાઃ ॥ 26 ॥

જનૌઘૈસ્તૈર્વિસર્પદ્ભિઃ શુશ્રુવે તત્ર નિસ્વનઃ ।

પર્વસૂદીર્ણવેગસ્ય સાગરસ્યેવ નિસ્વનઃ ॥ 27 ॥

તતસ્તદિન્દ્રક્ષયસન્નિભં પુરં દિદૃક્ષુભિર્જાનપદૈરુપાગતૈઃ ।

સમન્તત સ્સસ્વનમાકુલં બભૌ સમુદ્રયાદોભિરિવાર્ણવોદકમ્ ॥ 28 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે ષષ્ઠસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ṣaṣṭhassargaḥ |

gate purohite rāmaḥ snāto niyatamānasaḥ |

saha patnyā viśālākṣyā nārāyaṇamupāgamat || 1 ||

pragṛhya śirasā pātrīṃ haviṣo vidhivattadā |

mahate daivatāyājyaṃ juhāva jvalite'nale || 2 ||

śeṣaṃ ca haviṣastasya prāśyāśāsyātmanaḥ priyam |

dhyāyannārāyaṇaṃ devaṃ svāstīrṇe kuśasaṃstare || 3 ||

vāgyata ssaha vaidehyā bhūtvā niyatamānasaḥ |

śrīmatyāyatane viṣṇo śśiśye naravarātmajaḥ || 4 ||

ekayāmāvaśiṣṭāyāṃ rātryāṃ prativibuddhya saḥ |

alaṅkāravidhiṃ kṛtsnaṃ kārayāmāsa veśmanaḥ || 5 ||

tatra śrṛṇvansukhā vāca ssūtamāgadhavandinām |

pūrvāṃ sadhyāmupāsīno jajāpa yatamānasaḥ || 6 ||

tuṣṭāva praṇataścaiva śirasā madhusūdanam |

vimalakṣaumasaṃvīto vācayāmāsa sa dvijān || 7 ||

teṣāṃ puṇyāhaghoṣo'tha gambhīramadhurastadā |

ayodhyāṃ pūrayāmāsa tūryaghoṣānunāditaḥ || 8 ||

kṛtopavāsaṃ tu tadā vaidehyā saha rāghavam |

ayodhyānilayaśśrutvā sarvaḥ pramudito janaḥ || 9 ||

tataḥ paurajanassarvaśśrutvā rāmābhiṣecanam |

prabhātāṃ rajanīṃ dṛṣṭvā cakre śobhayituṃ purīm || 10 ||

sitābhraśikharābheṣu devatāyataneṣu ca |

catuṣpatheṣu rathyāsu caityeṣvaṭṭālakeṣu ca || 11 ||

nānāpaṇyasamṛddheṣu vaṇijāmāpaṇeṣu ca |

kuṭumbināṃ samṛddheṣu śrīmatsu bhavaneṣu ca || 12 ||

sabhāsu caiva sarvāsu vṛkṣeṣvālakṣiteṣu ca |

dhvajā ssamucchritāścitrāḥ patākāścābhavaṃstadā || 13 ||

naṭanartakasaṅghānāṃ gāyakānāṃ ca gāyatām |

manaḥ karṇasukhā vāca śśuśṛvuśca tatastataḥ || 14 ||

rāmābhiṣekayuktāśca kathāścakrurmitho janāḥ |

rāmābhiṣeke samprāpte catvareṣu gṛheṣu ca || 15 ||

bālā api krīḍamānā gṛhadvāreṣu saṅghaśaḥ |

rāmābhiṣavasaṃyuktāścakrurevaṃ mithaḥ kathāḥ || 16 ||

kṛtapuṣpopahāraśca dhūpagandhādhivāsitaḥ |

rājamārgaḥ kṛtaḥ śrīmānpaurai rāmābhiṣecane || 17 ||

prakāśakaraṇārthaṃ ca niśāgamanaśaṅkayā |

dīpavṛkṣāṃ stathā cakruranu rathyāsu sarvaśaḥ || 18 ||

alaṅkāraṃ purasyaivaṃ kṛtvā tatpuravāsinaḥ |

ākāṅkṣamāṇā rāmasya yauvarājyābhiṣecanam || 19 ||

sametya saṅghaśassarve catvareṣu sabhāsu ca |

kathayanto mithastatra praśaśaṃsurjanādhipam || 20 ||

aho mahātmā rājā'yamikṣvākukulanandanaḥ |

jñātvā yo vṛddhamātmānaṃ rāmaṃ rājye'bhiṣekṣyati || 21 ||

sarvepyanugṛhītā smo yanno rāmo mahīpatiḥ |

cirāya bhavitā goptā dṛṣṭalokaparāvaraḥ || 22 ||

anuddhatamanāḥ vidvāndharmātmā bhrātṛvatsalaḥ |

yathā ca bhrātṛṣu snigdhastathā'smāsvapi rāghavaḥ || 23 ||

ciraṃ jīvatu dharmātmā rājā daśaratho'naghaḥ |

yatprasādonabhiṣiktaṃ tu rāmaṃ drakṣyāmahe vayam || 24 ||

evaṃvidhaṃ kathayatāṃ paurāṇāṃ śuśruvu stadā |

digbhyopi śrutavṛttāntāḥ prāptā jānapadā janāḥ || 25 ||

te tu digbhyaḥ purīṃ prāptā draṣṭuṃ rāmābhiṣecanam |

rāmasya pūrayāmāsuḥ purīṃ jānapadā janāḥ || 26 ||

janaughaistairvisarpadbhiḥ śuśruve tatra nisvanaḥ |

parvasūdīrṇavegasya sāgarasyeva nisvanaḥ || 27 ||

tatastadindrakṣayasannibhaṃ puraṃ didṛkṣubhirjānapadairupāgataiḥ |

samantata ssasvanamākulaṃ babhau samudrayādobhirivārṇavodakam || 28 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||