1.75 Balakanda - Panchasaptatitama Sargah

ॐ

1.75 બાલકાણ્ડ - પઞ્ચસપ્તતિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ પઞ્ચસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ।

રામ દાશરથે રામ વીર્યં તે શ્રૂયતેઽદ્ભુતમ્ ।

ધનુષો ભેદનં ચૈવ નિખિલેન મયા શ્રુતમ્ ॥ 1 ॥

તદદ્ભુતમચિન્ત્યં ચ ભેદનં ધનુષસ્ત્વયા ।

તચ્છ્રુત્વાઽહમનુપ્રાપ્તો ધનુર્ગૃહ્યાપરં શુભમ્ ॥ 2 ॥

તદિદં ઘોરસઙ્કાશં જામદગ્ન્યં મહદ્ધનુઃ ।

પૂરયસ્વ શરેણૈવ સ્વબલં દર્શયસ્વ ચ ॥ 3 ॥

તદહં તે બલં દૃષ્ટ્વા ધનુષોઽસ્ય પ્રપૂરણે ।

દ્વન્દ્વયુદ્ધં પ્રદાસ્યામિ વીર્યશ્લાઘ્યસ્ય રાઘવ ॥ 4 ॥

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા રાજા દશરથસ્તદા ।

વિષણ્ણવદનો દીનઃ પ્રાઞ્જલિર્વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 5 ॥

ક્ષત્રરોષાત્પ્રશાન્તસ્ત્વં બ્રાહ્મણશ્ચ મહાયશાઃ ।

બાલાનાં મમ પુત્રાણામભયં દાતુમર્હસિ ॥ 6 ॥

ભાર્ગવાણાં કુલે જાતઃ સ્વાધ્યાયવ્રતશાલિનામ્ ।

સહાસ્રાક્ષે પ્રતિજ્ઞાય શસ્ત્રં નિક્ષિપ્તવાનસિ ॥ 7 ॥

સ ત્વં ધર્મપરો ભૂત્વા કાશ્યપાય વસુન્ધરામ્ ।

દત્ત્વા વનમુપાગમ્ય મહેન્દ્રકૃતકેતનઃ ॥ 8 ॥

મમ સર્વવિનાશાય સમ્પ્રાપ્તસ્ત્વં મહામુને ।

ન ચૈકસ્મિન્ હતે રામે સર્વે જીવામહે વયમ્ ॥ 9 ॥

બ્રુવત્યેવં દશરથે જામદગ્ન્યઃ પ્રતાપવાન્ ।

અનાદૃત્યૈવ તદ્વાક્યં રામમેવાભ્યભાષત ॥ 10 ॥

ઇમે દ્વે ધનુષી શ્રેષ્ઠે દિવ્યે લોકાભિવિશ્રુતે ।

દૃઢે બલવતી મુખ્યે સુકૃતે વિશ્વકર્મણા ॥ 11 ॥

અતિસૃષ્ટં સુરૈરેકં ત્ર્યમ્બકાય યુયુત્સવે ।

ત્રિપુરઘ્નં નરશ્રેષ્ઠ ભગ્નં કાકુત્સ્થ યત્ત્વયા ॥ 12 ॥

ઇદં દ્વિતીયં દુર્ધર્ષં વિષ્ણોર્દત્તં સુરોત્તમૈઃ ।

તદિદં વૈષ્ણવં રામ ધનુઃ પરમભાસ્વરમ્ ।

સમાનસારં કાકુત્સ્થ રૌદ્રેણ ધનુષા ત્વિદમ્ ॥ 13 ॥

તદા તુ દેવતાસ્સર્વાઃ પૃચ્છન્તિ સ્મ પિતામહમ્ ।

શિતિકણ્ઠસ્ય વિષ્ણોશ્ચ બલાબલનિરીક્ષયા ॥ 14 ॥

અભિપ્રાયં તુ વિજ્ઞાય દેવતાનાં પિતામહઃ ।

વિરોધં જનયામાસ તયો સ્સત્યવતાં વરઃ ॥ 15 ॥

વિરોધે ચ મહદ્યુદ્ધમભવદ્રોમહર્ષણમ્ ।

શિતિકણ્ઠસ્ય વિષ્ણોશ્ચ પરસ્પરજિગીષુણોઃ ॥ 16 ॥

તદા તુ જૃમ્ભિતં શૈવં ધનુર્ભીમપરાક્રમમ્ ।

હુઙ્કારેણ મહાદેવ સ્તમ્ભિતોઽથ ત્રિલોચનઃ ॥ 17 ॥

દેવૈસ્તદા સમાગમ્ય સર્ષિસઘૈ સ્સચારણૈઃ ।

યાચિતૌ પ્રશમં તત્ર જગ્મતુસ્તૌ સુરોત્તમૌ ॥ 18 ॥

જૃમ્ભિતં તદ્ધનુર્દ્રૃષ્ટ્વા શૈવં વિષ્ણુપરાક્રમૈઃ ।

અધિકં મેનિરે વિષ્ણું દેવા સ્સર્ષિગણાસ્તદા ॥ 19 ॥

ધનૂ રુદ્રસ્તુ સઙ્કૃદ્ધો વિદેહેષુ મહાયશાઃ ।

દેવરાતસ્ય રાજર્ષેર્દદૌ હસ્તે સસાયકમ્ ॥ 20 ॥

ઇદં ચ વૈષ્ણવં રામ ધનુઃ પરપુરઞ્જયમ્ ।

ઋચીકે ભાર્ગવે પ્રાદાદ્વિષ્ણુઃ સ ન્યાસમુત્તમમ્ ॥ 21 ॥

ઋચીકસ્તુ મહાતેજાઃ પુત્રસ્યાપ્રતિકર્મણઃ ।

પિતુર્મમ દદૌ દિવ્યં જમદગ્નેર્મહાત્મનઃ ॥ 22 ॥

ન્યસ્તશસ્ત્રે પિતરિ મે તપોબલસમન્વિતે ।

અર્જુનો વિદધે મૃત્યું પ્રાકૃતાં બુદ્ધિમાસ્થિતઃ ॥ 23 ॥

વધમપ્રતિરૂપં તુ પિતુ શ્શૃત્વા સુદારુણમ્ ।

ક્ષત્રમુત્સાદયન્રોષાજ્જાતં જાતમનેકશઃ ॥ 24 ॥

પૃથિવીં ચાખિલાં પ્રાપ્ય કાશ્યપાય મહાત્મને ।

યજ્ઞસ્યાન્તે તદા રામ દક્ષિણાં પુણ્યકર્મણે ।

દત્ત્વા મહેન્દ્રનિલયસ્તપોબલસમન્વિતઃ ॥ 25 ॥

અદ્યતૂત્તમવીર્યેણ ત્વયા રામ મહાબલ ।

શ્રુતવાન્ ધનુષો ભેદં તતોઽહં દ્રુતમાગતઃ ॥ 26 ॥

તદિદં વૈષ્ણવં રામ પિતૃપૈતામહં મહત્ ।

ક્ષત્રધર્મં પુરસ્કૃત્ય ગૃહ્ણીષ્વ ધનુરુત્તમમ્ ॥ 27 ॥

યોજયસ્વ ધનુશ્શ્રેષ્ઠે શરં પરપુરઞ્જયમ્ ।

યદિ શક્નોષિ કાકુત્સ્થ દ્વન્દ્વં દાસ્યામિ તે તતઃ ॥ 28 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે પઞ્ચસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha pañcasaptatitamassargaḥ |

rāma dāśarathe rāma vīryaṃ te śrūyate'dbhutam |

dhanuṣo bhedanaṃ caiva nikhilena mayā śrutam || 1 ||

tadadbhutamacintyaṃ ca bhedanaṃ dhanuṣastvayā |

tacchrutvā'hamanuprāpto dhanurgṛhyāparaṃ śubham || 2 ||

tadidaṃ ghorasaṅkāśaṃ jāmadagnyaṃ mahaddhanuḥ |

pūrayasva śareṇaiva svabalaṃ darśayasva ca || 3 ||

tadahaṃ te balaṃ dṛṣṭvā dhanuṣo'sya prapūraṇe |

dvandvayuddhaṃ pradāsyāmi vīryaślāghyasya rāghava || 4 ||

tasya tadvacanaṃ śrutvā rājā daśarathastadā |

viṣaṇṇavadano dīnaḥ prāñjalirvākyamabravīt || 5 ||

kṣatraroṣātpraśāntastvaṃ brāhmaṇaśca mahāyaśāḥ |

bālānāṃ mama putrāṇāmabhayaṃ dātumarhasi || 6 ||

bhārgavāṇāṃ kule jātaḥ svādhyāyavrataśālinām |

sahāsrākṣe pratijñāya śastraṃ nikṣiptavānasi || 7 ||

sa tvaṃ dharmaparo bhūtvā kāśyapāya vasundharām |

dattvā vanamupāgamya mahendrakṛtaketanaḥ || 8 ||

mama sarvavināśāya samprāptastvaṃ mahāmune |

na caikasmin hate rāme sarve jīvāmahe vayam || 9 ||

bruvatyevaṃ daśarathe jāmadagnyaḥ pratāpavān |

anādṛtyaiva tadvākyaṃ rāmamevābhyabhāṣata || 10 ||

ime dve dhanuṣī śreṣṭhe divye lokābhiviśrute |

dṛḍhe balavatī mukhye sukṛte viśvakarmaṇā || 11 ||

atisṛṣṭaṃ surairekaṃ tryambakāya yuyutsave |

tripuraghnaṃ naraśreṣṭha bhagnaṃ kākutstha yattvayā || 12 ||

idaṃ dvitīyaṃ durdharṣaṃ viṣṇordattaṃ surottamaiḥ |

tadidaṃ vaiṣṇavaṃ rāma dhanuḥ paramabhāsvaram |

samānasāraṃ kākutstha raudreṇa dhanuṣā tvidam || 13 ||

tadā tu devatāssarvāḥ pṛcchanti sma pitāmaham |

śitikaṇṭhasya viṣṇośca balābalanirīkṣayā || 14 ||

abhiprāyaṃ tu vijñāya devatānāṃ pitāmahaḥ |

virodhaṃ janayāmāsa tayo ssatyavatāṃ varaḥ || 15 ||

virodhe ca mahadyuddhamabhavadromaharṣaṇam |

śitikaṇṭhasya viṣṇośca parasparajigīṣuṇoḥ || 16 ||

tadā tu jṛmbhitaṃ śaivaṃ dhanurbhīmaparākramam |

huṅkāreṇa mahādeva stambhito'tha trilocanaḥ || 17 ||

devaistadā samāgamya sarṣisaghai ssacāraṇaiḥ |

yācitau praśamaṃ tatra jagmatustau surottamau || 18 ||

jṛmbhitaṃ taddhanurdrṛṣṭvā śaivaṃ viṣṇuparākramaiḥ |

adhikaṃ menire viṣṇuṃ devā ssarṣigaṇāstadā || 19 ||

dhanū rudrastu saṅkṛddho videheṣu mahāyaśāḥ |

devarātasya rājarṣerdadau haste sasāyakam || 20 ||

idaṃ ca vaiṣṇavaṃ rāma dhanuḥ parapurañjayam |

ṛcīke bhārgave prādādviṣṇuḥ sa nyāsamuttamam || 21 ||

ṛcīkastu mahātejāḥ putrasyāpratikarmaṇaḥ |

piturmama dadau divyaṃ jamadagnermahātmanaḥ || 22 ||

nyastaśastre pitari me tapobalasamanvite |

arjuno vidadhe mṛtyuṃ prākṛtāṃ buddhimāsthitaḥ || 23 ||

vadhamapratirūpaṃ tu pitu śśṛtvā sudāruṇam |

kṣatramutsādayanroṣājjātaṃ jātamanekaśaḥ || 24 ||

pṛthivīṃ cākhilāṃ prāpya kāśyapāya mahātmane |

yajñasyānte tadā rāma dakṣiṇāṃ puṇyakarmaṇe |

dattvā mahendranilayastapobalasamanvitaḥ || 25 ||

adyatūttamavīryeṇa tvayā rāma mahābala |

śrutavān dhanuṣo bhedaṃ tato'haṃ drutamāgataḥ || 26 ||

tadidaṃ vaiṣṇavaṃ rāma pitṛpaitāmahaṃ mahat |

kṣatradharmaṃ puraskṛtya gṛhṇīṣva dhanuruttamam || 27 ||

yojayasva dhanuśśreṣṭhe śaraṃ parapurañjayam |

yadi śaknoṣi kākutstha dvandvaṃ dāsyāmi te tataḥ || 28 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe pañcasaptatitamassargaḥ ||