1.72 Balakanda - Dvisaptatitama Sargah

ॐ

1.72 બાલકાણ્ડ - દ્વિસપ્તતિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ દ્વિસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ।

તમુક્તવન્તં વૈદેહં વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ ।

ઉવાચ વચનં વીરં વસિષ્ઠસહિતો નૃપમ્ ॥ 1 ॥

અચિન્ત્યાન્યપ્રમેયાનિ કુલાનિ નરપુઙ્ગવ ।

ઇક્ષ્વાકૂણાં વિદેહાનાં નૈષાં તુલ્યોઽસ્તિ કશ્ચન ॥ 2 ॥

સદૃશો ધર્મસમ્બન્ધઃ સદૃશો રૂપસમ્પદા ।

રામલક્ષ્મણયો રાજન્ સીતા ચોર્મિલયા સહ ॥ 3 ॥

વક્તવ્યં ચ નરશ્રેષ્ઠ શ્રૂયતાં વચનં મમ ।

ભ્રાતા યવીયાન્ ધર્મજ્ઞ એષ રાજા કુશધ્વજઃ ॥ 4 ॥

અસ્ય ધર્માત્મનો રાજન્ રૂપેણાપ્રતિમં ભુવિ ।

સુતાદ્વયં નરશ્રેષ્ઠ પત્ન્યર્થં વરયામહે ॥ 5 ॥

ભરતસ્ય કુમારસ્ય શત્રુઘ્નસ્ય ચ ધીમતઃ ।

વરયામસ્સુતે રાજન્ તયોરર્થે મહાત્મનોઃ ॥ 6 ॥

પુત્રા દશરથસ્યેમે રૂપયૌવનશાલિનઃ ।

લોકપાલોપમાસ્સર્વે દેવતુલ્યપરાક્રમાઃ ॥ 7 ॥

ઉભયોરપિ રાજેન્દ્ર સમ્બન્ધેનાનુબધ્યતામ્ ।

ઇક્ષ્વાકોઃ કુલમવ્યગ્રં ભવતઃપુણ્યકર્મણઃ ॥ 8 ॥

વિશ્વામિત્રવચ શ્શૃત્વા વસિષ્ઠસ્ય મતે તદા ।

જનકઃ પ્રાઞ્જલિર્વાક્યમુવાચ મુનિપુઙ્ગવૌ ॥ 9 ॥

કુલં ધન્યમિદં મન્યે યેષાં નો મુનિપુઙ્ગવૌ ।

સદૃશં કુલસમ્બન્ધં યદાજ્ઞાપયથઃ સ્વયમ્ ॥ 10 ॥

એવં ભવતુ ભદ્રં વઃ કુશધ્વજસુતે ઇમે ।

પત્ન્યૌ ભજેતાં સહિતૌ શત્રુઘ્નભરતાવુભૌ ॥ 11 ॥

એકાહ્ના રાજપુત્રીણાં ચતસૃણાં મહામુને ।

પાણીન્ ગૃહ્ણન્તુ ચત્વારો રાજપુત્રા મહાબલાઃ ॥ 12 ॥

ઉત્તરે દિવસે બ્રહ્મન્ ફલ્ગુનીભ્યાં મનીષિણઃ ।

વૈવાહિકં પ્રશંસન્તિ ભગો યત્ર પ્રજાપતિઃ ॥ 13 ॥

એવમુક્ત્વા વચસ્સૌમ્યં પ્રત્યુત્થાય કૃતાઞ્જલિઃ ।

ઉભૌ મુનિવરૌ રાજા જનકો વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 14 ॥

પરો ધર્મઃ કૃતો મહ્યં શિષ્યોઽસ્મિભવતો સદા ।

ઇમાન્યાસનમુખ્યાનિ આસાતાં મુનિપુઙ્ગવૌ ॥ 15 ॥

યથા દશરથસ્યેયં તથાઽયોધ્યા પુરી મમ ।

પ્રભુત્વે નાસ્તિ સન્દેહો યથાર્હં કર્તુમર્હથ ॥ 16 ॥

તથા બ્રુવતિ વૈદેહે જનકે રઘુનન્દનઃ ।

રાજા દશરથો હૃષ્ટઃ પ્રત્યુવાચ મહીપતિમ્ ॥ 17 ॥

યુવામસઙ્ખ્યેયગુણૌ ભ્રાતરૌ મિથિલેશ્વરૌ ।

ઋષયો રાજસઙ્ઘાશ્ચ ભવદ્ભ્યામભિપૂજિતાઃ ॥ 18 ॥

સ્વસ્તિ પ્રાપ્નુહિ ભદ્રં તે ગમિષ્યામિ સ્વમાલયમ્ ।

શ્રાદ્ધકર્માણિ સર્વાણિ વિધાસ્યામીતિ ચાબ્રવીત્ ॥ 19 ॥

તમાપૃષ્ટ્વા નરપતિં રાજા દશરથસ્તદા ।

મુનીન્દ્રૌ તૌ પુરસ્કૃત્ય જગામાશુ મહાયશાઃ ॥ 20 ॥

સ ગત્વા નિલયં રાજા શ્રાદ્ધં કૃત્વા વિધાનતઃ ।

પ્રભાતે કાલ્યમુત્થાય ચક્રે ગોદાનમુત્તમમ્ ॥ 21 ॥

ગવાં શતસહસ્રાણિ બ્રાહ્મણેભ્યો નરાધિપઃ ।

એકૈકશો દદૌ રાજા પુત્રાનુદ્દિશ્ય ધર્મતઃ ॥ 22 ॥

સુવર્ણશ્રુઙ્ગા સ્સમ્પન્ના સ્સવત્સાઃ કાંસ્યદોહનાઃ ।

ગવાં શતસહસ્રાણિ ચત્વારિ પુરુષર્ષભઃ ॥ 23 ॥

વિત્તમન્યચ્ચ સુબહુદ્વિજેભ્યો રઘુનન્દનઃ ।

દદૌ ગોદાનમુદ્દિશ્ય પુત્રાણાં પુત્રવત્સલઃ ॥ 24 ॥

સ સુતૈઃ કૃતગોદાનૈર્વૃતસ્તુ નૃપતિસ્તદા ।

લોકપાલૈરિવાભાતિ વૃતઃ સ્સૌમ્યઃ પ્રજાપતિઃ ॥ 25 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે દ્વિસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha dvisaptatitamassargaḥ |

tamuktavantaṃ vaidehaṃ viśvāmitro mahāmuniḥ |

uvāca vacanaṃ vīraṃ vasiṣṭhasahito nṛpam || 1 ||

acintyānyaprameyāni kulāni narapuṅgava |

ikṣvākūṇāṃ videhānāṃ naiṣāṃ tulyo'sti kaścana || 2 ||

sadṛśo dharmasambandhaḥ sadṛśo rūpasampadā |

rāmalakṣmaṇayo rājan sītā cormilayā saha || 3 ||

vaktavyaṃ ca naraśreṣṭha śrūyatāṃ vacanaṃ mama |

bhrātā yavīyān dharmajña eṣa rājā kuśadhvajaḥ || 4 ||

asya dharmātmano rājan rūpeṇāpratimaṃ bhuvi |

sutādvayaṃ naraśreṣṭha patnyarthaṃ varayāmahe || 5 ||

bharatasya kumārasya śatrughnasya ca dhīmataḥ |

varayāmassute rājan tayorarthe mahātmanoḥ || 6 ||

putrā daśarathasyeme rūpayauvanaśālinaḥ |

lokapālopamāssarve devatulyaparākramāḥ || 7 ||

ubhayorapi rājendra sambandhenānubadhyatām |

ikṣvākoḥ kulamavyagraṃ bhavataḥpuṇyakarmaṇaḥ || 8 ||

viśvāmitravaca śśṛtvā vasiṣṭhasya mate tadā |

janakaḥ prāñjalirvākyamuvāca munipuṅgavau || 9 ||

kulaṃ dhanyamidaṃ manye yeṣāṃ no munipuṅgavau |

sadṛśaṃ kulasambandhaṃ yadājñāpayathaḥ svayam || 10 ||

evaṃ bhavatu bhadraṃ vaḥ kuśadhvajasute ime |

patnyau bhajetāṃ sahitau śatrughnabharatāvubhau || 11 ||

ekāhnā rājaputrīṇāṃ catasṛṇāṃ mahāmune |

pāṇīn gṛhṇantu catvāro rājaputrā mahābalāḥ || 12 ||

uttare divase brahman phalgunībhyāṃ manīṣiṇaḥ |

vaivāhikaṃ praśaṃsanti bhago yatra prajāpatiḥ || 13 ||

evamuktvā vacassaumyaṃ pratyutthāya kṛtāñjaliḥ |

ubhau munivarau rājā janako vākyamabravīt || 14 ||

paro dharmaḥ kṛto mahyaṃ śiṣyo'smibhavato sadā |

imānyāsanamukhyāni āsātāṃ munipuṅgavau || 15 ||

yathā daśarathasyeyaṃ tathā'yodhyā purī mama |

prabhutve nāsti sandeho yathārhaṃ kartumarhatha || 16 ||

tathā bruvati vaidehe janake raghunandanaḥ |

rājā daśaratho hṛṣṭaḥ pratyuvāca mahīpatim || 17 ||

yuvāmasaṅkhyeyaguṇau bhrātarau mithileśvarau |

ṛṣayo rājasaṅghāśca bhavadbhyāmabhipūjitāḥ || 18 ||

svasti prāpnuhi bhadraṃ te gamiṣyāmi svamālayam |

śrāddhakarmāṇi sarvāṇi vidhāsyāmīti cābravīt || 19 ||

tamāpṛṣṭvā narapatiṃ rājā daśarathastadā |

munīndrau tau puraskṛtya jagāmāśu mahāyaśāḥ || 20 ||

sa gatvā nilayaṃ rājā śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ |

prabhāte kālyamutthāya cakre godānamuttamam || 21 ||

gavāṃ śatasahasrāṇi brāhmaṇebhyo narādhipaḥ |

ekaikaśo dadau rājā putrānuddiśya dharmataḥ || 22 ||

suvarṇaśruṅgā ssampannā ssavatsāḥ kāṃsyadohanāḥ |

gavāṃ śatasahasrāṇi catvāri puruṣarṣabhaḥ || 23 ||

vittamanyacca subahudvijebhyo raghunandanaḥ |

dadau godānamuddiśya putrāṇāṃ putravatsalaḥ || 24 ||

sa sutaiḥ kṛtagodānairvṛtastu nṛpatistadā |

lokapālairivābhāti vṛtaḥ ssaumyaḥ prajāpatiḥ || 25 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvisaptatitamassargaḥ ||