1.7 Balakanda - Saptama Sargah

ॐ

1.7 બાલકાણ્ડ - સપ્તમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ સપ્તમસ્સર્ગઃ ।

. તસ્યામાત્યા ગુણૈરાસન્નિક્ષ્વાકોસ્તુ મહાત્મનઃ ।

મન્ત્રજ્ઞાશ્ચેઙ્ગિતજ્ઞાશ્ચ નિત્યં પ્રિયહિતે રતાઃ ॥ 1 ॥

અષ્ટૌ બભૂવુર્વીરસ્ય તસ્યામાત્યા યશસ્વિનઃ ।

શુચયશ્ચાનુરક્તાશ્ચ રાજકૃત્યેષુ નિત્યશઃ ॥ 2 ॥

ધૃષ્ટિર્જયન્તો વિજયસ્સિદ્ધાર્થો હ્યર્થસાધકઃ ।

અશોકો મન્ત્રપાલશ્ચ સુમન્ત્રશ્ચાષ્ટમોઽભવત્ ॥ 3 ॥

ઋત્વિજૌ દ્વાવભિમતૌ તસ્યાઽઽસ્તામૃષિસત્તમૌ ।

વસિષ્ઠો વામદેવશ્ચ મન્ત્રિણશ્ચ તથાપરે ॥ 4 ॥

વિદ્યાવિનીતા હ્રીમન્તઃ કુશલા નિયતેન્દ્રિયાઃ ।

શ્રીમન્તશ્ચ મહાત્માનશ્શાસ્ત્રજ્ઞા દૃઢવિક્રમાઃ ॥ 5 ॥

કીર્તિમન્તઃ પ્રણિહિતાઃ યથાવચનકારિણઃ ।

તેજઃ ક્ષમાયશઃપ્રાપ્તા સ્મિતપૂર્વાભિભાષિણઃ ॥ 6 ॥

ક્રોધાત્કામાર્થહેતોર્વા ન બ્રૂયુરનૃતં વચઃ ।

તેષામવિદિતં કિઞ્ચિત્સ્વેષુ નાસ્તિ પરેષુ વા ।

ક્રિયમાણં કૃતં વાપિ ચારેણાપિ ચિકીર્ષિતમ્ ॥ 7 ॥

કુશલા વ્યવહારેષુ સૌહૃદેષુ પરીક્ષિતાઃ ।

પ્રાપ્તકાલં તુ તે દણ્ડં ધારયેયુસ્સુતેષ્વપિ ॥ 8 ॥

કોશસઙ્ગ્રહણે યુક્તા બલસ્ય ચ પરિગ્રહે ।

અહિતં ચાપિ પુરુષં ન વિહિંસ્યુરદૂષકમ્ ॥ 9 ॥

વીરાશ્ચ નિયતોત્સાહા રાજશાસ્ત્રમનુષ્ઠિતાઃ ।

શુચીનાં રક્ષિતારશ્ચ નિત્યં વિષયવાસિનામ્ ॥ 10 ॥

બ્રહ્મ ક્ષત્રમહિંસન્તસ્તે કોશં સમપૂરયન્ ।

સુતીક્ષ્ણદણ્ડાસ્સમ્પ્રેક્ષ્ય પુરુષસ્ય બલાબલમ્ ॥ 11 ॥

શુચીનામેકબુદ્ધીનાં સર્વેષાં સમ્પ્રજાનતામ્ ।

નાસીત્પુરે વા રાષ્ટ્રે વા મૃષાવાદી નરઃ ક્વચિત્ ॥ 12 ॥

કશ્ચિન્ન દુષ્ટસ્તત્રાસીત્પરદારરતો નરઃ ।

પ્રશાન્તં સર્વમેવાસીદ્રાષ્ટ્રં પુરવરં ચ તત્ ॥ 13 ॥

સુવાસસસ્સુવેષાશ્ચ તે ચ સર્વે સુશીલિનઃ ।

હિતાર્થં ચ નરેન્દ્રસ્ય જાગ્રતો નયચક્ષુષા ॥ 14 ॥

ગુરોર્ગુણગૃહીતાશ્ચ પ્રખ્યાતાશ્ચ પરાક્રમે ।

વિદેશેષ્વપિ વિજ્ઞાતાસ્સર્વતો બુદ્ધિનિશ્ચયાત્ ॥ 15 ॥

સન્ધિવિગ્રહતત્ત્વજ્ઞાઃ પ્રકૃત્યા સમ્પદાન્વિતાઃ ॥ 16 ॥

મન્ત્રસંવરણે શક્તાશ્શ્લક્ષ્ણાસ્સૂક્ષ્માસુ બુદ્ધિષુ ।

નીતિશાસ્ત્રવિશેષજ્ઞાસ્સતતં પ્રિયવાદિનઃ ॥ 17 ॥

ઈદૃશૈસ્તૈરમાત્યૈસ્તુ રાજા દશરથોઽનઘઃ ।

ઉપપન્નો ગુણોપેતૈરન્વશાસદ્વસુન્ધરામ્ ॥ 18 ॥

અવેક્ષમાણશ્ચારેણ પ્રજા ધર્મેણ રઞ્જયન્ ।

પ્રજાનાં પાલનં કુર્વન્નધર્માન્પરિવર્જયન્ ॥ 19 ॥

વિશ્રુતસ્ત્રિષુ લોકેષુ વદાન્યસ્સત્યસઙ્ગરઃ ।

સ તત્ર પુરુષવ્યાઘ્રશ્શશાસ પૃથિવીમિમામ્ ॥ 20 ॥

નાધ્યગચ્છદ્વિશિષ્ટં વા તુલ્યં વા શત્રુમાત્મનઃ ।

મિત્રવાન્નતસામન્તઃ પ્રતાપહતકણ્ટકઃ ॥ 21 ॥

સ શશાસ જગદ્રાજા દિવં દેવપતિર્યથા ।

તૈર્મન્ત્રિભિર્મન્ત્રહિતે નિયુક્તૈ ર્વૃતોઽનુરક્તૈઃ કુશલૈસ્સમર્થૈઃ ।

સ પાર્થિવો દીપ્તિમવાપ યુક્ત સ્તેજોમયૈર્ગોભિરિવોદિતોઽર્કઃ ॥ 22 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે સપ્તમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha saptamassargaḥ |

. tasyāmātyā guṇairāsannikṣvākostu mahātmanaḥ |

mantrajñāśceṅgitajñāśca nityaṃ priyahite ratāḥ || 1 ||

aṣṭau babhūvurvīrasya tasyāmātyā yaśasvinaḥ |

śucayaścānuraktāśca rājakṛtyeṣu nityaśaḥ || 2 ||

dhṛṣṭirjayanto vijayassiddhārtho hyarthasādhakaḥ |

aśoko mantrapālaśca sumantraścāṣṭamo'bhavat || 3 ||

ṛtvijau dvāvabhimatau tasyā''stāmṛṣisattamau |

vasiṣṭho vāmadevaśca mantriṇaśca tathāpare || 4 ||

vidyāvinītā hrīmantaḥ kuśalā niyatendriyāḥ |

śrīmantaśca mahātmānaśśāstrajñā dṛḍhavikramāḥ || 5 ||

kīrtimantaḥ praṇihitāḥ yathāvacanakāriṇaḥ |

tejaḥ kṣamāyaśaḥprāptā smitapūrvābhibhāṣiṇaḥ || 6 ||

krodhātkāmārthahetorvā na brūyuranṛtaṃ vacaḥ |

teṣāmaviditaṃ kiñcitsveṣu nāsti pareṣu vā |

kriyamāṇaṃ kṛtaṃ vāpi cāreṇāpi cikīrṣitam || 7 ||

kuśalā vyavahāreṣu sauhṛdeṣu parīkṣitāḥ |

prāptakālaṃ tu te daṇḍaṃ dhārayeyussuteṣvapi || 8 ||

kośasaṅgrahaṇe yuktā balasya ca parigrahe |

ahitaṃ cāpi puruṣaṃ na vihiṃsyuradūṣakam || 9 ||

vīrāśca niyatotsāhā rājaśāstramanuṣṭhitāḥ |

śucīnāṃ rakṣitāraśca nityaṃ viṣayavāsinām || 10 ||

brahma kṣatramahiṃsantaste kośaṃ samapūrayan |

sutīkṣṇadaṇḍāssamprekṣya puruṣasya balābalam || 11 ||

śucīnāmekabuddhīnāṃ sarveṣāṃ samprajānatām |

nāsītpure vā rāṣṭre vā mṛṣāvādī naraḥ kvacit || 12 ||

kaścinna duṣṭastatrāsītparadārarato naraḥ |

praśāntaṃ sarvamevāsīdrāṣṭraṃ puravaraṃ ca tat || 13 ||

suvāsasassuveṣāśca te ca sarve suśīlinaḥ |

hitārthaṃ ca narendrasya jāgrato nayacakṣuṣā || 14 ||

gurorguṇagṛhītāśca prakhyātāśca parākrame |

videśeṣvapi vijñātāssarvato buddhiniścayāt || 15 ||

sandhivigrahatattvajñāḥ prakṛtyā sampadānvitāḥ || 16 ||

mantrasaṃvaraṇe śaktāśślakṣṇāssūkṣmāsu buddhiṣu |

nītiśāstraviśeṣajñāssatataṃ priyavādinaḥ || 17 ||

īdṛśaistairamātyaistu rājā daśaratho'naghaḥ |

upapanno guṇopetairanvaśāsadvasundharām || 18 ||

avekṣamāṇaścāreṇa prajā dharmeṇa rañjayan |

prajānāṃ pālanaṃ kurvannadharmānparivarjayan || 19 ||

viśrutastriṣu lokeṣu vadānyassatyasaṅgaraḥ |

sa tatra puruṣavyāghraśśaśāsa pṛthivīmimām || 20 ||

nādhyagacchadviśiṣṭaṃ vā tulyaṃ vā śatrumātmanaḥ |

mitravānnatasāmantaḥ pratāpahatakaṇṭakaḥ || 21 ||

sa śaśāsa jagadrājā divaṃ devapatiryathā |

tairmantribhirmantrahite niyuktai rvṛto'nuraktaiḥ kuśalaissamarthaiḥ |

sa pārthivo dīptimavāpa yukta stejomayairgobhirivodito'rkaḥ || 22 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptamassargaḥ ||