1.60 Balakanda - Shashtitama Sargah

ॐ

1.60 બાલકાણ્ડ - ષષ્ટિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ ષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।

તપોબલહતાન્ કૃત્વા વાસિષ્ઠાન્ સમહોદયાન્ ।

ઋષિમધ્યે મહાતેજા વિશ્વામિત્રોઽભ્યભાષત ॥ 1 ॥

અયમિક્ષ્વાકુદાયાદસ્ત્રિશઙ્કુરિતિ વિશ્રુતઃ ।

ધર્મિષ્ઠશ્ચ વદાન્યશ્ચ માં ચૈવ શરણં ગતઃ ॥ 2 ॥

તેનાનેન શરીરેણ દેવલોકજિગીષયા ।

યથાઽયં સ્વશરીરેણ સ્વર્ગલોકં ગમિષ્યતિ ॥ 3 ॥

તથા પ્રવર્ત્યતાં યજ્ઞે ભવદ્ભિશ્ચ મયા સહ ।

વિશ્વામિત્રવચ શ્શ્રુત્વા સર્વ એવ મહર્ષયઃ ॥ 4 ॥

ઊચુસ્સમેત્ય સહિતા ધર્મજ્ઞા ધર્મસંહિતમ્ ।

અયં કુશિકદાયાદો મુનિઃ પરમકોપનઃ ॥ 5 ॥

યદાહ વચનં સમ્યગેતત્કાર્યં ન સંશયઃ ।

અગ્નિકલ્પો હિ ભગવાન્ શાપં દાસ્યતિ રોષિતઃ ॥ 6 ॥

તસ્માત્પ્રવર્ત્યતાં યજ્ઞ સ્સશરીરો યથા દિવમ્ ।

ગચ્છેદિક્ષ્વાકુદાયાદો વિશ્વામિત્રસ્ય તેજસા ॥ 7 ॥

તથા પ્રવર્ત્યતાં યજ્ઞ સ્સર્વે સમધિતિષ્ઠત ।

એવમુક્ત્વા મહર્ષયઃ ચક્રુસ્તાસ્તાઃક્રિયાસ્તદા ॥ 8 ॥

યાજકશ્ચ મહાતેજા વિશ્વામિત્રોઽભવત્ક્રતૌ ।

ઋત્વિજશ્ચાનુપૂર્વ્યેણ મન્ત્રવન્મન્ત્રકોવિદાઃ ॥ 9 ॥

ચક્રુઃ કર્માણિ સર્વાણિ યથાકલ્પં યથાવિધિ ।

તતઃ કાલેન મહતા વિશ્વામિત્રો મહાતપાઃ ॥ 10 ॥

ચકારાવાહનં તત્ર ભાગાર્થં સર્વદેવતાઃ ।

નાભ્યાગમંસ્તદાહૂતા ભાગાર્થં સર્વદેવતાઃ ॥ 11 ॥

તતઃ ક્રોધસમાવિષ્ટો વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ ।

સ્રુવમુદ્યમ્ય સક્રોધસ્ત્રિશઙ્કુમિદમબ્રવીત્ ॥ 12 ॥

પશ્ય મે તપસો વીર્યં સ્વાર્જિતસ્ય નરેશ્વર ।

એષ ત્વાં સશરીરેણ નયામિ સ્વર્ગમોજસા ॥ 13 ॥

દુષ્પ્રાપં સશરીરેણ દિવં ગચ્છ નરાધિપ ।

સ્વાર્જિતં કિઞ્ચિદપ્યસ્તિ મયા હિ તપસઃફલમ્ ॥ 14 ॥

રાજન્ સ્વતેજસા તસ્ય સશરીરો દિવં વ્રજ ।

ઉક્તવાક્યે મુનૌ તસ્મિન્ સશરીરો નરેશ્વરઃ ॥ 15 ॥

દિવં જગામ કાકુત્સ્થ મુનીનાં પશ્યતાં તદા ।

દેવલોકગતં દૃષ્ટ્વા ત્રિશઙ્કું પાકશાસનઃ ॥ 16 ॥

સહ સર્વૈસ્સુરગણૈરિદં વચનમબ્રવીત્ ।

ત્રિશઙ્કો ગચ્છ ભૂયસ્ત્વં નાસિ સ્વર્ગકૃતાલયઃ ॥ 17 ॥

ગુરુશાપહતો મૂઢ પત ભૂમિમવાક્છિરાઃ ।

એવમુક્તો મહેન્દ્રેણ ત્રિશઙ્કુરપતત્પુનઃ ॥ 18 ॥

વિક્રોશમાનસ્ત્રાહીતિ વિશ્વામિત્રં તપોધનમ્ ।

તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય ક્રોશમાનસ્ય કૌશિકઃ ॥ 19 ॥

રોષમાહારયત્તીવ્રં તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ચાબ્રવીત્ ।

ઋષિમધ્યે સ તેજસ્સ્વી પ્રજાપતિરિવાપરઃ ॥ 20 ॥

સૃજન્ દક્ષિણમાર્ગસ્થાન્ સપ્તર્ષીનપરાન્ પુનઃ ।

નક્ષત્રમાલામપરામસૃજત્ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ ॥ 21 ॥

દક્ષિણાં દિશમાસ્થાય મુનિમધ્યે મહાયશાઃ ।

સૃષ્ટ્વા નક્ષત્રવંશં ચ ક્રોધેન કલુષીકૃતઃ ॥ 22 ॥

અન્યમિન્દ્રં કરિષ્યામિ લોકો વા સ્યાદનિન્દ્રકઃ ।

દૈવતાન્યપિ સ ક્રોધા ત્સ્રષ્ટું સમુપચક્રમે ॥ 23 ॥

તતઃ પરમસમ્ભ્રાન્તાસ્સર્ષિસઙ્ઘાસ્સુરાસુરાઃ ।

વિશ્વામિત્રં મહાત્માનમૂચુઃ સાનુનયં વચઃ ॥ 24 ॥

અયં રાજા મહાભાગ ગુરુશાપપરિક્ષતઃ ।

સશરીરો દિવં યાતું નાર્હત્યેવ તપોધન ॥ 25 ॥

તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા દેવાનાં મુનિપુઙ્ગવઃ ।

અબ્રવીત્સુમહદ્વાક્યં કૌશિકઃ સર્વદેવતાઃ ॥ 26 ॥

સશરીરસ્ય ભદ્રં વસ્ત્રિશઙ્કોરસ્ય ભૂપતેઃ ।

આરોહણં પ્રતિજ્ઞાય નાનૃતં કર્તુમુત્સહે ॥ 27 ॥

સ્વર્ગોઽસ્તુ સશરીરસ્ય ત્રિશઙ્કોરસ્ય શાશ્વતઃ ।

નક્ષત્રાણિ ચ સર્વાણિ મામકાનિ ધ્રુવાણ્યથ ॥ 28 ॥

યાવલ્લોકા ધરિષ્યન્તિ તિષ્ઠન્ત્વેતાનિ સર્વશઃ ।

મત્કૃતાનિ સુરા સ્સર્વે તદનુજ્ઞાતુમર્હથ ॥ 29 ॥

એવમુક્તાઃ સુરાસ્સર્વે પ્રત્યૂચુર્મુનિપુઙ્ગવમ્ ।

એવં ભવતુ ભદ્રં તે તિષ્ઠન્ત્વેતાનિ સર્વશઃ ॥ 30 ॥

ગગને તાન્યનેકાનિ વૈશ્વાનરપથાદ્બહિઃ ।

નક્ષત્રાણિ મુનિશ્રેષ્ઠ તેષુ જ્યોતિષ્ષુ જાજ્વલન્ ॥ 31 ॥

અવાક્છિરાસ્ત્રિશઙ્કુશ્ચ તિષ્ઠત્વમરસન્નિભઃ ।

અનુયાસ્યન્તિ ચૈતાનિ જ્યોતીંષિ નૃપસત્તમમ્ ॥ 32 ॥

કૃતાર્થં કીર્તિમન્તં ચ સ્વર્ગલોકગતં યથા ।

વિશ્વામિત્રસ્તુ ધર્માત્મા સર્વદેવૈરભિષ્ટુતઃ ॥ 33 ॥

ઋષિભિશ્ચ મહાતેજા બાઢમિત્યાહ દેવતાઃ ।

તતો દેવા મહાત્માનો મુનયશ્ચ તપોધનાઃ ।

જગ્મુર્યથાઽઽગતં સર્વે યજ્ઞસ્યાન્તે નરોત્તમ ॥ 34 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે ષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha ṣaṣṭitamassargaḥ |

tapobalahatān kṛtvā vāsiṣṭhān samahodayān |

ṛṣimadhye mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||

ayamikṣvākudāyādastriśaṅkuriti viśrutaḥ |

dharmiṣṭhaśca vadānyaśca māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ || 2 ||

tenānena śarīreṇa devalokajigīṣayā |

yathā'yaṃ svaśarīreṇa svargalokaṃ gamiṣyati || 3 ||

tathā pravartyatāṃ yajñe bhavadbhiśca mayā saha |

viśvāmitravaca śśrutvā sarva eva maharṣayaḥ || 4 ||

ūcussametya sahitā dharmajñā dharmasaṃhitam |

ayaṃ kuśikadāyādo muniḥ paramakopanaḥ || 5 ||

yadāha vacanaṃ samyagetatkāryaṃ na saṃśayaḥ |

agnikalpo hi bhagavān śāpaṃ dāsyati roṣitaḥ || 6 ||

tasmātpravartyatāṃ yajña ssaśarīro yathā divam |

gacchedikṣvākudāyādo viśvāmitrasya tejasā || 7 ||

tathā pravartyatāṃ yajña ssarve samadhitiṣṭhata |

evamuktvā maharṣayaḥ cakrustāstāḥkriyāstadā || 8 ||

yājakaśca mahātejā viśvāmitro'bhavatkratau |

ṛtvijaścānupūrvyeṇa mantravanmantrakovidāḥ || 9 ||

cakruḥ karmāṇi sarvāṇi yathākalpaṃ yathāvidhi |

tataḥ kālena mahatā viśvāmitro mahātapāḥ || 10 ||

cakārāvāhanaṃ tatra bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ |

nābhyāgamaṃstadāhūtā bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ || 11 ||

tataḥ krodhasamāviṣṭo viśvāmitro mahāmuniḥ |

sruvamudyamya sakrodhastriśaṅkumidamabravīt || 12 ||

paśya me tapaso vīryaṃ svārjitasya nareśvara |

eṣa tvāṃ saśarīreṇa nayāmi svargamojasā || 13 ||

duṣprāpaṃ saśarīreṇa divaṃ gaccha narādhipa |

svārjitaṃ kiñcidapyasti mayā hi tapasaḥphalam || 14 ||

rājan svatejasā tasya saśarīro divaṃ vraja |

uktavākye munau tasmin saśarīro nareśvaraḥ || 15 ||

divaṃ jagāma kākutstha munīnāṃ paśyatāṃ tadā |

devalokagataṃ dṛṣṭvā triśaṅkuṃ pākaśāsanaḥ || 16 ||

saha sarvaissuragaṇairidaṃ vacanamabravīt |

triśaṅko gaccha bhūyastvaṃ nāsi svargakṛtālayaḥ || 17 ||

guruśāpahato mūḍha pata bhūmimavākchirāḥ |

evamukto mahendreṇa triśaṅkurapatatpunaḥ || 18 ||

vikrośamānastrāhīti viśvāmitraṃ tapodhanam |

tacchrutvā vacanaṃ tasya krośamānasya kauśikaḥ || 19 ||

roṣamāhārayattīvraṃ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt |

ṛṣimadhye sa tejassvī prajāpatirivāparaḥ || 20 ||

sṛjan dakṣiṇamārgasthān saptarṣīnaparān punaḥ |

nakṣatramālāmaparāmasṛjatkrodhamūrcchitaḥ || 21 ||

dakṣiṇāṃ diśamāsthāya munimadhye mahāyaśāḥ |

sṛṣṭvā nakṣatravaṃśaṃ ca krodhena kaluṣīkṛtaḥ || 22 ||

anyamindraṃ kariṣyāmi loko vā syādanindrakaḥ |

daivatānyapi sa krodhā tsraṣṭuṃ samupacakrame || 23 ||

tataḥ paramasambhrāntāssarṣisaṅghāssurāsurāḥ |

viśvāmitraṃ mahātmānamūcuḥ sānunayaṃ vacaḥ || 24 ||

ayaṃ rājā mahābhāga guruśāpaparikṣataḥ |

saśarīro divaṃ yātuṃ nārhatyeva tapodhana || 25 ||

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā devānāṃ munipuṅgavaḥ |

abravītsumahadvākyaṃ kauśikaḥ sarvadevatāḥ || 26 ||

saśarīrasya bhadraṃ vastriśaṅkorasya bhūpateḥ |

ārohaṇaṃ pratijñāya nānṛtaṃ kartumutsahe || 27 ||

svargo'stu saśarīrasya triśaṅkorasya śāśvataḥ |

nakṣatrāṇi ca sarvāṇi māmakāni dhruvāṇyatha || 28 ||

yāvallokā dhariṣyanti tiṣṭhantvetāni sarvaśaḥ |

matkṛtāni surā ssarve tadanujñātumarhatha || 29 ||

evamuktāḥ surāssarve pratyūcurmunipuṅgavam |

evaṃ bhavatu bhadraṃ te tiṣṭhantvetāni sarvaśaḥ || 30 ||

gagane tānyanekāni vaiśvānarapathādbahiḥ |

nakṣatrāṇi muniśreṣṭha teṣu jyotiṣṣu jājvalan || 31 ||

avākchirāstriśaṅkuśca tiṣṭhatvamarasannibhaḥ |

anuyāsyanti caitāni jyotīṃṣi nṛpasattamam || 32 ||

kṛtārthaṃ kīrtimantaṃ ca svargalokagataṃ yathā |

viśvāmitrastu dharmātmā sarvadevairabhiṣṭutaḥ || 33 ||

ṛṣibhiśca mahātejā bāḍhamityāha devatāḥ |

tato devā mahātmāno munayaśca tapodhanāḥ |

jagmuryathā''gataṃ sarve yajñasyānte narottama || 34 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṣṭitamassargaḥ ||