1.59 Balakanda - Ekonashashtitama Sargah

ॐ

1.59 બાલકાણ્ડ - એકોનષષ્ટિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ એકોનષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।

ઉક્તવાક્યં તુ રાજાનં કૃપયા કુશિકાત્મજઃ ।

અબ્રવીન્મધુરં વાક્યં સાક્ષાચ્ચણ્ડાલરૂપિણમ્ ॥ 1 ॥

ઐક્ષ્વાક સ્વાગતં વત્સ જાનામિ ત્વાં સુધાર્મિકમ્ ।

શરણં તે ભવિષ્યામિ મા ભૈષીર્નૃપપુઙ્ગવ ॥ 2 ॥

અહમામન્ત્રયે સર્વાન્મહર્ષીન્પુણ્યકર્મણઃ ।

યજ્ઞસાહ્યકરાન્ રાજન્ તતો યક્ષ્યસિ નિર્વૃતઃ ॥ 3 ॥

ગુરુશાપકૃતં રૂપં યદિદં ત્વયિ વર્તતે ।

અનેન સહ રૂપેણ સશરીરો ગમિષ્યસિ ॥ 4 ॥

હસ્તપ્રાપ્તમહં મન્યે સ્વર્ગં તવ નરાધિપ ।

યસ્ત્વં કૌશિકમાગમ્ય શરણ્યં શરણાગતઃ ॥ 5 ॥

એવમુક્ત્વા મહાતેજાઃ પુત્રાન્ પરમધાર્મિકાન્ ।

વ્યાદિદેશ મહાપ્રાજ્ઞાન્ યજ્ઞસમ્ભારકારણાત્ ॥ 6 ॥

સર્વાન્ શિષ્યાન્ સમાહૂય વાક્યમેતદુવાચ હ ।

સર્વાનૃષિગણાન્વત્સા આનયધ્વં મમાજ્ઞયા ।

સશિષ્યસુહૃદશ્ચૈવ સર્ત્વિજ સ્સબહુશ્રુતાન્ ॥ 7 ॥

યદન્યો વચનં બ્રૂયાન્મદ્વાક્યબલચોદિતઃ ।

તત્સર્વમખિલેનોક્તં મમાખ્યેયમનાદૃતમ્ ॥ 8 ॥

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા દિશો જગ્મુસ્તદાજ્ઞયા ।

આજગ્મુરથ દેશેભ્ય સ્સર્વેભ્યો બ્રહ્મવાદિનઃ ॥ 9 ॥

તે ચ શિષ્યાઃ સમાગમ્ય મુનિં જ્વલિતતેજસમ્ ।

ઊચુશ્ચવચનં સર્વે સર્વેષાં બ્રહ્મવાદિનામ્ ॥ 10 ॥

શ્રુત્વા તે વચનં સર્વે સમાયાન્તિ દ્વિજાતયઃ ।

સર્વદેશેષુ ચાગચ્છન્ વર્જયિત્વા મહોદયમ્ ॥ 11 ॥

વાસિષ્ઠં તચ્છતં સર્વં ક્રોધપર્યાકુલાક્ષરમ્ ।

યદાહ વચનં સર્વં શૃણુ ત્વં મુનિપુઙ્ગવ ॥ 12 ॥

ક્ષત્રિયો યાજકો યસ્ય ચણ્ડાલસ્ય વિશેષતઃ ।

કથં સદસિ ભોક્તારો હવિસ્તસ્ય સુરર્ષયઃ ॥ 13 ॥

બ્રાહ્મણા વા મહાત્માનો ભુક્ત્વા ચણ્ડાલભોજનમ્ ।

કથં સ્વર્ગં ગમિષ્યન્તિ વિશ્વામિત્રેણ પાલિતાઃ ॥ 14 ॥

એતદ્વચનનૈષ્ઠુર્યમૂચુ સ્સંરક્તલોચનાઃ ।

વાસિષ્ઠા મુનિશાર્દૂલ સર્વે તે સમહોદયાઃ ॥ 15 ॥

તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા સર્વેષાં મુનિપુઙ્ગવઃ ।

ક્રોધસંરક્તનયન સ્સરોષમિદમબ્રવીત્ ॥ 16 ॥

યે દૂષયન્ત્યદુષ્ટં માં તપ ઉગ્રં સમાસ્થિતમ્ ।

ભસ્મીભૂતા દુરાત્માનો ભવિષ્યન્તિ ન સંશયઃ ॥ 17 ॥

અદ્ય તે કાલપાશેન નીતા વૈવસ્વતક્ષયમ્ ।

સપ્તજાતિશતાન્યેવ મૃતપસ્સન્તુ સર્વશઃ ॥ 18 ॥

શ્વમાંસનિયતાહારા મુષ્ટિકા નામ નિર્ઘૃણાઃ ।

વિકૃતાશ્ચ વિરૂપાશ્ચ લોકાનનુચરન્ત્વિમાન્ ॥ 19 ॥

મહોદયસ્તુ દુર્બુદ્ધિર્મામદૂષ્યં હ્યદૂષયત્ ।

દૂષિત સ્સર્વલોકેષુ નિષાદત્વં ગમિષ્યતિ ॥ 20 ॥

પ્રાણાતિપાતનિરતો નિરનુક્રોશતાં ગતઃ ।

દીર્ઘકાલં મમ ક્રોધાદ્દુર્ગતિં વર્તયિષ્યતિ ॥ 21 ॥

એતાવદુક્ત્વા વચનં વિશ્વામિત્રો મહાતપાઃ ।

વિરરામ મહાતેજા ઋષિમધ્યે મહામુનિઃ ॥ 22 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે એકોનષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |

uktavākyaṃ tu rājānaṃ kṛpayā kuśikātmajaḥ |

abravīnmadhuraṃ vākyaṃ sākṣāccaṇḍālarūpiṇam || 1 ||

aikṣvāka svāgataṃ vatsa jānāmi tvāṃ sudhārmikam |

śaraṇaṃ te bhaviṣyāmi mā bhaiṣīrnṛpapuṅgava || 2 ||

ahamāmantraye sarvānmaharṣīnpuṇyakarmaṇaḥ |

yajñasāhyakarān rājan tato yakṣyasi nirvṛtaḥ || 3 ||

guruśāpakṛtaṃ rūpaṃ yadidaṃ tvayi vartate |

anena saha rūpeṇa saśarīro gamiṣyasi || 4 ||

hastaprāptamahaṃ manye svargaṃ tava narādhipa |

yastvaṃ kauśikamāgamya śaraṇyaṃ śaraṇāgataḥ || 5 ||

evamuktvā mahātejāḥ putrān paramadhārmikān |

vyādideśa mahāprājñān yajñasambhārakāraṇāt || 6 ||

sarvān śiṣyān samāhūya vākyametaduvāca ha |

sarvānṛṣigaṇānvatsā ānayadhvaṃ mamājñayā |

saśiṣyasuhṛdaścaiva sartvija ssabahuśrutān || 7 ||

yadanyo vacanaṃ brūyānmadvākyabalacoditaḥ |

tatsarvamakhilenoktaṃ mamākhyeyamanādṛtam || 8 ||

tasya tadvacanaṃ śrutvā diśo jagmustadājñayā |

ājagmuratha deśebhya ssarvebhyo brahmavādinaḥ || 9 ||

te ca śiṣyāḥ samāgamya muniṃ jvalitatejasam |

ūcuścavacanaṃ sarve sarveṣāṃ brahmavādinām || 10 ||

śrutvā te vacanaṃ sarve samāyānti dvijātayaḥ |

sarvadeśeṣu cāgacchan varjayitvā mahodayam || 11 ||

vāsiṣṭhaṃ tacchataṃ sarvaṃ krodhaparyākulākṣaram |

yadāha vacanaṃ sarvaṃ śṛṇu tvaṃ munipuṅgava || 12 ||

kṣatriyo yājako yasya caṇḍālasya viśeṣataḥ |

kathaṃ sadasi bhoktāro havistasya surarṣayaḥ || 13 ||

brāhmaṇā vā mahātmāno bhuktvā caṇḍālabhojanam |

kathaṃ svargaṃ gamiṣyanti viśvāmitreṇa pālitāḥ || 14 ||

etadvacananaiṣṭhuryamūcu ssaṃraktalocanāḥ |

vāsiṣṭhā muniśārdūla sarve te samahodayāḥ || 15 ||

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā sarveṣāṃ munipuṅgavaḥ |

krodhasaṃraktanayana ssaroṣamidamabravīt || 16 ||

ye dūṣayantyaduṣṭaṃ māṃ tapa ugraṃ samāsthitam |

bhasmībhūtā durātmāno bhaviṣyanti na saṃśayaḥ || 17 ||

adya te kālapāśena nītā vaivasvatakṣayam |

saptajātiśatānyeva mṛtapassantu sarvaśaḥ || 18 ||

śvamāṃsaniyatāhārā muṣṭikā nāma nirghṛṇāḥ |

vikṛtāśca virūpāśca lokānanucarantvimān || 19 ||

mahodayastu durbuddhirmāmadūṣyaṃ hyadūṣayat |

dūṣita ssarvalokeṣu niṣādatvaṃ gamiṣyati || 20 ||

prāṇātipātanirato niranukrośatāṃ gataḥ |

dīrghakālaṃ mama krodhāddurgatiṃ vartayiṣyati || 21 ||

etāvaduktvā vacanaṃ viśvāmitro mahātapāḥ |

virarāma mahātejā ṛṣimadhye mahāmuniḥ || 22 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||