1.50 Balakanda - Panchasha Sargah

ॐ

1.50 બાલકાણ્ડ - પઞ્ચાશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ પઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ।

તતઃ પ્રાગુત્તરાં ગત્વા રામસ્સૌમિત્રિણા સહ ।

વિશ્વામિત્રં પુરસ્કૃત્ય યજ્ઞવાટમુપાગમત્ ॥ 1 ॥

રામસ્તુ મુનિશાર્દૂલમુવાચ સહલક્ષ્મણઃ ।

સાધ્વી યજ્ઞસમૃદ્ધિર્હિ જનકસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 2 ॥

બહૂનીહ સહસ્રાણિ નાનાદેશનિવાસિનામ્ ।

બ્રાહ્મણાનાં મહાભાગ વેદાધ્યયનશાલિનામ્ ॥ 3 ॥

ઋષિવાટાશ્ચ દૃશ્યન્તે શકટીશતસઙ્કુલાઃ ।

દેશો વિધીયતાં બ્રહ્મન્ યત્ર વત્સ્યામહે વયમ્ ॥ 4 ॥

રામસ્ય વચનં શ્રુત્વા વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ ।

નિવેશમકરોદ્દેશે વિવિક્તે સલિલાયુતે ॥ 5 ॥

વિશ્વામિત્રમનુપ્રાપ્તં શ્રુત્વા સ નૃપતિસ્તદા ।

શતાનન્દં પુરસ્કૃત્ય પુરોહિતમનિન્દિતમ્ ॥ 6 ॥

પ્રત્યુજ્જગામ સહસા વિનયેન સમન્વિતઃ ।

ઋત્વિજોઽપિ મહાત્માનસ્ત્વર્ઘ્યમાદાય સત્વરમ્ ॥ 7 ॥

વિશ્વામિત્રાય ધર્મેણ દદુર્મન્ન્ત્રપુરસ્કૃતમ્ ।

પ્રતિગૃહ્ય ચ તાં પૂજાં જનકસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 8 ॥

પપ્રચ્છ કુશલં રાજ્ઞો યજ્ઞસ્ય ચ નિરામયમ્ ।

સ તાંશ્ચાપિ મુનીન્ પૃષ્ટ્વા સોપાધ્યાયપુરોધસઃ ॥ 9 ॥

યથાન્યાયં તતસ્સર્વૈસ્સમાગચ્છત્પ્રહૃષ્ટવત્ ।

અથ રાજા મુનિશ્રેષ્ઠં કૃતાઞ્જલિરભાષત ॥ 10 ॥

આસને ભગવાનાસ્તાં સહૈભિર્મુનિપુઙ્ગવૈઃ ।

જનકસ્ય વચશ્શ્રુત્વા નિષસાદ મહામુનિઃ ॥ 11 ॥

પુરોધા ઋત્વિજશ્ચૈવ રાજા ચ સહ મન્ત્રિભિઃ ।

આસનેષુ યથાન્યાયમુપવિષ્ટાન્ સમન્તતઃ ॥ 12 ॥

દૃષ્ટ્વા સ નૃપતિસ્તત્ર વિશ્વામિત્રમથાબ્રવીત્ ।

અદ્ય યજ્ઞસમૃધ્દિર્મે સફલા દૈવતૈઃ કૃતા ॥ 13 ॥

અદ્ય યજ્ઞફલં પ્રાપ્તં ભગવદ્દર્શનાન્મયા ।

ધન્યોઽસ્મ્યનુગૃહીતોઽસ્મિ યસ્ય મે મુનિપુઙ્ગવ ॥ 14 ॥

યજ્ઞોપસદનં બ્રહ્મન્ પ્રાપ્તોઽસિ મુનિભિઃ સહ ।

દ્વાદશાહં તુ બ્રહ્મર્ષે શેષમાહુર્મનીષિણઃ ॥ 15 ॥

તતો ભાગાર્થિનો દેવાન્ દ્રષ્ટુમર્હસિ કૌશિક ।

ઇત્યુક્ત્વા મુનિશાર્દૂલં પ્રહૃષ્ટવદનસ્તદા ॥ 16 ॥

પુનસ્તં પરિપપ્રચ્છ પ્રાઞ્જલિઃ પ્રણતો નૃપઃ ।

ઇમૌ કુમારૌ ભદ્રં તે દેવતુલ્યપરાક્રમૌ ॥ 17 ॥

ગજસિંહગતી વીરૌ શાર્દૂલવૃષભોપમૌ ।

પદ્મપત્રવિશાલાક્ષૌ ખડ્ગતૂણીધનુર્ધરૌ ॥ 18 ॥

અશ્વિનાવિવ રૂપેણ સમુપસ્થિતયૌવનૌ ।

યદૃચ્છયૈવ ગાં પ્રાપ્તૌ દેવલોકાદિવામરૌ ॥ 19 ॥

કથં પદ્ભ્યામિહ પ્રાપ્તૌ કિમર્થં કસ્ય વા મુને ।

વરાયુધધરૌ વીરૌ કસ્ય પુત્રૌ મહામુને ॥ 20 ॥

ભૂષયન્તાવિમં દેશં ચન્દ્રસૂર્યાવિવામ્બરમ્ ।

પરસ્પરસ્ય સદૃશૌ પ્રમાણેઙ્ગિતચેષ્ટિતૈઃ ॥ 21 ॥

કાકપક્ષધરૌ વીરૌ શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ ।

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા જનકસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 22 ॥

ન્યવેદયન્મહાત્માનૌ પુત્રૌ દશરથસ્ય તૌ ।

સિદ્ધાશ્રમનિવાસં ચ રાક્ષસાનાં વધં તથા ॥ 23 ॥

તચ્ચાગમનમવ્યગ્રં વિશાલાયાશ્ચ દર્શનમ્ ।

અહલ્યાદર્શનં ચૈવ ગૌતમેન સમાગમમ્ ॥ 24 ॥

મહાધનુષિ જિજ્ઞાસાં કર્તુમાગમનં તથા ।

એતત્સર્વં મહાતેજા જનકાય મહાત્મને ॥ 25 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે પઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha pañcāśassargaḥ |

tataḥ prāguttarāṃ gatvā rāmassaumitriṇā saha |

viśvāmitraṃ puraskṛtya yajñavāṭamupāgamat || 1 ||

rāmastu muniśārdūlamuvāca sahalakṣmaṇaḥ |

sādhvī yajñasamṛddhirhi janakasya mahātmanaḥ || 2 ||

bahūnīha sahasrāṇi nānādeśanivāsinām |

brāhmaṇānāṃ mahābhāga vedādhyayanaśālinām || 3 ||

ṛṣivāṭāśca dṛśyante śakaṭīśatasaṅkulāḥ |

deśo vidhīyatāṃ brahman yatra vatsyāmahe vayam || 4 ||

rāmasya vacanaṃ śrutvā viśvāmitro mahāmuniḥ |

niveśamakaroddeśe vivikte salilāyute || 5 ||

viśvāmitramanuprāptaṃ śrutvā sa nṛpatistadā |

śatānandaṃ puraskṛtya purohitamaninditam || 6 ||

pratyujjagāma sahasā vinayena samanvitaḥ |

ṛtvijo'pi mahātmānastvarghyamādāya satvaram || 7 ||

viśvāmitrāya dharmeṇa dadurmanntrapuraskṛtam |

pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ janakasya mahātmanaḥ || 8 ||

papraccha kuśalaṃ rājño yajñasya ca nirāmayam |

sa tāṃścāpi munīn pṛṣṭvā sopādhyāyapurodhasaḥ || 9 ||

yathānyāyaṃ tatassarvaissamāgacchatprahṛṣṭavat |

atha rājā muniśreṣṭhaṃ kṛtāñjalirabhāṣata || 10 ||

āsane bhagavānāstāṃ sahaibhirmunipuṅgavaiḥ |

janakasya vacaśśrutvā niṣasāda mahāmuniḥ || 11 ||

purodhā ṛtvijaścaiva rājā ca saha mantribhiḥ |

āsaneṣu yathānyāyamupaviṣṭān samantataḥ || 12 ||

dṛṣṭvā sa nṛpatistatra viśvāmitramathābravīt |

adya yajñasamṛdhdirme saphalā daivataiḥ kṛtā || 13 ||

adya yajñaphalaṃ prāptaṃ bhagavaddarśanānmayā |

dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me munipuṅgava || 14 ||

yajñopasadanaṃ brahman prāpto'si munibhiḥ saha |

dvādaśāhaṃ tu brahmarṣe śeṣamāhurmanīṣiṇaḥ || 15 ||

tato bhāgārthino devān draṣṭumarhasi kauśika |

ityuktvā muniśārdūlaṃ prahṛṣṭavadanastadā || 16 ||

punastaṃ paripapraccha prāñjaliḥ praṇato nṛpaḥ |

imau kumārau bhadraṃ te devatulyaparākramau || 17 ||

gajasiṃhagatī vīrau śārdūlavṛṣabhopamau |

padmapatraviśālākṣau khaḍgatūṇīdhanurdharau || 18 ||

aśvināviva rūpeṇa samupasthitayauvanau |

yadṛcchayaiva gāṃ prāptau devalokādivāmarau || 19 ||

kathaṃ padbhyāmiha prāptau kimarthaṃ kasya vā mune |

varāyudhadharau vīrau kasya putrau mahāmune || 20 ||

bhūṣayantāvimaṃ deśaṃ candrasūryāvivāmbaram |

parasparasya sadṛśau pramāṇeṅgitaceṣṭitaiḥ || 21 ||

kākapakṣadharau vīrau śrotumicchāmi tattvataḥ |

tasya tadvacanaṃ śrutvā janakasya mahātmanaḥ || 22 ||

nyavedayanmahātmānau putrau daśarathasya tau |

siddhāśramanivāsaṃ ca rākṣasānāṃ vadhaṃ tathā || 23 ||

taccāgamanamavyagraṃ viśālāyāśca darśanam |

ahalyādarśanaṃ caiva gautamena samāgamam || 24 ||

mahādhanuṣi jijñāsāṃ kartumāgamanaṃ tathā |

etatsarvaṃ mahātejā janakāya mahātmane || 25 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe pañcāśassargaḥ ||