1.49 Balakanda - Ekonapanchasha Sargah

ॐ

1.49 બાલકાણ્ડ - એકોનપઞ્ચાશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ એકોનપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ।

અફલસ્તુ તતશ્શક્રો દેવાનગ્નિપુરોગમાન્ ।

અબ્રવીત્ત્રસ્તવદનસ્સર્ષિસ્સઙ્ઘાન્ સચારણાન્ ॥ 1 ॥

કુર્વતા તપસો વિઘ્નં ગૌતમસ્ય મહાત્મનઃ ।

ક્રોધમુત્પાદ્ય હિ મયા સુરકાર્યમિદં કૃતમ્ ॥ 2 ॥

અફલોઽસ્મિ કૃતસ્તેન ક્રોધાત્સા ચ નિરાકૃતા ।

શાપમોક્ષેણ મહતા તપોઽસ્યાપહૃતં મયા ॥ 3 ॥

તસ્માત્સુરવરાસ્સર્વે સર્ષિસ્સઙ્ઘાસ્સચારણાઃ ।

સુરસાહ્યકરં સર્વે સફલં કર્તુમર્હથ ॥ 4 ॥

શતક્રતોર્વચશ્શ્રુત્વા દેવાસ્સાગ્નિપુરોગમાઃ ।

પિતૃદેવાનુપેત્યાહુ સ્સહ સર્વૈર્મરુદ્ગણૈઃ ॥ 5 ॥

અયં મેષસ્સવૃષણશ્શક્રો હ્યવૃષણઃ કૃતઃ ।

મેષસ્ય વૃષણૌ ગૃહ્ય શક્રાયાઽશુ પ્રયચ્છથ ॥ 6 ॥

અફલસ્તુ કૃતો મેષઃ પરાં તુષ્ટિં પ્રદાસ્યતિ ।

ભવતાં હર્ષણાર્થાય યે ચ દાસ્યન્તિ માનવાઃ ॥ 7 ॥

અગ્નેસ્તુ વચનં શ્રુત્વા પિતૃદેવાસ્સમાગતાઃ ।

ઉત્પાટ્ય મેષવૃષણૌ સહસ્રાક્ષે ન્યવેશયન્ ॥ 8 ॥

તદા પ્રભૃતિ કાકુત્સ્થ પિતૃદેવાસ્સમાગતાઃ ।

અફલાન્ ભુઞ્જતે મેષાન્ ફલૈસ્તેષામયોજયન્ ॥ 9 ॥

ઇન્દ્રસ્તુ મેષવૃષણસ્તદાપ્રભૃતિ રાઘવ ।

ગૌતમસ્ય પ્રભાવેન તપસશ્ચ મહાત્મનઃ ॥ 10 ॥

તદાગચ્છ મહાતેજ આશ્રમં પુણ્યકર્મણઃ ।

તારયૈનાં મહાભાગામહલ્યાં દેવરૂપિણીમ્ ॥ 11 ॥

વિશ્વામિત્રવચશ્શ્રુત્વા રાઘવસ્સહલક્ષ્મણઃ ।

વિશ્વામિત્રં પુરસ્કૃત્ય તમાશ્રમમથાવિશત્ ॥ 12 ॥

દદર્શ ચ મહાભાગાં તપસા દ્યોતિતપ્રભામ્ ।

લોકૈરપિ સમાગમ્ય દુર્નિરીક્ષ્યાં સુરાસુરૈઃ ॥ 13 ॥

પ્રયત્નાન્નિર્મિતાં ધાત્રા દિવ્યાં માયામયીમિવ ।

સ તુષારાવૃતાં સાભ્રાં પૂર્ણચન્દ્રપ્રભામિવ ॥ 14 ॥

મધ્યેંઽભસો દુરાધર્ષાં દીપ્તાં સૂર્યપ્રભામિવ ।

સા હિ ગૌતમવાક્યેન દુર્નિરીક્ષ્યા બભૂવ હ ॥ 15 ॥

ત્રયાણામપિ લોકાનાં યાવદ્રામસ્ય દર્શનમ્ ।

શાપસ્યાન્તમુપાગમ્ય તેષાં દર્શનમાગતા ॥ 16 ॥

રાઘવૌ તુ તતસ્તસ્યાઃ પાદૌ જગૃહતુસ્તદા ।

સ્મરન્તી ગૌતમવચઃ પ્રતિજગ્રાહ સા ચ તૌ ॥ 17 ॥

પાદ્યમર્ઘ્યં તથાઽઽતિથ્યં ચકાર સુસમાહિતા ।

પ્રતિજગ્રાહ કાકુત્સ્થો વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા ॥ 18 ॥

પુષ્પવૃષ્ટિર્મહત્યાસીદ્દેવદુન્દુભિનિસ્વનૈઃ ।

ગન્ધર્વાપ્સરસાં ચૈવ મહાનાસીત્સમાગમઃ ॥ 19 ॥

સાધુ સાધ્વિતિ દેવાસ્તામહલ્યાં સમપૂજયન્ ।

તપોબલવિશુદ્ધાઙ્ગી ગૌતમસ્ય વશાનુગામ્ ॥ 20 ॥

ગૌતમોઽપિ મહાતેજા અહલ્યાસહિતસ્સુખી ।

રામં સમ્પૂજ્ય વિધિવત્તપસ્તેપે મહાતપાઃ ॥ 21 ॥

રામોઽપિ પરમાં પૂજાં ગૌતમસ્ય મહામુનેઃ ।

સકાશાદ્વિધિવત્પ્રાપ્ય જગામ મિથિલાં તતઃ ॥ 22 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે એકોનપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha ekonapañcāśassargaḥ |

aphalastu tataśśakro devānagnipurogamān |

abravīttrastavadanassarṣissaṅghān sacāraṇān || 1 ||

kurvatā tapaso vighnaṃ gautamasya mahātmanaḥ |

krodhamutpādya hi mayā surakāryamidaṃ kṛtam || 2 ||

aphalo'smi kṛtastena krodhātsā ca nirākṛtā |

śāpamokṣeṇa mahatā tapo'syāpahṛtaṃ mayā || 3 ||

tasmātsuravarāssarve sarṣissaṅghāssacāraṇāḥ |

surasāhyakaraṃ sarve saphalaṃ kartumarhatha || 4 ||

śatakratorvacaśśrutvā devāssāgnipurogamāḥ |

pitṛdevānupetyāhu ssaha sarvairmarudgaṇaiḥ || 5 ||

ayaṃ meṣassavṛṣaṇaśśakro hyavṛṣaṇaḥ kṛtaḥ |

meṣasya vṛṣaṇau gṛhya śakrāyā'śu prayacchatha || 6 ||

aphalastu kṛto meṣaḥ parāṃ tuṣṭiṃ pradāsyati |

bhavatāṃ harṣaṇārthāya ye ca dāsyanti mānavāḥ || 7 ||

agnestu vacanaṃ śrutvā pitṛdevāssamāgatāḥ |

utpāṭya meṣavṛṣaṇau sahasrākṣe nyaveśayan || 8 ||

tadā prabhṛti kākutstha pitṛdevāssamāgatāḥ |

aphalān bhuñjate meṣān phalaisteṣāmayojayan || 9 ||

indrastu meṣavṛṣaṇastadāprabhṛti rāghava |

gautamasya prabhāvena tapasaśca mahātmanaḥ || 10 ||

tadāgaccha mahāteja āśramaṃ puṇyakarmaṇaḥ |

tārayaināṃ mahābhāgāmahalyāṃ devarūpiṇīm || 11 ||

viśvāmitravacaśśrutvā rāghavassahalakṣmaṇaḥ |

viśvāmitraṃ puraskṛtya tamāśramamathāviśat || 12 ||

dadarśa ca mahābhāgāṃ tapasā dyotitaprabhām |

lokairapi samāgamya durnirīkṣyāṃ surāsuraiḥ || 13 ||

prayatnānnirmitāṃ dhātrā divyāṃ māyāmayīmiva |

sa tuṣārāvṛtāṃ sābhrāṃ pūrṇacandraprabhāmiva || 14 ||

madhyeṃ'bhaso durādharṣāṃ dīptāṃ sūryaprabhāmiva |

sā hi gautamavākyena durnirīkṣyā babhūva ha || 15 ||

trayāṇāmapi lokānāṃ yāvadrāmasya darśanam |

śāpasyāntamupāgamya teṣāṃ darśanamāgatā || 16 ||

rāghavau tu tatastasyāḥ pādau jagṛhatustadā |

smarantī gautamavacaḥ pratijagrāha sā ca tau || 17 ||

pādyamarghyaṃ tathā''tithyaṃ cakāra susamāhitā |

pratijagrāha kākutstho vidhidṛṣṭena karmaṇā || 18 ||

puṣpavṛṣṭirmahatyāsīddevadundubhinisvanaiḥ |

gandharvāpsarasāṃ caiva mahānāsītsamāgamaḥ || 19 ||

sādhu sādhviti devāstāmahalyāṃ samapūjayan |

tapobalaviśuddhāṅgī gautamasya vaśānugām || 20 ||

gautamo'pi mahātejā ahalyāsahitassukhī |

rāmaṃ sampūjya vidhivattapastepe mahātapāḥ || 21 ||

rāmo'pi paramāṃ pūjāṃ gautamasya mahāmuneḥ |

sakāśādvidhivatprāpya jagāma mithilāṃ tataḥ || 22 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||