1.46 Balakanda - Shatchatvarimsha Sargah

ॐ

1.46 બાલકાણ્ડ - ષટ્ચત્વારિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ ષટ્ચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।

હતેષુ તેષુ પુત્રેષુ દિતિઃ પરમદુઃખિતા ।

મારીચં કાશ્યપં રામ ભર્તારમિદમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥

હતપુત્રાઽસ્મિ ભગવંસ્તવ પુત્રૈર્મહાબલૈઃ ।

શક્રહન્તારમિચ્છામિ પુત્રં દીર્ઘતપોઽર્જિતમ્ ॥ 2 ॥

સાઽહં તપશ્ચરિષ્યામિ ગર્ભં મે દાતુમર્હસિ ।

ઈશ્વરં શક્રહન્તારં ત્વમનુજ્ઞાતુમર્હસિ ॥ 3 ॥

તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા મારીચઃ કાશ્યપસ્તદા ।

પ્રત્યુવાચ મહાતેજા દિતિં પરમદુઃખિતામ્ ॥ 4 ॥

એવં ભવતુ, ભદ્રં તે શુચિર્ભવ તપોધને ।

જનયિષ્યસિ પુત્રં ત્વં શક્રહન્તારમાહવે ॥ 5 ॥

પૂર્ણે વર્ષસહસ્રે તુ શુચિર્યદિ ભવિષ્યસિ ।

પુત્રં ત્રૈલોક્યભર્તારં મત્તસ્ત્વં જનયિષ્યસિ ॥ 6 ॥

એવમુક્ત્વા મહાતેજાઃ પાણિના સ મમાર્જ તામ્ ।

સમાલભ્ય તતસ્સ્વસ્તીત્યુક્ત્વા સ તપસે યયૌ ॥ 7 ॥

ગતે તસ્મિન્નરશ્શ્રેષ્ઠ દિતિઃ પરમહર્ષિતા ।

કુશપ્લવનમાસાદ્ય તપસ્તેપે સુદારુણમ્ ॥ 8 ॥

તપસ્તસ્યાં હિ કુર્વન્ત્યાં પરિચર્યાં ચકાર હ ।

સહસ્રાક્ષો નરશ્શ્રેષ્ઠ પરયા ગુણસમ્પદા ॥ 9 ॥

અગ્નિં કુશાન્ કાષ્ઠમપઃ ફલં મૂલં તથૈવ ચ ।

ન્યવેદયત્સહસ્રાક્ષો યચ્ચાન્યદપિ કાઙ્ક્ષિતમ્ ॥ 10 ॥

ગાત્રસંવહનશ્ચૈવ શ્રમાપનયનૈસ્તથા ।

શક્રસ્સર્વેષુ કાલેષુ દિતિં પરિચચાર હ ॥ 11 ॥

અથ વર્ષસહસ્રે તુ દશોને રઘુનન્દન ।

દિતિઃ પરમસમ્પ્રીતા સહસ્રાક્ષમથાબ્રવીત્ ॥ 12 ॥

યાચિતેન સુરશ્રેષ્ઠ તવ પિત્રા મહાત્મના ।

વરો વર્ષસહસ્રાન્તે દત્તો મમ સુતં પ્રતિ ॥ 13 ॥

તપશ્ચરન્ત્યા વર્ષાણિ દશ વીર્યવતાં વર ।

અવશિષ્ટાનિ ભદ્રં તે ભ્રાતરં દ્રક્ષ્યસે તતઃ ॥ 14 ॥

તમહં ત્વત્કૃતે પુત્ર સમાધાસ્યે જયોત્સુકમ્ ।

ત્રૈલોક્યવિજયં પુત્ર સહ ભોક્ષ્યસિ વિજ્વરઃ ॥ 15 ॥

એવમુક્ત્વા દિતિશ્શક્રં પ્રાપ્તે મધ્યં દિવાકરે ।

નિદ્રયાઽપહૃતા દેવી પાદૌ કૃત્વાઽથ શીર્ષતઃ ॥ 16 ॥

દૃષ્ટ્વા તામશુચિં શક્રઃ પાદતઃ કૃતમૂર્ધજામ્ ।

શિરસ્સ્થાને કૃતૌ પાદૌ જહાસ ચ મુમોદ ચ ॥ 17 ॥

તસ્યાશ્શરીરવિવરં વિવેશ ચ પુરન્દરઃ ।

ગર્ભં ચ સપ્તધા રામ બિભેદ પરમાત્મવાન્ ॥ 18 ॥

ભિદ્યમાનસ્તતો ગર્ભો વજ્રેણ શતપર્વણા ।

રુરોદ સુસ્વરં રામ તતો દિતિરબુધ્યત ॥ 19 ॥

મા રુદો મા રુદશ્ચેતિ ગર્ભં શક્રોઽભ્યભાષત ।

બિભેદ ચ મહાતેજા રુદન્તમપિ વાસવઃ ॥ 20 ॥

ન હન્તવ્યો ન હન્તવ્ય ઇત્યેવં દિતિરબ્રવીત્ ।

નિષ્પપાત તતશ્શક્રો માતુર્વચનગૌરવાત્ ॥ 21 ॥

પ્રાઞ્જલિર્વજ્રસહિતો દિતિં શક્રોઽભ્યભાષત ।

અશુચિર્દેવિ સુપ્તાઽસિ પાદયોઃ કૃતમૂર્ધજા ॥ 22 ॥

તદન્તરમહં લબ્ધ્વા શક્રહન્તારમાહવે ।

અભિદં સપ્તધા દેવિ તન્મે ત્વં ક્ષન્તુમર્હસિ ॥ 23 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે ષટ્ચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ |

hateṣu teṣu putreṣu ditiḥ paramaduḥkhitā |

mārīcaṃ kāśyapaṃ rāma bhartāramidamabravīt || 1 ||

hataputrā'smi bhagavaṃstava putrairmahābalaiḥ |

śakrahantāramicchāmi putraṃ dīrghatapo'rjitam || 2 ||

sā'haṃ tapaścariṣyāmi garbhaṃ me dātumarhasi |

īśvaraṃ śakrahantāraṃ tvamanujñātumarhasi || 3 ||

tasyāstadvacanaṃ śrutvā mārīcaḥ kāśyapastadā |

pratyuvāca mahātejā ditiṃ paramaduḥkhitām || 4 ||

evaṃ bhavatu, bhadraṃ te śucirbhava tapodhane |

janayiṣyasi putraṃ tvaṃ śakrahantāramāhave || 5 ||

pūrṇe varṣasahasre tu śuciryadi bhaviṣyasi |

putraṃ trailokyabhartāraṃ mattastvaṃ janayiṣyasi || 6 ||

evamuktvā mahātejāḥ pāṇinā sa mamārja tām |

samālabhya tatassvastītyuktvā sa tapase yayau || 7 ||

gate tasminnaraśśreṣṭha ditiḥ paramaharṣitā |

kuśaplavanamāsādya tapastepe sudāruṇam || 8 ||

tapastasyāṃ hi kurvantyāṃ paricaryāṃ cakāra ha |

sahasrākṣo naraśśreṣṭha parayā guṇasampadā || 9 ||

agniṃ kuśān kāṣṭhamapaḥ phalaṃ mūlaṃ tathaiva ca |

nyavedayatsahasrākṣo yaccānyadapi kāṅkṣitam || 10 ||

gātrasaṃvahanaścaiva śramāpanayanaistathā |

śakrassarveṣu kāleṣu ditiṃ paricacāra ha || 11 ||

atha varṣasahasre tu daśone raghunandana |

ditiḥ paramasamprītā sahasrākṣamathābravīt || 12 ||

yācitena suraśreṣṭha tava pitrā mahātmanā |

varo varṣasahasrānte datto mama sutaṃ prati || 13 ||

tapaścarantyā varṣāṇi daśa vīryavatāṃ vara |

avaśiṣṭāni bhadraṃ te bhrātaraṃ drakṣyase tataḥ || 14 ||

tamahaṃ tvatkṛte putra samādhāsye jayotsukam |

trailokyavijayaṃ putra saha bhokṣyasi vijvaraḥ || 15 ||

evamuktvā ditiśśakraṃ prāpte madhyaṃ divākare |

nidrayā'pahṛtā devī pādau kṛtvā'tha śīrṣataḥ || 16 ||

dṛṣṭvā tāmaśuciṃ śakraḥ pādataḥ kṛtamūrdhajām |

śirassthāne kṛtau pādau jahāsa ca mumoda ca || 17 ||

tasyāśśarīravivaraṃ viveśa ca purandaraḥ |

garbhaṃ ca saptadhā rāma bibheda paramātmavān || 18 ||

bhidyamānastato garbho vajreṇa śataparvaṇā |

ruroda susvaraṃ rāma tato ditirabudhyata || 19 ||

mā rudo mā rudaśceti garbhaṃ śakro'bhyabhāṣata |

bibheda ca mahātejā rudantamapi vāsavaḥ || 20 ||

na hantavyo na hantavya ityevaṃ ditirabravīt |

niṣpapāta tataśśakro māturvacanagauravāt || 21 ||

prāñjalirvajrasahito ditiṃ śakro'bhyabhāṣata |

aśucirdevi suptā'si pādayoḥ kṛtamūrdhajā || 22 ||

tadantaramahaṃ labdhvā śakrahantāramāhave |

abhidaṃ saptadhā devi tanme tvaṃ kṣantumarhasi || 23 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ ||