1.42 Balakanda - Dvichatvarimsha Sargah

ॐ

1.42 બાલકાણ્ડ - દ્વિચત્વારિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ દ્વિચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।

કાલધર્મં ગતે રામ સગરે પ્રકૃતીજનાઃ ।

રાજાનં રોચયામાસુરંશુમન્તં સુધાર્મિકમ્ ॥ 1 ॥

સ રાજા સુમહાનાસીદંશુમાન્ રઘુનન્દન ।

તસ્ય પુત્રો મહાનાસીદ્દિલીપ ઇતિ વિશ્રુતઃ ॥ 2 ॥

તસ્મિન્ રાજ્યં સમાવેશ્ય દિલીપે રઘુનન્દન ।

હિમવચ્છિખરે પુણ્યે તપસ્તેપે સુદારુણમ્ ॥ 3 ॥

દ્વાત્રિંશચ્ચ સહસ્રાણિ વર્ષાણિ સુમહાયશાઃ ।

તપોવનં ગતો રામ સ્વર્ગં લેભે તપોધનઃ ॥ 4 ॥

દિલીપસ્તુ મહાતેજાશ્શ્રુત્વા પૈતામહં વધમ્ ।

દુઃખોપહતયા બુદ્ધ્યા નિશ્ચયં નાધ્યગચ્છત ॥ 5 ॥

કથં ગઙ્ગાવતરણં કથં તેષાં જલક્રિયા ।

તારયેયં કથં ચૈતાનિતિ ચિન્તાપરોઽભવત્ ॥ 6 ॥

તસ્ય ચિન્તયતો નિત્યં ધર્મેણ વિદિતાત્મનઃ ।

પુત્રો ભગીરથો નામ જજ્ઞે પરમધાર્મિકઃ ॥ 7 ॥

દિલીપસ્તુ મહાતેજા યજ્ઞૈર્બહુભિરિષ્ટવાન્ ।

ત્રિંશદ્વર્ષસહસ્રાણિ રાજા રાજ્યમકારયત્ ॥ 8 ॥

અગત્વા નિશ્ચયં રાજા તેષામુદ્ધરણં પ્રતિ ।

વ્યાધિના નરશાર્દૂલ કાલધર્મમુપેયિવાન્ ॥ 9 ॥

ઇન્દ્રલોકં ગતો રાજા સ્વાર્જિતેનૈવ કર્મણા ।

રાજ્યે ભગીરથં પુત્રમભિષિચ્ય નરર્ષભઃ ॥ 10 ॥

ભગીરથસ્તુ રાજર્ષિર્ધાર્મિકો રઘુનન્દન ।

અનપત્યો મહાતેજાઃ પ્રજાકામસ્સ ચાપ્રજઃ ॥ 11 ॥

મન્ત્રિષ્વાધાય તદ્રાજ્યં ગઙ્ગાવતરણે રતઃ ।

સ તપો દીર્ઘમાતિષ્ઠદ્ગોકર્ણે રઘુનન્દન ॥ 12 ॥

ઊર્ધ્વબાહુઃ પઞ્ચતપા માસાહારો જિતેન્દ્રિયઃ ।

તસ્ય વર્ષસહસ્રાણિ ઘોરે તપસિ તિષ્ઠતઃ ॥ 13 ॥

અતીતાનિ મહાબાહો તસ્ય રાજ્ઞો મહાત્મનઃ ।

સુપ્રીતો ભગવાન્ બ્રહ્મા પ્રજાનાં પતિરીશ્વરઃ ॥ 14 ॥

તતસ્સુરગણૈસ્સાર્ધમુપાગમ્ય પિતામહઃ ।

ભગીરથં મહાત્માનં તપ્યમાનમથાબ્રવીત્ ॥ 15 ॥

ભગીરથ મહાભાગ પ્રીતસ્તેઽહં જનેશ્વર ।

તપસા ચ સુતપ્તેન વરં વરય સુવ્રત ॥ 16 ॥

તમુવાચ મહાતેજાઃ સર્વલોકપિતામહમ્ ।

ભગીરથો મહાભાગઃ કૃતાઞ્જલિરુપસ્થિતઃ ॥ 17 ॥

યદિ મે ભગવન્ પ્રીતો યદ્યસ્તિ તપસઃ ફલમ્ ।

સગરસ્યાત્મજાસ્સર્વે મત્તસ્સલિલમાપ્નુયુઃ ॥ 18 ॥

ગઙ્ગાયાસ્સલિલક્લિન્ને ભસ્મન્યેષાં મહાત્મનામ્ ।

સ્વર્ગં ગચ્છેયુરત્યન્તં સર્વે મે પ્રપિતામહાઃ ॥ 19 ॥

દેયા ચ સન્તતિર્દેવ નાવસીદેત્કુલં ચ નઃ ।

ઇક્ષ્વાકૂણાં કુલે દેવ એષ મેઽસ્તુ વરઃપરઃ ॥ 20 ॥

ઉક્તવાક્યં તુ રાજાનં સર્વલોકપિતામહઃ ।

પ્રત્યુવાચ શુભાં વાણીં મધુરાં મધુરાક્ષરામ્ ॥ 21 ॥

મનોરથો મહાનેષ ભગીરથ મહારથ ।

એવં ભવતુ ભદ્રં તે ઇક્ષ્વાકુકુલવર્ધન ॥ 22 ॥

ઇયં હૈમવતી ગઙ્ગા જ્યેષ્ઠા હિમવતસ્સુતા ।

તાં વૈ ધારયિતું શક્તો હરસ્તત્ર નિયુજ્યતામ્ ॥ 23 ॥

ગઙ્ગાયાઃ પતનં રાજન્ પૃથિવી ન સહિષ્યતિ ।

તાં વૈ ધારયિતું વીર નાન્યં પશ્યામિ શૂલિનઃ ॥ 24 ॥

તમેવમુક્ત્વા રાજાનં ગઙ્ગાં ચાભાષ્ય લોકકૃત્ ।

જગામ ત્રિદિવં દેવસ્સહદેવૈર્મરુદ્ગણૈઃ ॥ 25 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે દ્વિચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha dvicatvāriṃśassargaḥ |

kāladharmaṃ gate rāma sagare prakṛtījanāḥ |

rājānaṃ rocayāmāsuraṃśumantaṃ sudhārmikam || 1 ||

sa rājā sumahānāsīdaṃśumān raghunandana |

tasya putro mahānāsīddilīpa iti viśrutaḥ || 2 ||

tasmin rājyaṃ samāveśya dilīpe raghunandana |

himavacchikhare puṇye tapastepe sudāruṇam || 3 ||

dvātriṃśacca sahasrāṇi varṣāṇi sumahāyaśāḥ |

tapovanaṃ gato rāma svargaṃ lebhe tapodhanaḥ || 4 ||

dilīpastu mahātejāśśrutvā paitāmahaṃ vadham |

duḥkhopahatayā buddhyā niścayaṃ nādhyagacchata || 5 ||

kathaṃ gaṅgāvataraṇaṃ kathaṃ teṣāṃ jalakriyā |

tārayeyaṃ kathaṃ caitāniti cintāparo'bhavat || 6 ||

tasya cintayato nityaṃ dharmeṇa viditātmanaḥ |

putro bhagīratho nāma jajñe paramadhārmikaḥ || 7 ||

dilīpastu mahātejā yajñairbahubhiriṣṭavān |

triṃśadvarṣasahasrāṇi rājā rājyamakārayat || 8 ||

agatvā niścayaṃ rājā teṣāmuddharaṇaṃ prati |

vyādhinā naraśārdūla kāladharmamupeyivān || 9 ||

indralokaṃ gato rājā svārjitenaiva karmaṇā |

rājye bhagīrathaṃ putramabhiṣicya nararṣabhaḥ || 10 ||

bhagīrathastu rājarṣirdhārmiko raghunandana |

anapatyo mahātejāḥ prajākāmassa cāprajaḥ || 11 ||

mantriṣvādhāya tadrājyaṃ gaṅgāvataraṇe rataḥ |

sa tapo dīrghamātiṣṭhadgokarṇe raghunandana || 12 ||

ūrdhvabāhuḥ pañcatapā māsāhāro jitendriyaḥ |

tasya varṣasahasrāṇi ghore tapasi tiṣṭhataḥ || 13 ||

atītāni mahābāho tasya rājño mahātmanaḥ |

suprīto bhagavān brahmā prajānāṃ patirīśvaraḥ || 14 ||

tatassuragaṇaissārdhamupāgamya pitāmahaḥ |

bhagīrathaṃ mahātmānaṃ tapyamānamathābravīt || 15 ||

bhagīratha mahābhāga prītaste'haṃ janeśvara |

tapasā ca sutaptena varaṃ varaya suvrata || 16 ||

tamuvāca mahātejāḥ sarvalokapitāmaham |

bhagīratho mahābhāgaḥ kṛtāñjalirupasthitaḥ || 17 ||

yadi me bhagavan prīto yadyasti tapasaḥ phalam |

sagarasyātmajāssarve mattassalilamāpnuyuḥ || 18 ||

gaṅgāyāssalilaklinne bhasmanyeṣāṃ mahātmanām |

svargaṃ gaccheyuratyantaṃ sarve me prapitāmahāḥ || 19 ||

deyā ca santatirdeva nāvasīdetkulaṃ ca naḥ |

ikṣvākūṇāṃ kule deva eṣa me'stu varaḥparaḥ || 20 ||

uktavākyaṃ tu rājānaṃ sarvalokapitāmahaḥ |

pratyuvāca śubhāṃ vāṇīṃ madhurāṃ madhurākṣarām || 21 ||

manoratho mahāneṣa bhagīratha mahāratha |

evaṃ bhavatu bhadraṃ te ikṣvākukulavardhana || 22 ||

iyaṃ haimavatī gaṅgā jyeṣṭhā himavatassutā |

tāṃ vai dhārayituṃ śakto harastatra niyujyatām || 23 ||

gaṅgāyāḥ patanaṃ rājan pṛthivī na sahiṣyati |

tāṃ vai dhārayituṃ vīra nānyaṃ paśyāmi śūlinaḥ || 24 ||

tamevamuktvā rājānaṃ gaṅgāṃ cābhāṣya lokakṛt |

jagāma tridivaṃ devassahadevairmarudgaṇaiḥ || 25 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvicatvāriṃśassargaḥ ||