1.41 Balakanda - Ekachatvarimsha Sargah

ॐ

1.41 બાલકાણ્ડ - એકચત્વારિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ એકચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।

પુત્રાંશ્ચિરગતાન્ જ્ઞાત્વા સગરો રઘુનન્દન ।

નપ્તારમબ્રવીદ્રાજા દીપ્યમાનં સ્વતેજસા ॥ 1 ॥

શૂરશ્ચ કૃતવિદ્યશ્ચ પૂર્વૈસ્તુલ્યોઽસિ તેજસા ।

પિતૃણાં ગતિમન્વિચ્છ યેન ચાશ્વોઽપવાહિતઃ ॥ 2 ॥

અન્તર્ભૌમાનિ સત્ત્વાનિ વીર્યવન્તિ મહાન્તિ ચ ।

તેષાં ત્વં પ્રતિઘાતાર્થં સાસ્ત્રં ગૃહ્ણીષ્વ કાર્મુકમ્ ॥ 3 ॥

અભિવાદ્યાભિવાદ્યાંસ્ત્વં હત્વા વિઘ્નકરાનપિ ।

સિદ્ધાર્થસ્સન્નિવર્તસ્વ મમ યજ્ઞસ્ય પારગઃ ॥ 4 ॥

એવમુક્તોંઽશુમાન્સમ્યક્ સગરેણ મહાત્મના ।

ધનુરાદાય ખડ્ગં ચ જગામ લઘુવિક્રમઃ ॥ 5 ॥

સ ખાતં પિતૃભિર્માર્ગમન્તર્ભૌમં મહાત્મભિઃ ।

પ્રાપદ્યત નરશ્રેષ્ઠ તેન રાજ્ઞાઽભિચોદિતઃ ॥ 6 ॥

દૈત્યદાનવરક્ષોભિઃ પિશાચપતગોરગૈઃ ।

પૂજ્યમાનં મહાતેજા દિશાગજમપશ્યત ॥ 7 ॥

સ તં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા પૃષ્ટ્વા ચાપિ નિરામયમ્ ।

પિતૃન્ સ પરિપપ્રચ્છ વાજિહર્તારમેવ ચ ॥ 8 ॥

દિશાગજસ્તુ તચ્છ્રુત્વા પ્રત્યાહાંશુમતો વચઃ ।

આસમઞ્જ કૃતાર્થસ્ત્વં સહાશ્વશ્શીઘ્રમેષ્યસિ ॥ 9 ॥

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સર્વાનેવ દિશાગજાન્ ।

યથાક્રમં યથાન્યાયં પ્રષ્ટું સમુપચક્રમે ॥ 10 ॥

તૈશ્ચ સર્વૈર્દિશાપાલૈર્વાક્યજ્ઞૈર્વાક્યકોવિદૈઃ ।

પૂજિતસ્સહયશ્ચૈવ ગન્તાઽસીત્યભિચોદિતઃ ॥ 11 ॥

તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા જગામ લઘુવિક્રમઃ ।

ભસ્મરાશીકૃતા યત્ર પિતરસ્તસ્ય સાગરાઃ ॥ 12 ॥

સ દુઃખવશમાપન્નસ્ત્વસમઞ્જસુતસ્તદા ।

ચુક્રોશ પરમાર્તસ્તુ વધાત્તેષાં સુદુઃખિતઃ ॥ 13 ॥

યજ્ઞીયં ચ હયં તત્ર ચરન્તમવિદૂરતઃ ।

દદર્શ પુરુષવ્યાઘ્રો દુઃખશોકસમન્વિતઃ ॥ 14 ॥

સ તેષાં રાજપુત્રાણાં કર્તુકામો જલક્રિયામ્ ।

સલિલાર્થી મહાતેજા ન ચાપશ્યજ્જલાશયમ્ ॥ 15 ॥

વિસાર્ય નિપુણાં દૃષ્ટિં તતોઽપશ્યત્ખગાધિપમ્ ।

પિતૃણાં માતુલં રામ સુપર્ણમનિલોપમમ્ ॥ 16 ॥

સ ચૈવમબ્રવીદ્વાક્યં વૈનતેયો મહાબલ ઃ ।

મા શુચઃ પુરુષવ્યાઘ્ર વધોઽયં લોકસમ્મતઃ ॥ 17 ॥

કપિલેનાપ્રમેયેન દગ્ધા હીમે મહાબલાઃ ।

સલિલં નાર્હસિ પ્રાજ્ઞ દાતુમેષાં હિ લૌકિકમ્ ॥ 18 ॥

ગઙ્ગા હિમવતો જ્યેષ્ઠા દુહિતા પુરુષર્ષભ ।

તસ્યાં કુરુ મહાબાહો પિતૃણાં તુ જલક્રિયામ્ ॥ 19 ॥

ભસ્મરાશીકૃતાનેતાન્ પ્લાવયેલ્લોકપાવની ।

તયા ક્લિન્નમિદં ભસ્મ ગઙ્ગયા લોકકાન્તયા ॥ 20 ॥

ષષ્ટિં પુત્રસહસ્રાણિ સ્વર્ગલોકં ચ નેષ્યતિ ।

ગચ્છ ચાશ્વં મહાભાગ તં ગૃહ્ય પુરુષર્ષભ ॥ 21 ॥

યજ્ઞં પૈતામહં વીર સંવર્તયિતુમર્હસિ ।

સુપર્ણવચનં શ્રુત્વા સોંઽશુમાનતિવીર્યવાન્ ॥ 22 ॥

ત્વરિતં હયમાદાય પુનરાયાન્મહાયશાઃ ।

તતો રાજાનમાસાદ્ય દીક્ષિતં રઘુનન્દન ॥ 23 ॥

ન્યવેદયદ્યથાવૃત્તં સુપર્ણવચનં તથા ।

તચ્છ્રુત્વા ઘોરસઙ્કાશં વાક્યમંશુમતો નૃપઃ ॥ 24 ॥

યજ્ઞં નિવર્તયામાસ યથાકલ્પં યથાવિધિ ।

સ્વપુરં ચાગમચ્છ્રીમાનિષ્ટયજ્ઞોમહીપતિઃ ॥ 25 ॥

ગઙ્ગાયાશ્ચાગમે રાજા નિશ્ચયં નાધ્યગચ્છત ।

અકૃત્વા નિશ્ચયં રાજા કાલેન મહતા મહાન્ ।

ત્રિંશદ્વર્ષસહસ્રાણિ રાજ્યં કૃત્વા દિવં ગતઃ ॥ 26 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે એકચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha ekacatvāriṃśassargaḥ |

putrāṃściragatān jñātvā sagaro raghunandana |

naptāramabravīdrājā dīpyamānaṃ svatejasā || 1 ||

śūraśca kṛtavidyaśca pūrvaistulyo'si tejasā |

pitṛṇāṃ gatimanviccha yena cāśvo'pavāhitaḥ || 2 ||

antarbhaumāni sattvāni vīryavanti mahānti ca |

teṣāṃ tvaṃ pratighātārthaṃ sāstraṃ gṛhṇīṣva kārmukam || 3 ||

abhivādyābhivādyāṃstvaṃ hatvā vighnakarānapi |

siddhārthassannivartasva mama yajñasya pāragaḥ || 4 ||

evamuktoṃ'śumānsamyak sagareṇa mahātmanā |

dhanurādāya khaḍgaṃ ca jagāma laghuvikramaḥ || 5 ||

sa khātaṃ pitṛbhirmārgamantarbhaumaṃ mahātmabhiḥ |

prāpadyata naraśreṣṭha tena rājñā'bhicoditaḥ || 6 ||

daityadānavarakṣobhiḥ piśācapatagoragaiḥ |

pūjyamānaṃ mahātejā diśāgajamapaśyata || 7 ||

sa taṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā pṛṣṭvā cāpi nirāmayam |

pitṛn sa paripapraccha vājihartārameva ca || 8 ||

diśāgajastu tacchrutvā pratyāhāṃśumato vacaḥ |

āsamañja kṛtārthastvaṃ sahāśvaśśīghrameṣyasi || 9 ||

tasya tadvacanaṃ śrutvā sarvāneva diśāgajān |

yathākramaṃ yathānyāyaṃ praṣṭuṃ samupacakrame || 10 ||

taiśca sarvairdiśāpālairvākyajñairvākyakovidaiḥ |

pūjitassahayaścaiva gantā'sītyabhicoditaḥ || 11 ||

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā jagāma laghuvikramaḥ |

bhasmarāśīkṛtā yatra pitarastasya sāgarāḥ || 12 ||

sa duḥkhavaśamāpannastvasamañjasutastadā |

cukrośa paramārtastu vadhātteṣāṃ suduḥkhitaḥ || 13 ||

yajñīyaṃ ca hayaṃ tatra carantamavidūrataḥ |

dadarśa puruṣavyāghro duḥkhaśokasamanvitaḥ || 14 ||

sa teṣāṃ rājaputrāṇāṃ kartukāmo jalakriyām |

salilārthī mahātejā na cāpaśyajjalāśayam || 15 ||

visārya nipuṇāṃ dṛṣṭiṃ tato'paśyatkhagādhipam |

pitṛṇāṃ mātulaṃ rāma suparṇamanilopamam || 16 ||

sa caivamabravīdvākyaṃ vainateyo mahābala ḥ |

mā śucaḥ puruṣavyāghra vadho'yaṃ lokasammataḥ || 17 ||

kapilenāprameyena dagdhā hīme mahābalāḥ |

salilaṃ nārhasi prājña dātumeṣāṃ hi laukikam || 18 ||

gaṅgā himavato jyeṣṭhā duhitā puruṣarṣabha |

tasyāṃ kuru mahābāho pitṛṇāṃ tu jalakriyām || 19 ||

bhasmarāśīkṛtānetān plāvayellokapāvanī |

tayā klinnamidaṃ bhasma gaṅgayā lokakāntayā || 20 ||

ṣaṣṭiṃ putrasahasrāṇi svargalokaṃ ca neṣyati |

gaccha cāśvaṃ mahābhāga taṃ gṛhya puruṣarṣabha || 21 ||

yajñaṃ paitāmahaṃ vīra saṃvartayitumarhasi |

suparṇavacanaṃ śrutvā soṃ'śumānativīryavān || 22 ||

tvaritaṃ hayamādāya punarāyānmahāyaśāḥ |

tato rājānamāsādya dīkṣitaṃ raghunandana || 23 ||

nyavedayadyathāvṛttaṃ suparṇavacanaṃ tathā |

tacchrutvā ghorasaṅkāśaṃ vākyamaṃśumato nṛpaḥ || 24 ||

yajñaṃ nivartayāmāsa yathākalpaṃ yathāvidhi |

svapuraṃ cāgamacchrīmāniṣṭayajñomahīpatiḥ || 25 ||

gaṅgāyāścāgame rājā niścayaṃ nādhyagacchata |

akṛtvā niścayaṃ rājā kālena mahatā mahān |

triṃśadvarṣasahasrāṇi rājyaṃ kṛtvā divaṃ gataḥ || 26 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekacatvāriṃśassargaḥ ||