1.36 Balakanda - Shattrimsha Sargah

ॐ

1.36 બાલકાણ્ડ - ષટ્ત્રિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ ષટ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ।

ઉક્તવાક્યે મુનૌ તસ્મિન્નુભૌ રાઘવલક્ષ્મણૌ ।

પ્રતિનન્દ્ય કથાં વીરાવૂચતુર્મુનિપુઙ્ગવમ્ ॥ 1 ॥

ધર્મયુક્તમિદં બ્રહ્મન્ કથિતં પરમં ત્વયા ।

દુહિતુશ્શૈલરાજસ્ય જ્યેષ્ઠાયા વક્તુમર્હસિ ॥ 2 ॥

વિસ્તરં વિસ્તરજ્ઞોઽસિ દિવ્યમાનુષસમ્ભવમ્ ।

ત્રીન્ પથો હેતુના કેન પ્લાવયેલ્લોકપાવની ॥ 3 ॥

કથં ગઙ્ગા ત્રિપથગા વિશ્રુતા સરિદુત્તમા ।

ત્રિષુ લોકેષુ ધર્મજ્ઞ કર્મભિઃ કૈસ્સમન્વિતા ॥ 4 ॥

તથા બ્રુવતિ કાકુત્સ્થે વિશ્વામિત્રસ્તપોધનઃ ।

નિખિલેન કથાં સર્વામૃષિમધ્યે ન્યવેદયત્ ॥ 5 ॥

પુરા રામ કૃતોદ્વાહો નીલકણ્ઠો મહાતપાઃ ।

દૃષ્ટ્વા ચ સ્પૃહયા દેવીં મૈથુનાયોપચક્રમે ॥ 6 ॥

શિતિકણ્ઠસ્ય દેવસ્ય દિવ્યં વર્ષશતં ગતમ્ ।

ન ચાપિ તનયો રામ તસ્યામાસીત્ પરન્તપ ॥ 7 ॥

તતો દેવાસ્સમુદ્વિગ્નાઃ પિતામહપુરોગમાઃ ।

યદિહોત્પદ્યતે ભૂતં કસ્તત્પ્રતિસહિષ્યતે ॥ 8 ॥

અભિગમ્ય સુરાસ્સર્વે પ્રણિપત્યેદમબ્રુવન્ ।

દેવ દેવ મહાદેવ લોકસ્યાસ્ય હિતે રત ॥ 9 ॥

સુરાણાં પ્રણિપાતેન પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ ।

ન લોકા ધારયિષ્યન્તિ તવ તેજસ્સુરોત્તમ ॥ 10 ॥

બ્રાહ્મેણ તપસા યુક્તો દેવ્યા સહ તપશ્ચર ।

ત્રૈલોક્યહિતકામાર્થં તેજસ્તેજસિ ધારય ॥ 11 ॥

દેવતાનાં વચશ્શ્રુત્વા સર્વલોકમહેશ્વરઃ ।

બાઢમિત્યબ્રવીત્સર્વાન્પુનશ્ચૈવમુવાચ હ ॥ 12 ॥

ધારયિષ્યામ્યહં તેજસ્તેજસ્યેવ સહોમયા ।

ત્રિદશાઃ પૃથિવી ચૈવ નિર્વાણમધિગચ્છતુ ॥ 13 ॥

યદિદં ક્ષુભિતં સ્થાનાન્મમ તેજો હ્યનુત્તમમ્ ।

ધારયિષ્યતિ કસ્તન્મે બ્રુવન્તુ સુરસત્તમાઃ ॥ 14 ॥

એવમુક્તાસ્સુરાસ્સર્વે પ્રત્યૂચુર્વૃષભધ્વજમ્ ।

યત્તેજઃ ક્ષુભિતં હ્યેતત્તદ્ધરા ધારયિષ્યતિ ॥ 15 ॥

એવમુક્તસ્સુરપતિઃ પ્રમુમોચ મહીતલે ।

તેજસા પૃથિવી યેન વ્યાપ્તા સગિરિકાનના ॥ 16 ॥

તતો દેવાઃ પુનરિદમૂચુશ્ચાથ હુતાશનમ્ ।

પ્રવિશ ત્વં મહાતેજો રૌદ્રં વાયુસમન્વિતઃ ॥ 17 ॥

તદગ્નિના પુનર્વ્યાપ્તં સઞ્જાતશ્શ્વેતપર્વતઃ ।

દિવ્યં શરવણં ચૈવ પાવકાદિત્યસન્નિભમ્ ॥ 18 ॥

યત્ર જાતો મહાતેજાઃ કાર્તિકેયોઽગ્નિસમ્ભવઃ ।

અથોમાં ચ શિવં ચૈવ દેવાસ્સર્ષિગણાસ્તદા ।

પૂજયામાસુરત્યર્થં સુપ્રીતમનસસ્તતઃ ॥ 19 ॥

અથ શૈલસુતા રામ ત્રિદશાનિદમબ્રવીત્ ।

સમન્યુરશપત્સર્વાન્ ક્રોધસંરક્તલોચના ॥ 20 ॥

યસ્માન્નિવારિતા ચૈવ સઙ્ગતિઃ પુત્રકામ્યયા ।

અપત્યં સ્વેષુ દારેષુ તસ્માન્નોત્પાદયિષ્યથ ॥ 21 ॥

અદ્યપ્રભૃતિ યુષ્માકમપ્રજાસ્સન્તુ પત્નયઃ ॥ 22 ॥

એવમુક્ત્વાસુરાન્ સર્વાન્ શશાપ પૃથિવીમપિ ।

અવને નૈકરૂપા ત્વં બહુભાર્યા ભવિષ્યસિ ॥ 23 ॥

ન ચ પુત્રકૃતાં પ્રીતિં મત્ક્રોધકલુષીકૃતા ।

પ્રાપ્સ્યસિ ત્વં સુદુર્મેધે મમ પુત્રમનિચ્છતી ॥ 24 ॥

તાન્ સર્વાન્ વ્રીડિતાન્ દૃષ્ટ્વા સુરાન્સુરપતિસ્તદા ।

ગમનાયોપચક્રામ દિશં વરુણપાલિતામ્ ॥ 25 ॥

સ ગત્વા તપ આતિષ્ઠત્પાર્શ્વે તસ્યોત્તરે ગિરૌ ।

હિમવત્પ્રભવે શૃઙ્ગે સહ દેવ્યા મહેશ્વરઃ ॥ 26 ॥

એષ તે વિસ્તરો રામ શૈલપુત્ર્યા નિવેદિતઃ ।

ગઙ્ગાયાઃ પ્રભવં ચૈવ શૃણુ મે સહલક્ષ્મણઃ ॥ 27 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે ષટ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha ṣaṭtriṃśassargaḥ |

uktavākye munau tasminnubhau rāghavalakṣmaṇau |

pratinandya kathāṃ vīrāvūcaturmunipuṅgavam || 1 ||

dharmayuktamidaṃ brahman kathitaṃ paramaṃ tvayā |

duhituśśailarājasya jyeṣṭhāyā vaktumarhasi || 2 ||

vistaraṃ vistarajño'si divyamānuṣasambhavam |

trīn patho hetunā kena plāvayellokapāvanī || 3 ||

kathaṃ gaṅgā tripathagā viśrutā sariduttamā |

triṣu lokeṣu dharmajña karmabhiḥ kaissamanvitā || 4 ||

tathā bruvati kākutsthe viśvāmitrastapodhanaḥ |

nikhilena kathāṃ sarvāmṛṣimadhye nyavedayat || 5 ||

purā rāma kṛtodvāho nīlakaṇṭho mahātapāḥ |

dṛṣṭvā ca spṛhayā devīṃ maithunāyopacakrame || 6 ||

śitikaṇṭhasya devasya divyaṃ varṣaśataṃ gatam |

na cāpi tanayo rāma tasyāmāsīt parantapa || 7 ||

tato devāssamudvignāḥ pitāmahapurogamāḥ |

yadihotpadyate bhūtaṃ kastatpratisahiṣyate || 8 ||

abhigamya surāssarve praṇipatyedamabruvan |

deva deva mahādeva lokasyāsya hite rata || 9 ||

surāṇāṃ praṇipātena prasādaṃ kartumarhasi |

na lokā dhārayiṣyanti tava tejassurottama || 10 ||

brāhmeṇa tapasā yukto devyā saha tapaścara |

trailokyahitakāmārthaṃ tejastejasi dhāraya || 11 ||

devatānāṃ vacaśśrutvā sarvalokamaheśvaraḥ |

bāḍhamityabravītsarvānpunaścaivamuvāca ha || 12 ||

dhārayiṣyāmyahaṃ tejastejasyeva sahomayā |

tridaśāḥ pṛthivī caiva nirvāṇamadhigacchatu || 13 ||

yadidaṃ kṣubhitaṃ sthānānmama tejo hyanuttamam |

dhārayiṣyati kastanme bruvantu surasattamāḥ || 14 ||

evamuktāssurāssarve pratyūcurvṛṣabhadhvajam |

yattejaḥ kṣubhitaṃ hyetattaddharā dhārayiṣyati || 15 ||

evamuktassurapatiḥ pramumoca mahītale |

tejasā pṛthivī yena vyāptā sagirikānanā || 16 ||

tato devāḥ punaridamūcuścātha hutāśanam |

praviśa tvaṃ mahātejo raudraṃ vāyusamanvitaḥ || 17 ||

tadagninā punarvyāptaṃ sañjātaśśvetaparvataḥ |

divyaṃ śaravaṇaṃ caiva pāvakādityasannibham || 18 ||

yatra jāto mahātejāḥ kārtikeyo'gnisambhavaḥ |

athomāṃ ca śivaṃ caiva devāssarṣigaṇāstadā |

pūjayāmāsuratyarthaṃ suprītamanasastataḥ || 19 ||

atha śailasutā rāma tridaśānidamabravīt |

samanyuraśapatsarvān krodhasaṃraktalocanā || 20 ||

yasmānnivāritā caiva saṅgatiḥ putrakāmyayā |

apatyaṃ sveṣu dāreṣu tasmānnotpādayiṣyatha || 21 ||

adyaprabhṛti yuṣmākamaprajāssantu patnayaḥ || 22 ||

evamuktvāsurān sarvān śaśāpa pṛthivīmapi |

avane naikarūpā tvaṃ bahubhāryā bhaviṣyasi || 23 ||

na ca putrakṛtāṃ prītiṃ matkrodhakaluṣīkṛtā |

prāpsyasi tvaṃ sudurmedhe mama putramanicchatī || 24 ||

tān sarvān vrīḍitān dṛṣṭvā surānsurapatistadā |

gamanāyopacakrāma diśaṃ varuṇapālitām || 25 ||

sa gatvā tapa ātiṣṭhatpārśve tasyottare girau |

himavatprabhave śṛṅge saha devyā maheśvaraḥ || 26 ||

eṣa te vistaro rāma śailaputryā niveditaḥ |

gaṅgāyāḥ prabhavaṃ caiva śṛṇu me sahalakṣmaṇaḥ || 27 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṭtriṃśassargaḥ ||