1.33 Balakanda - Trayastrimsha Sargah

ॐ

1.33 બાલકાણ્ડ - ત્રયસ્ત્રિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ ત્રયસ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ।

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા કુશનાભસ્ય ધીમતઃ ।

શિરોભિશ્ચરણૌ સ્પૃષ્ટ્વા કન્યાશતમભાષત ॥ 1 ॥

વાયુસ્સર્વાત્મકો રાજન્ પ્રધર્ષયિતુમિચ્છતિ ।

અશુભં માર્ગમાસ્થાય ન ધર્મં પ્રત્યવેક્ષતે ॥ 2 ॥

પિતૃમત્યસ્સ્મ ભદ્રં તે સ્વચ્છન્દે ન વયં સ્થિતાઃ ।

પિતરં નો વૃણીષ્વ ત્વં યદિ નો દાસ્યતે તવ ॥ 3 ॥

તેન પાપાનુબન્ધેન વચનં ન પ્રતીચ્છતા ।

એવં બ્રુવન્ત્યસ્સર્વાસ્સ્મ વાયુના નિહતા ભૃશમ્ ॥ 4 ॥

તાસાં તદ્વચનં શ્રુત્વા રાજા પરમધાર્મિકઃ ।

પ્રત્યુવાચ મહાતેજાઃ કન્યાશતમનુત્તમમ્ ॥ 5 ॥

ક્ષાન્તં ક્ષમાવતાં પુત્ર્યઃ કર્તવ્યં સુમહત્કૃતમ્ ।

ઐકમત્યમુપાગમ્ય કુલં ચાવેક્ષિતં મમ ॥ 6 ॥

અલઙ્કારો હિ નારીણાં ક્ષમા તુ પુરુષસ્ય વા ।

દુષ્કરં તચ્ચ યત્ ક્ષાન્તં ત્રિદશેષુ વિશેષતઃ ॥ 7 ॥

યાદૃશી વઃ ક્ષમા પુત્ર્યસ્સર્વાસામવિશેષતઃ ।

ક્ષમા દાનં ક્ષમા યજ્ઞઃ ક્ષમા સત્યં હિ પુત્રિકાઃ ॥ 8 ॥

ક્ષમા યશઃ ક્ષમા ધર્મઃ ક્ષમયા નિષ્ઠિતં જગત્ ।

વિસૃજ્ય કન્યાઃ કાકુત્સ્થ રાજા ત્રિદશવિક્રમઃ ॥ 9 ॥

મન્ત્રજ્ઞો મન્ત્રયામાસ પ્રદાનં સહ મન્ત્રિભિઃ ।

દેશકાલૌ પ્રદાનસ્ય સદૃશે પ્રતિપાદનમ્ ॥ 10 ॥

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ ચૂલી નામ મહાતપાઃ ।

ઊર્ધ્વરેતાશ્શુભાચારો બ્રાહ્મં તપ ઉપાગમત્ ॥ 11 ॥

તપ્યન્તં તમૃષિં તત્ર ગન્ધર્વી પર્યુપાસતે ।

સોમદા નામ ભદ્રં તે ઊર્મિલા તનયા તદા ॥ 12 ॥

સા ચ તં પ્રણતા ભૂત્વા શુશ્રૂષણપરાયણા ।

ઉવાસ કાલે ધર્મિષ્ઠા તસ્યાસ્તુષ્ટોઽભવદ્ગુરુઃ ॥ 13 ॥

સ ચ તાં કાલયોગેન પ્રોવાચ રઘુનન્દન ।

પરિતુષ્ટોઽસ્મિ ભદ્રં તે કિં કરોમિ તવ પ્રિયમ્ ॥ 14 ॥

પરિતુષ્ટં મુનિં જ્ઞાત્વા ગન્ધર્વી મધુરસ્વરા ।

ઉવાચ પરમપ્રીતા વાક્યજ્ઞા વાક્યકોવિદમ્ ॥ 15 ॥

લક્ષ્મ્યા સમુદિતો બ્રાહ્મ્યા બ્રહ્મભૂતો મહાતપાઃ ।

બ્રાહ્મેણ તપસા યુક્તં પુત્રમિચ્છામિ ધાર્મિક ॥ 16 ॥

અપતિશ્ચાસ્મિ ભદ્રં તે ભાર્યા ચાસ્મિ ન કસ્યચિત્ ।

બ્રાહ્મેણોપગતાયાશ્ચ દાતુમર્હસિ મે સુતમ્ ॥ 17 ॥

તસ્યાઃ પ્રસન્નો બ્રહ્મર્ષિર્દદૌ પુત્રમનુત્તમમ્ ।

બ્રહ્મદત્ત ઇતિ ખ્યાતં માનસં ચૂલિનસ્સુતમ્ ॥ 18 ॥

સ રાજા સૌમદેયસ્તુ પુરીમધ્યવસત્તદા ।

કામ્પિલ્યાં પરયા લક્ષ્મ્યા દેવરાજો યથા દિવમ્ ॥ 19 ॥

સ બુદ્ધિં કૃતવાન્ રાજા કુશનાભસ્સુધાર્મિકઃ ।

બ્રહ્મદત્તાય કાકુત્સ્થ દાતું કન્યાશતં તદા ॥ 20 ॥

તમાહૂય મહાતેજા બ્રહ્મદત્તં મહીપતિઃ ।

દદૌ કન્યાશતં રાજા સુપ્રીતેનાન્તરાત્મના ॥ 21 ॥

યથાક્રમં તતઃ પાણીન્ જગ્રાહ રઘુનન્દન ।

બ્રહ્મદત્તો મહીપાલસ્તાસાં દેવપતિર્યથા ॥ 22 ॥

સ્પૃષ્ટમાત્રે તતઃ પાણૌ વિકુબ્જા વિગતજ્વરાઃ ।

યુક્તાઃ પરમયા લક્ષ્મ્યા બભુઃ કન્યાશતં તદા ॥ 23 ॥

સ દૃષ્ટ્વા વાયુના મુક્તાઃ કુશનાભો મહીપતિઃ ।

બભૂવ પરમપ્રીતો હર્ષં લેભે પુનઃપુનઃ ॥ 24 ॥

કૃતોદ્વાહં તુ રાજાનં બ્રહ્મદત્તં મહીપતિઃ ।

સદારં પ્રેષયામાસ સોપાધ્યાયગણં તદા ॥ 25 ॥

સોમદાઽપિ સુસંહૃષ્ટા પુત્રસ્ય સદૃશીં ક્રિયામ્ ।

યથાન્યાયં ચ ગન્ધર્વી સ્નુષાસ્તાઃ પ્રત્યનન્દત ॥ 26 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે ત્રયસ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha trayastriṃśassargaḥ |

tasya tadvacanaṃ śrutvā kuśanābhasya dhīmataḥ |

śirobhiścaraṇau spṛṣṭvā kanyāśatamabhāṣata || 1 ||

vāyussarvātmako rājan pradharṣayitumicchati |

aśubhaṃ mārgamāsthāya na dharmaṃ pratyavekṣate || 2 ||

pitṛmatyassma bhadraṃ te svacchande na vayaṃ sthitāḥ |

pitaraṃ no vṛṇīṣva tvaṃ yadi no dāsyate tava || 3 ||

tena pāpānubandhena vacanaṃ na pratīcchatā |

evaṃ bruvantyassarvāssma vāyunā nihatā bhṛśam || 4 ||

tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ |

pratyuvāca mahātejāḥ kanyāśatamanuttamam || 5 ||

kṣāntaṃ kṣamāvatāṃ putryaḥ kartavyaṃ sumahatkṛtam |

aikamatyamupāgamya kulaṃ cāvekṣitaṃ mama || 6 ||

alaṅkāro hi nārīṇāṃ kṣamā tu puruṣasya vā |

duṣkaraṃ tacca yat kṣāntaṃ tridaśeṣu viśeṣataḥ || 7 ||

yādṛśī vaḥ kṣamā putryassarvāsāmaviśeṣataḥ |

kṣamā dānaṃ kṣamā yajñaḥ kṣamā satyaṃ hi putrikāḥ || 8 ||

kṣamā yaśaḥ kṣamā dharmaḥ kṣamayā niṣṭhitaṃ jagat |

visṛjya kanyāḥ kākutstha rājā tridaśavikramaḥ || 9 ||

mantrajño mantrayāmāsa pradānaṃ saha mantribhiḥ |

deśakālau pradānasya sadṛśe pratipādanam || 10 ||

etasminneva kāle tu cūlī nāma mahātapāḥ |

ūrdhvaretāśśubhācāro brāhmaṃ tapa upāgamat || 11 ||

tapyantaṃ tamṛṣiṃ tatra gandharvī paryupāsate |

somadā nāma bhadraṃ te ūrmilā tanayā tadā || 12 ||

sā ca taṃ praṇatā bhūtvā śuśrūṣaṇaparāyaṇā |

uvāsa kāle dharmiṣṭhā tasyāstuṣṭo'bhavadguruḥ || 13 ||

sa ca tāṃ kālayogena provāca raghunandana |

parituṣṭo'smi bhadraṃ te kiṃ karomi tava priyam || 14 ||

parituṣṭaṃ muniṃ jñātvā gandharvī madhurasvarā |

uvāca paramaprītā vākyajñā vākyakovidam || 15 ||

lakṣmyā samudito brāhmyā brahmabhūto mahātapāḥ |

brāhmeṇa tapasā yuktaṃ putramicchāmi dhārmika || 16 ||

apatiścāsmi bhadraṃ te bhāryā cāsmi na kasyacit |

brāhmeṇopagatāyāśca dātumarhasi me sutam || 17 ||

tasyāḥ prasanno brahmarṣirdadau putramanuttamam |

brahmadatta iti khyātaṃ mānasaṃ cūlinassutam || 18 ||

sa rājā saumadeyastu purīmadhyavasattadā |

kāmpilyāṃ parayā lakṣmyā devarājo yathā divam || 19 ||

sa buddhiṃ kṛtavān rājā kuśanābhassudhārmikaḥ |

brahmadattāya kākutstha dātuṃ kanyāśataṃ tadā || 20 ||

tamāhūya mahātejā brahmadattaṃ mahīpatiḥ |

dadau kanyāśataṃ rājā suprītenāntarātmanā || 21 ||

yathākramaṃ tataḥ pāṇīn jagrāha raghunandana |

brahmadatto mahīpālastāsāṃ devapatiryathā || 22 ||

spṛṣṭamātre tataḥ pāṇau vikubjā vigatajvarāḥ |

yuktāḥ paramayā lakṣmyā babhuḥ kanyāśataṃ tadā || 23 ||

sa dṛṣṭvā vāyunā muktāḥ kuśanābho mahīpatiḥ |

babhūva paramaprīto harṣaṃ lebhe punaḥpunaḥ || 24 ||

kṛtodvāhaṃ tu rājānaṃ brahmadattaṃ mahīpatiḥ |

sadāraṃ preṣayāmāsa sopādhyāyagaṇaṃ tadā || 25 ||

somadā'pi susaṃhṛṣṭā putrasya sadṛśīṃ kriyām |

yathānyāyaṃ ca gandharvī snuṣāstāḥ pratyanandata || 26 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||