1.32 Balakanda - Dvatrimsha Sargah

ॐ

1.32 બાલકાણ્ડ - દ્વાત્રિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ દ્વાત્રિંશસ્સર્ગઃ ।

બ્રહ્મયોનિર્મહાનાસીત્ કુશો નામ મહાતપાઃ ।

અક્લિષ્ટવ્રતધર્મજ્ઞઃ સજ્જનપ્રતિપૂજકઃ ॥ 1 ॥

સ મહાત્મા કુલીનાયાં યુક્તાયાં સુગુણોલ્બણાન્ ।

વૈદર્ભ્યાં જનયામાસ ચતુરસ્સદૃશાન્ સુતાન્ ॥ 2 ॥

કુશામ્બં કુશનાભં ચ અધૂર્તરજસં વસુમ્ ।

દીપ્તિયુક્તાન્ મહોત્સાહાન્ ક્ષત્રધર્મચિકીર્ષયા ॥ 3 ॥

તાનુવાચ કુશઃ પુત્રાન્ ધર્મિષ્ઠાન્ સત્યવાદિનઃ ।

ક્રિયતાં પાલનં પુત્રાઃ ધર્મં પ્રાપ્સ્યથ પુષ્કલમ્ ॥ 4 ॥

ઋષેસ્તુ વચનં શ્રુત્વા ચત્વારો લોકસમ્મતાઃ ।

નિવેશં ચક્રિરે સર્વે પુરાણાં નૃવરાસ્તદા ॥ 5 ॥

કુશામ્બસ્તુ મહાતેજાઃ કૌશામ્બીમકરોત્પુરીમ્ ।

કુશનાભસ્તુ ધર્માત્મા પુરં ચક્રે મહોદયમ્ ॥ 6 ॥

અધૂર્તરજસો રામ ધર્મારણ્યં મહીપતિઃ ।

ચક્રે પુરવરં રાજા વસુશ્ચક્રે ગિરિવ્રજમ્ ॥ 7 ॥

એષા વસુમતી રામ વસોસ્તસ્ય મહાત્મનઃ ।

એતે શૈલવરાઃ પઞ્ચ પ્રકાશન્તે સમન્તતઃ ॥ 8 ॥

સુમાગધી નદી રમ્યા મગધાન્ વિશ્રુતાયયૌ ।

પઞ્ચાનાં શૈલમુખ્યાનાં મધ્યે માલેવ શોભતે ॥ 9 ॥

સૈષા હિ માગધી રામ વસોસ્તસ્ય મહાત્મનઃ ।

પૂર્વાભિચરિતા રામ સુક્ષેત્રા સસ્યમાલિની ॥ 10 ॥

કુશનાભસ્તુ રાજર્ષિઃ કન્યાશતમનુત્તમમ્ ।

જનયામાસ ધર્માત્મા ઘૃતાચ્યાં રઘુનન્દન ॥ 11 ॥

તાસ્તુ યૌવનશાલિન્યો રૂપવત્ય સ્સ્વલઙ્કૃતાઃ ।

ઉદ્યાનભૂમિમાગમ્ય પ્રાવૃષીવ શતહ્રદાઃ ॥ 12 ॥

ગાયન્ત્યો નૃત્યમાનાશ્ચ વાદયન્ત્યશ્ચ સર્વશઃ ।

આમોદં પરમં જગ્મુર્વરાભરણભૂષિતાઃ ॥ 13 ॥

અથ તાશ્ચારુસર્વાઙ્ગ્યો રૂપેણાપ્રતિમા ભુવિ ।

ઉદ્યાનભૂમિમાગમ્ય તારા ઇવ ઘનાન્તરે ॥ 14 ॥

તાસ્સર્વગુણસમ્પન્ના રૂપયૌવનસંયુતાઃ ।

દૃષ્ટ્વા સર્વાત્મકો વાયુરિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 15 ॥

અહં વઃ કામયે સર્વા ભાર્યા મમ ભવિષ્યથ ।

માનુષસ્ત્યજ્યતાં ભાવઃ દીર્ઘમાયુરવાપ્સ્યથ ॥ 16 ॥

ચલં હિ યૌવનં નિત્યં માનુષેષુ વિશેષતઃ ।

અક્ષય્યં યૌવનં પ્રાપ્તાઃ અમર્યશ્ચ ભવિષ્યથ ॥ 17 ॥

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વાયોરક્લિષ્ટકર્મણઃ ।

અપહાસ્ય તતો વાક્યં કન્યાશતમથાબ્રવીત્ ॥ 18 ॥

અન્તશ્ચરસિ ભૂતાનાં સર્વેષાં ત્વં સુરોત્તમ ।

પ્રભાવજ્ઞાઃ સ્મ તે સર્વાઃ કિમસ્માનવમન્યસે ॥ 19 ॥

કુશનાભસુતાસ્સર્વાઃ સમર્થાસ્ત્વાં સુરોત્તમ ।

સ્થાનાચ્ચ્યાવયિતું દેવં રક્ષામસ્તુ તપો વયમ્ ॥ 20 ॥

માભૂત્સ કાલો દુર્મેધઃ પિતરં સત્યવાદિનમ્ ।

નાવમન્યસ્વ ધર્મેણ સ્વયં વરમુપાસ્મહે ॥ 21 ॥

પિતા હિ પ્રભુરસ્માકં દૈવતં પરમં હિ નઃ ।

યસ્ય નો દાસ્યતિ પિતા સ નો ભર્તા ભવિષ્યતિ ॥ 22 ॥

તાસાં તદ્વચનં શ્રુત્વા વાયુઃ પરમકોપનઃ ।

પ્રવિશ્ય સર્વગાત્રાણિ બભઞ્જ ભગવાન્ પ્રભુઃ ॥ 23 ॥

તાઃ કન્યા વાયુના ભગ્ના વિવિશુર્નૃપતેર્ગૃહમ્ ।

પ્રાપતન્ ભુવિ સમ્ભ્રાન્તાસ્સલજ્જા સ્સાસ્રલોચનાઃ ॥ 24 ॥

સ ચ તા દયિતા દીનાઃ કન્યાઃ પરમશોભનાઃ ।

દૃષ્ટ્વા ભગ્નાસ્તદા રાજા સમ્ભ્રાન્ત ઇદમબ્રવીત્ ॥ 25 ॥

કિમિદં કથ્યતાં પુત્ર્યઃ કો ધર્મમવમન્યતે ।

કુબ્જાઃ કેન કૃતાઃ સર્વા વેષ્ટન્ત્યો નાભિભાષથ ।

એવં રાજા વિનિશ્શ્વસ્ય સમાધિં સન્દધે તતઃ ॥ 26 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે દ્વાત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha dvātriṃśassargaḥ |

brahmayonirmahānāsīt kuśo nāma mahātapāḥ |

akliṣṭavratadharmajñaḥ sajjanapratipūjakaḥ || 1 ||

sa mahātmā kulīnāyāṃ yuktāyāṃ suguṇolbaṇān |

vaidarbhyāṃ janayāmāsa caturassadṛśān sutān || 2 ||

kuśāmbaṃ kuśanābhaṃ ca adhūrtarajasaṃ vasum |

dīptiyuktān mahotsāhān kṣatradharmacikīrṣayā || 3 ||

tānuvāca kuśaḥ putrān dharmiṣṭhān satyavādinaḥ |

kriyatāṃ pālanaṃ putrāḥ dharmaṃ prāpsyatha puṣkalam || 4 ||

ṛṣestu vacanaṃ śrutvā catvāro lokasammatāḥ |

niveśaṃ cakrire sarve purāṇāṃ nṛvarāstadā || 5 ||

kuśāmbastu mahātejāḥ kauśāmbīmakarotpurīm |

kuśanābhastu dharmātmā puraṃ cakre mahodayam || 6 ||

adhūrtarajaso rāma dharmāraṇyaṃ mahīpatiḥ |

cakre puravaraṃ rājā vasuścakre girivrajam || 7 ||

eṣā vasumatī rāma vasostasya mahātmanaḥ |

ete śailavarāḥ pañca prakāśante samantataḥ || 8 ||

sumāgadhī nadī ramyā magadhān viśrutāyayau |

pañcānāṃ śailamukhyānāṃ madhye māleva śobhate || 9 ||

saiṣā hi māgadhī rāma vasostasya mahātmanaḥ |

pūrvābhicaritā rāma sukṣetrā sasyamālinī || 10 ||

kuśanābhastu rājarṣiḥ kanyāśatamanuttamam |

janayāmāsa dharmātmā ghṛtācyāṃ raghunandana || 11 ||

tāstu yauvanaśālinyo rūpavatya ssvalaṅkṛtāḥ |

udyānabhūmimāgamya prāvṛṣīva śatahradāḥ || 12 ||

gāyantyo nṛtyamānāśca vādayantyaśca sarvaśaḥ |

āmodaṃ paramaṃ jagmurvarābharaṇabhūṣitāḥ || 13 ||

atha tāścārusarvāṅgyo rūpeṇāpratimā bhuvi |

udyānabhūmimāgamya tārā iva ghanāntare || 14 ||

tāssarvaguṇasampannā rūpayauvanasaṃyutāḥ |

dṛṣṭvā sarvātmako vāyuridaṃ vacanamabravīt || 15 ||

ahaṃ vaḥ kāmaye sarvā bhāryā mama bhaviṣyatha |

mānuṣastyajyatāṃ bhāvaḥ dīrghamāyuravāpsyatha || 16 ||

calaṃ hi yauvanaṃ nityaṃ mānuṣeṣu viśeṣataḥ |

akṣayyaṃ yauvanaṃ prāptāḥ amaryaśca bhaviṣyatha || 17 ||

tasya tadvacanaṃ śrutvā vāyorakliṣṭakarmaṇaḥ |

apahāsya tato vākyaṃ kanyāśatamathābravīt || 18 ||

antaścarasi bhūtānāṃ sarveṣāṃ tvaṃ surottama |

prabhāvajñāḥ sma te sarvāḥ kimasmānavamanyase || 19 ||

kuśanābhasutāssarvāḥ samarthāstvāṃ surottama |

sthānāccyāvayituṃ devaṃ rakṣāmastu tapo vayam || 20 ||

mābhūtsa kālo durmedhaḥ pitaraṃ satyavādinam |

nāvamanyasva dharmeṇa svayaṃ varamupāsmahe || 21 ||

pitā hi prabhurasmākaṃ daivataṃ paramaṃ hi naḥ |

yasya no dāsyati pitā sa no bhartā bhaviṣyati || 22 ||

tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā vāyuḥ paramakopanaḥ |

praviśya sarvagātrāṇi babhañja bhagavān prabhuḥ || 23 ||

tāḥ kanyā vāyunā bhagnā viviśurnṛpatergṛham |

prāpatan bhuvi sambhrāntāssalajjā ssāsralocanāḥ || 24 ||

sa ca tā dayitā dīnāḥ kanyāḥ paramaśobhanāḥ |

dṛṣṭvā bhagnāstadā rājā sambhrānta idamabravīt || 25 ||

kimidaṃ kathyatāṃ putryaḥ ko dharmamavamanyate |

kubjāḥ kena kṛtāḥ sarvā veṣṭantyo nābhibhāṣatha |

evaṃ rājā viniśśvasya samādhiṃ sandadhe tataḥ || 26 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvātriṃśassargaḥ ||