1.29 Balakanda - Ekonatrimsha Sargah

ॐ

1.29 બાલકાણ્ડ - એકોનત્રિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ એકોનત્રિંશસ્સર્ગઃ ।

અથ તસ્યાપ્રમેયસ્ય તદ્વનં પરિપૃચ્છતઃ ।

વિશ્વામિત્રો મહાતેજા વ્યાખ્યાતુમુપચક્રમે ॥ 1 ॥

ઇહ રામ મહાબાહો વિષ્ણુર્દેવવરઃ પ્રભુઃ ।

વર્ષાણિ સુબહૂનીહ તથા યુગશતાનિ ચ ॥ 2 ॥

તપશ્ચરણયોગાર્થમુવાસ સુમહાતપાઃ ।

એષ પૂર્વાશ્રમો રામ વામનસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 3 ॥

સિદ્ધાશ્રમ ઇતિ ખ્યાતસ્સિદ્ધો હ્યત્ર મહાતપાઃ ।

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ રાજા વૈરોચનિર્બલિઃ ॥ 4 ॥

નિર્જિત્ય દૈવતગણાન્ સેન્દ્રાંશ્ચ સમરુદ્ગણાન્ ।

કારયામાસ તદ્રાજ્યં ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ ॥ 5 ॥

બલેસ્તુ યજમાનસ્ય દેવાસ્સાગ્નિપુરોગમાઃ ।

સમાગમ્ય સ્વયં ચૈવ વિષ્ણુમૂચુરિહાશ્રમે ॥ 6 ॥

બલિર્વૈરોચનિર્વિષ્ણો યજતે યજ્ઞમુત્તમમ્ ।

અસમાપ્તે ક્રતૌ તસ્મિન્ સ્વકાર્યમભિપદ્યતામ્ ॥ 7 ॥

યે ચૈનમભિવર્તન્તે યાચિતાર ઇતસ્તતઃ ।

યચ્ચ યત્ર યથાવચ્ચ સર્વં તેભ્યઃ પ્રયચ્છતિ ॥ 8 ॥

સ ત્વં સુરહિતાર્થાય માયાયોગમુપાગતઃ ।

વામનત્વં ગતો વિષ્ણો કુરુ કલ્યાણમુત્તમમ્ ॥ 9 ॥

એતસ્મિન્નન્તરે રામ કશ્યપોઽગ્નિસમપ્રભઃ ।

અદિત્યા સહિતો રામ દીપ્યમાન ઇવૌજસા ॥ 10 ॥

દેવીસહાયો ભગવાન્ દિવ્યં વર્ષસહસ્રકમ્ ।

વ્રતં સમાપ્ય વરદં તુષ્ટાવ મધુસૂદનમ્ ॥ 11 ॥

તપોમયં તપોરાશિં તપોમૂર્તિં તપાત્મકમ્ ।

તપસા ત્વાં સુતપ્તેન પશ્યામિ પુરુષોત્તમમ્ ॥ 12 ॥

શરીરે તવ પશ્યામિ જગત્સર્વમિદં પ્રભો ।

ત્વમનાદિરનિર્દેશ્યસ્ત્વામહં શરણં ગતઃ ॥ 13 ॥

તમુવાચ હરિઃ પ્રીતઃ કશ્યપં ધૂતકલ્મષમ્ ।

વરં વરય ભદ્રં તે વરાર્હોઽસિ મતો મમ ॥ 14 ॥

તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય મારીચઃ કશ્યપોઽબ્રવીત્ ।

અદિત્યા દેવતાનાં ચ મમ ચૈવાનુયાચતઃ ॥ 15 ॥

વરં વરદ સુપ્રીતો દાતુમર્હસિ સુવ્રત ।

પુત્રત્વં ગચ્છ ભગવન્નદિત્યા મમ ચાનઘ ॥ 16 ॥

ભ્રાતા ભવ યવીયાંસ્ત્વં શક્રસ્યાસુરસૂદન ।

શોકાર્તાનાં તુ દેવાનાં સાહાય્યં કર્તુમર્હસિ ॥ 17 ॥

અયં સિદ્ધાશ્રમો નામ પ્રસાદા ત્તે ભવિષ્યતિ ।

સિદ્ધે કર્મણિ દેવેશ ઉત્તિષ્ઠ ભગવન્નિતઃ ॥ 18 ॥

અથ વિષ્ણુર્મહાતેજા અદિત્યાં સમજાયત ।

વામનં રૂપમાસ્થાય વૈરોચનિમુપાગમત્ ॥ 19 ॥

ત્રીન્ ક્રમાનથ ભિક્ષિત્વા પ્રતિગૃહ્ય ચ માનદઃ ।

આક્રમ્ય લોકાન્ લોકાત્મા સર્વભૂતહિતે રતઃ ॥ 20 ॥

મહેન્દ્રાય પુનઃ પ્રાદાન્નિયમ્ય બલિમોજસા ।

ત્રૈલોક્યં સ મહાતેજાશ્ચક્રે શક્રવશં પુનઃ ॥ 21 ॥

તેનૈષ પૂર્વમાક્રાન્ત આશ્રમશ્શ્રમનાશનઃ ।

મયાપિ ભક્તય તસ્યૈષ વામનસ્યોપભુજ્યતે ॥ 22 ॥

એતમાશ્રમમાયાન્તિ રાક્ષસા વિઘ્નકારિણઃ ।

અત્રૈવ પુરુષવ્યાઘ્ર હન્તવ્યા દુષ્ટચારિણઃ ॥ 23 ॥

અદ્ય ગચ્છામહે રામ સિદ્ધાશ્રમમનુત્તમમ્ ।

તદાશ્રમપદં તાત તવાપ્યેતદ્યથા મમ ॥ 24 ॥

પ્રવિશન્નાશ્રમપદં વ્યરોચત મહામુનિઃ ।

શશીવ ગતનીહારઃ પુનર્વસુસમન્વિતઃ ॥ 25 ॥

તં દૃષ્ટ્વા મુનયસ્સર્વે સિદ્ધાશ્રમનિવાસિનઃ ।

ઉત્પત્ત્યોત્પત્ત્ય સહસા વિશ્વામિત્રમપૂજયન્ ॥ 26 ॥

યથાર્હં ચક્રિરે પૂજાં વિશ્વામિત્રાય ધીમતે ।

તથૈવ રાજપુત્રાભ્યામકુર્વન્નતિથિક્રિયામ્ ॥ 27 ॥

મુહૂર્તમથ વિશ્રાન્તૌ રાજપુત્રાવરિન્દમૌ ।

પ્રાઞ્જલી મુનિશાર્દૂલમૂચતૂ રઘુનન્દનૌ ॥ 28 ॥

અદ્યૈવ દીક્ષાં પ્રવિશ ભદ્રં તે મુનિપુઙ્ગવ ।

સિદ્ધાશ્રમોઽયં સિદ્ધસ્સ્યાત્ સત્યમસ્તુ વચસ્તવ ॥ 29 ॥

એવમુક્તો મહાતેજા વિશ્વામિત્રો મહાન્ ઋષિઃ ।

પ્રવિવેશ તદા દીક્ષાં નિયતો નિયતેન્દ્રિયઃ ॥ 30 ॥

કુમારાવપિ તાં રાત્રિમુષિત્વા સુસમાહિતૌ ।

પ્રભાતકાલે ચોત્થાય પૂર્વાં સન્ધ્યામુપાસ્ય ચ ॥ 31 ॥

સ્પૃષ્ટોદકૌ શુચી જપ્યં સમાપ્ય નિયમેન ચ ।

હુતાગ્નિહોત્રમાસીનં વિશ્વામિત્રમવન્દતામ્ ॥ 32 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે એકોનત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha ekonatriṃśassargaḥ |

atha tasyāprameyasya tadvanaṃ paripṛcchataḥ |

viśvāmitro mahātejā vyākhyātumupacakrame || 1 ||

iha rāma mahābāho viṣṇurdevavaraḥ prabhuḥ |

varṣāṇi subahūnīha tathā yugaśatāni ca || 2 ||

tapaścaraṇayogārthamuvāsa sumahātapāḥ |

eṣa pūrvāśramo rāma vāmanasya mahātmanaḥ || 3 ||

siddhāśrama iti khyātassiddho hyatra mahātapāḥ |

etasminneva kāle tu rājā vairocanirbaliḥ || 4 ||

nirjitya daivatagaṇān sendrāṃśca samarudgaṇān |

kārayāmāsa tadrājyaṃ triṣu lokeṣu viśrutaḥ || 5 ||

balestu yajamānasya devāssāgnipurogamāḥ |

samāgamya svayaṃ caiva viṣṇumūcurihāśrame || 6 ||

balirvairocanirviṣṇo yajate yajñamuttamam |

asamāpte kratau tasmin svakāryamabhipadyatām || 7 ||

ye cainamabhivartante yācitāra itastataḥ |

yacca yatra yathāvacca sarvaṃ tebhyaḥ prayacchati || 8 ||

sa tvaṃ surahitārthāya māyāyogamupāgataḥ |

vāmanatvaṃ gato viṣṇo kuru kalyāṇamuttamam || 9 ||

etasminnantare rāma kaśyapo'gnisamaprabhaḥ |

adityā sahito rāma dīpyamāna ivaujasā || 10 ||

devīsahāyo bhagavān divyaṃ varṣasahasrakam |

vrataṃ samāpya varadaṃ tuṣṭāva madhusūdanam || 11 ||

tapomayaṃ taporāśiṃ tapomūrtiṃ tapātmakam |

tapasā tvāṃ sutaptena paśyāmi puruṣottamam || 12 ||

śarīre tava paśyāmi jagatsarvamidaṃ prabho |

tvamanādiranirdeśyastvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 13 ||

tamuvāca hariḥ prītaḥ kaśyapaṃ dhūtakalmaṣam |

varaṃ varaya bhadraṃ te varārho'si mato mama || 14 ||

tacchrutvā vacanaṃ tasya mārīcaḥ kaśyapo'bravīt |

adityā devatānāṃ ca mama caivānuyācataḥ || 15 ||

varaṃ varada suprīto dātumarhasi suvrata |

putratvaṃ gaccha bhagavannadityā mama cānagha || 16 ||

bhrātā bhava yavīyāṃstvaṃ śakrasyāsurasūdana |

śokārtānāṃ tu devānāṃ sāhāyyaṃ kartumarhasi || 17 ||

ayaṃ siddhāśramo nāma prasādā tte bhaviṣyati |

siddhe karmaṇi deveśa uttiṣṭha bhagavannitaḥ || 18 ||

atha viṣṇurmahātejā adityāṃ samajāyata |

vāmanaṃ rūpamāsthāya vairocanimupāgamat || 19 ||

trīn kramānatha bhikṣitvā pratigṛhya ca mānadaḥ |

ākramya lokān lokātmā sarvabhūtahite rataḥ || 20 ||

mahendrāya punaḥ prādānniyamya balimojasā |

trailokyaṃ sa mahātejāścakre śakravaśaṃ punaḥ || 21 ||

tenaiṣa pūrvamākrānta āśramaśśramanāśanaḥ |

mayāpi bhaktaya tasyaiṣa vāmanasyopabhujyate || 22 ||

etamāśramamāyānti rākṣasā vighnakāriṇaḥ |

atraiva puruṣavyāghra hantavyā duṣṭacāriṇaḥ || 23 ||

adya gacchāmahe rāma siddhāśramamanuttamam |

tadāśramapadaṃ tāta tavāpyetadyathā mama || 24 ||

praviśannāśramapadaṃ vyarocata mahāmuniḥ |

śaśīva gatanīhāraḥ punarvasusamanvitaḥ || 25 ||

taṃ dṛṣṭvā munayassarve siddhāśramanivāsinaḥ |

utpattyotpattya sahasā viśvāmitramapūjayan || 26 ||

yathārhaṃ cakrire pūjāṃ viśvāmitrāya dhīmate |

tathaiva rājaputrābhyāmakurvannatithikriyām || 27 ||

muhūrtamatha viśrāntau rājaputrāvarindamau |

prāñjalī muniśārdūlamūcatū raghunandanau || 28 ||

adyaiva dīkṣāṃ praviśa bhadraṃ te munipuṅgava |

siddhāśramo'yaṃ siddhassyāt satyamastu vacastava || 29 ||

evamukto mahātejā viśvāmitro mahān ṛṣiḥ |

praviveśa tadā dīkṣāṃ niyato niyatendriyaḥ || 30 ||

kumārāvapi tāṃ rātrimuṣitvā susamāhitau |

prabhātakāle cotthāya pūrvāṃ sandhyāmupāsya ca || 31 ||

spṛṣṭodakau śucī japyaṃ samāpya niyamena ca |

hutāgnihotramāsīnaṃ viśvāmitramavandatām || 32 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||