1.22 Balakanda - Dvavimsha Sargah

ॐ

1.22 બાલકાણ્ડ - દ્વાવિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ દ્વાવિંશસ્સર્ગઃ ।

તથા વસિષ્ઠે બ્રુવતિ રાજા દશરથસ્સુતમ પ્રહૃષ્ટવદનો રામમાજુહાવ સલક્ષ્મણમ્ ॥ 1 ॥

કૃતસ્વસ્ત્યયનં માત્રા પિત્રા દશરથેન ચ ।

પુરોધસા વસિષ્ઠેન મઙ્ગલૈરભિમન્ત્રિતમ્ ॥ 2 ॥

સ પુત્રં મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાય રાજા દશરથઃ પ્રિયમ્ ।

દદૌ કુશિકપુત્રાય સુપ્રીતેનાન્તરાત્મના ॥ 3 ॥

તતો વાયુસ્સુખસ્પર્શો નીરજસ્કો વવૌ તદા ।

વિશ્વામિત્રગતં દૃષ્ટ્વા રામં રાજીવલોચનમ્ ॥ 4 ॥

પુષ્પવૃષ્ટિર્મહત્યાસીદ્દેવદુન્દુભિનિસ્વનૈઃ ।

શઙ્ખદુન્દુભિનિર્ઘોષઃ પ્રયાતે તુ મહાત્મનિ ॥ 5 ॥

વિશ્વામિત્રો યયાવગ્રે તતો રામો ધનુર્ધરઃ ।

કાકપક્ષધરો ધન્વી તં ચ સૌમિત્રિરન્વગાત્ ॥ 6 ॥

કલાપિનૌ ધનુષ્પાણી શોભમાનૌ દિશો દશ ।

વિશ્વામિત્રં મહાત્માનં ત્રિશીર્ષાવિવ પન્નગૌ ॥ 7 ॥

અનુજગ્મતુરક્ષુદ્રૌ પિતામહમિવાશ્વિનૌ ।

તદા કુશિકપુત્રં તુ ધનુષ્પાણી સ્વલઙ્કૃતૌ ॥ 8 ॥

બદ્ધગોધાઙ્ગુલિત્રાણૌ ખડ્ગવન્તૌ મહાદ્યુતી ।

કુમારૌ ચારુવપુષૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ ॥ 9 ॥

અનુયાતૌ શ્રિયા દીપ્તૌ શોભયેતામનિન્દિતૌ ।

સ્થાણું દેવમિવાચિન્ત્યં કુમારાવિવ પાવકી ॥ 10 ॥

અધ્યર્ધયોજનં ગત્વા સરય્વા દક્ષિણે તટે ।

રામેતિ મધુરાં વાણીં વિશ્વામિત્રોઽભ્યભાષત ॥ 11 ॥

ગૃહાણ વત્સ સલિલં મા ભૂત્કાલસ્ય પર્યયઃ ।

મન્ત્રગ્રામં ગૃહાણ ત્વં બલામતિબલાં તથા ॥ 12 ॥

ન શ્રમો ન જ્વરો વા તે ન રૂપસ્ય વિપર્યયઃ ।

ન ચ સુપ્તં પ્રમત્તં વા ધર્ષયિષ્યન્તિ નૈરૃતાઃ ॥ 13 ॥

ન બાહ્વોસ્સદૃશો વીર્યે પૃથિવ્યામસ્તિ કશ્ચન ।

ત્રિષુ લોકેષુ વૈ રામ ન ભવેત્સદૃશસ્તવ ॥ 14 ॥

ન સૌભાગ્યે ન દાક્ષિણ્યે ન જ્ઞાને બુદ્ધિનિશ્ચયે ।

નોત્તરે પ્રતિવક્તવ્યે સમો લોકે તવાઽનઘ ॥ 15 ॥

એતદ્વિદ્યાદ્વયે લબ્ધે ભવિતા નાસ્તિ તે સમઃ ।

બલાત્વતિબલા ચૈવ સર્વજ્ઞાનસ્ય માતરૌ ॥ 16 ॥

ક્ષુત્પિપાસે ન તે રામ ભવિષ્યેતે નરોત્તમ ।

બલામતિબલાં ચૈવ પઠતઃ પથિ રાઘવ ॥ 17 ॥

વિદ્યાદ્વયમધીયાને યશશ્ચાપ્યતુલં ત્વયિ ।

પિતામહસુતે હ્યેતે વિદ્યે તેજસ્સમન્વિતે ॥ 18 ॥

પ્રદાતું તવ કાકુત્સ્થ સદૃશસ્ત્વં હિ ધાર્મિક ।

કામં બહુગુણાસ્સર્વે ત્વય્યેતે નાત્ર સંશયઃ ।

તપસા સમ્ભૃતે ચૈતે બહુરૂપે ભવિષ્યતઃ ॥ 19 ॥

તતો રામો જલં સ્પૃષ્ટ્વા પ્રહૃષ્ટવદનશ્શુચિઃ ।

પ્રતિજગ્રાહ તે વિદ્યે મહર્ષેર્ભાવિતાત્મનઃ ॥ 20 ॥

વિદ્યાસમુદિતો રામશ્શુશુભે ભૂરિવિક્રમઃ ।

સહસ્રરશ્મિર્ભગવાન્ શરદીવ દિવાકરઃ ॥ 21 ॥

ગુરુકાર્યાણિ સર્વાણિ નિયુજ્ય કુશિકાત્મજે ।

ઊષુસ્તાં રજનીં તત્ર સરય્વાં સુસુખં ત્રયઃ ॥ 22 ॥

દશરથનૃપસૂનુસત્તમાભ્યાં તૃણશયનેઽનુચિતે સહોષિતાભ્યામ્ ।

કુશિકસુતવચોઽનુલાલિતાભ્યાં સુખમિવ સા વિબભૌ વિભાવરી ચ ॥ 23 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે દ્વાવિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha dvāviṃśassargaḥ |

tathā vasiṣṭhe bruvati rājā daśarathassutama prahṛṣṭavadano rāmamājuhāva salakṣmaṇam || 1 ||

kṛtasvastyayanaṃ mātrā pitrā daśarathena ca |

purodhasā vasiṣṭhena maṅgalairabhimantritam || 2 ||

sa putraṃ mūrdhnyupāghrāya rājā daśarathaḥ priyam |

dadau kuśikaputrāya suprītenāntarātmanā || 3 ||

tato vāyussukhasparśo nīrajasko vavau tadā |

viśvāmitragataṃ dṛṣṭvā rāmaṃ rājīvalocanam || 4 ||

puṣpavṛṣṭirmahatyāsīddevadundubhinisvanaiḥ |

śaṅkhadundubhinirghoṣaḥ prayāte tu mahātmani || 5 ||

viśvāmitro yayāvagre tato rāmo dhanurdharaḥ |

kākapakṣadharo dhanvī taṃ ca saumitriranvagāt || 6 ||

kalāpinau dhanuṣpāṇī śobhamānau diśo daśa |

viśvāmitraṃ mahātmānaṃ triśīrṣāviva pannagau || 7 ||

anujagmaturakṣudrau pitāmahamivāśvinau |

tadā kuśikaputraṃ tu dhanuṣpāṇī svalaṅkṛtau || 8 ||

baddhagodhāṅgulitrāṇau khaḍgavantau mahādyutī |

kumārau cāruvapuṣau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 9 ||

anuyātau śriyā dīptau śobhayetāmaninditau |

sthāṇuṃ devamivācintyaṃ kumārāviva pāvakī || 10 ||

adhyardhayojanaṃ gatvā sarayvā dakṣiṇe taṭe |

rāmeti madhurāṃ vāṇīṃ viśvāmitro'bhyabhāṣata || 11 ||

gṛhāṇa vatsa salilaṃ mā bhūtkālasya paryayaḥ |

mantragrāmaṃ gṛhāṇa tvaṃ balāmatibalāṃ tathā || 12 ||

na śramo na jvaro vā te na rūpasya viparyayaḥ |

na ca suptaṃ pramattaṃ vā dharṣayiṣyanti nairṛtāḥ || 13 ||

na bāhvossadṛśo vīrye pṛthivyāmasti kaścana |

triṣu lokeṣu vai rāma na bhavetsadṛśastava || 14 ||

na saubhāgye na dākṣiṇye na jñāne buddhiniścaye |

nottare prativaktavye samo loke tavā'nagha || 15 ||

etadvidyādvaye labdhe bhavitā nāsti te samaḥ |

balātvatibalā caiva sarvajñānasya mātarau || 16 ||

kṣutpipāse na te rāma bhaviṣyete narottama |

balāmatibalāṃ caiva paṭhataḥ pathi rāghava || 17 ||

vidyādvayamadhīyāne yaśaścāpyatulaṃ tvayi |

pitāmahasute hyete vidye tejassamanvite || 18 ||

pradātuṃ tava kākutstha sadṛśastvaṃ hi dhārmika |

kāmaṃ bahuguṇāssarve tvayyete nātra saṃśayaḥ |

tapasā sambhṛte caite bahurūpe bhaviṣyataḥ || 19 ||

tato rāmo jalaṃ spṛṣṭvā prahṛṣṭavadanaśśuciḥ |

pratijagrāha te vidye maharṣerbhāvitātmanaḥ || 20 ||

vidyāsamudito rāmaśśuśubhe bhūrivikramaḥ |

sahasraraśmirbhagavān śaradīva divākaraḥ || 21 ||

gurukāryāṇi sarvāṇi niyujya kuśikātmaje |

ūṣustāṃ rajanīṃ tatra sarayvāṃ susukhaṃ trayaḥ || 22 ||

daśarathanṛpasūnusattamābhyāṃ tṛṇaśayane'nucite sahoṣitābhyām |

kuśikasutavaco'nulālitābhyāṃ sukhamiva sā vibabhau vibhāvarī ca || 23 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvāviṃśassargaḥ ||