1.17 Balakanda - Saptadasha Sargah

ॐ

1.17 બાલકાણ્ડ - સપ્તદશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ સપ્તદશસ્સર્ગઃ ।

પુત્રત્વં તુ ગતે વિષ્ણૌ રાજ્ઞસ્તસ્ય સુમહાત્મનઃ ।

ઉવાચ દેવતાસ્સર્વાસ્સ્વયમ્ભૂર્ભગવાનિદમ્ ॥ 1 ॥

સત્યસન્ધસ્ય વીરસ્ય સર્વેષાન્નો હિતૈષિણઃ ।

વિષ્ણોસ્સહાયાન્બલિનસ્સૃજધ્વં કામરૂપિણઃ ॥ 2 ॥

માયાવિદશ્ચ શૂરાંશ્ચ વાયુવેગસમાઞ્જવે ।

નયજ્ઞાન્બુદ્ધિસમ્પન્નાન્વિષ્ણુતુલ્યપરાક્રમાન્ ॥ 3 ॥

અસંહાર્યાનુપાયજ્ઞાન્ દિવ્યસંહનનાન્વિતાન્ ।

સર્વાસ્ત્રગુણસમ્પન્નાનમૃતપ્રાશનાનિવ ॥ 4 ॥

અપ્સરસ્સુ ચ મુખ્યાસુ ગન્ધર્વાણાં તનૂષુ ચ ।

સૃજધ્વં હરિરૂપેણ પુત્રાંસ્તુલ્યપરાક્રમાન્ ॥ 5 ॥

પૂર્વમેવ મયા સૃષ્ટો જામ્બવાનૃક્ષપુઙ્ગવઃ ।

જૃમ્ભમાણસ્ય સહસા મમ વક્ત્રાદજાયત ॥ 6 ॥

તે તથોક્તા ભગવતા તત્પ્રતિશ્રુત્ય શાસનમ્ ।

જનયામાસુરેવં તે પુત્રાન્વાનરરૂપિણઃ ॥ 7 ॥

ઋષયશ્ચ મહાત્માનસ્સિદ્ધવિદ્યાધરોરગાઃ ।

ચારણાશ્ચ સુતાન્વીરાન્સસૃજુર્વનચારિણઃ ॥ 8 ॥

વાનરેન્દ્રં મહેન્દ્રાભમિન્દ્રો વાલિનમૂર્જિતમ્ ।

સુગ્રીવં જનયામાસ તપનસ્તપતાં વરઃ ॥ 9 ॥

બૃહસ્પતિસ્ત્વજનયત્તારં નામ મહાહરિમ્ ।

સર્વવાનરમુખ્યાનાં બુદ્ધિમન્તમનુત્તમમ્ ॥ 10 ॥

ધનદસ્ય સુતશ્શ્રીમાન્ વાનરો ગન્ધમાદનઃ ।

વિશ્વકર્માત્વજનયન્નલં નામ મહાહરિમ્ ॥ 11 ॥

પાવકસ્ય સુતશ્શ્રીમાન્ નીલોઽગ્નિસદૃશપ્રભઃ ।

તેજસા યશસા વીર્યાદત્યરિચ્યત વાનરાન્ ॥ 12 ॥

રૂપદ્રવિણસમ્પન્નાવશ્વિનૌ રૂપસમ્મતૌ ।

મૈન્દં ચ દ્વિવિદં ચૈવ જનયામાસતુસ્સ્વયમ્ ॥ 13 ॥

વરુણો જનયામાસ સુષેણં વાનરર્ષભમ્ ।

શરભં જનયામાસ પર્જન્યસ્તુ મહાબલમ્ ॥ 14 ॥

મારુતસ્યાત્મજશ્શ્રીમાન્હનુમાન્નામ વીર્યવાન્ ।

વજ્રસંહનનોપેતો વૈનતેયસમો જવે ॥ 15 ॥

તે સૃષ્ટા બહુસાહસ્રા દશગ્રીવવધે રતાઃ ।

અપ્રમેયબલા વીરા વિક્રાન્તાઃ કામરૂપિણઃ ॥ 16 ॥

મેરુમન્દરસઙ્કાશા વપુષ્મન્તો મહાબલાઃ ।

ઋક્ષવાનરગોપુચ્છાઃ ક્ષિપ્રમેવાભિજજ્ઞિરે ॥ 17 ॥

યસ્ય દેવસ્ય યદ્રૂપં વેષો યશ્ચ પરાક્રમઃ ।

અજાયત સમસ્તેન તસ્ય તસ્ય સુતઃ પૃથક્ ॥ 18 ॥

ગોલાઙ્ગૂલીષુ ચોત્પન્નાઃ કેચિત્સમ્મતવિક્રમાઃ ।

ઋક્ષીષુ ચ તથા જાતા વાનરાઃ કિન્નરીષુ ચ ॥ 19 ॥

દેવા મહર્ષિગન્ધર્વાસ્તાર્ક્ષ્યા યક્ષા યશસ્વિનઃ ।

નાગાઃ કિમ્પુરુષાશ્ચૈવ સિદ્ધવિદ્યાધરોરગાઃ ॥ 20 ॥

બહવો જનયામાસુર્હૃષ્ટાસ્તત્ર સહસ્રશઃ ।

વાનરાન્સુમહાકાયાન્સર્વાન્વૈ વનચારિણઃ ॥ 21 ॥

અપ્સરસ્સુ ચ મુખ્યાસુ તથા વિદ્યાધરીષુ ચ ।

નાગકન્યાસુ ચ તથા ગન્ધર્વીણાં તનૂષુ ચ ॥ 22 ॥

કામરૂપબલોપેતા યથાકામં વિચારિણઃ ।

સિંહશાર્દૂલસદૃશા દર્પેણ ચ બલેન ચ ॥ 23 ॥

શિલાપ્રહરણાસ્સર્વે સર્વે પાદપયોધિનઃ ॥ 24 ॥

નખદંષ્ટ્રાયુધાસ્સર્વે સર્વે સર્વાસ્ત્રકોવિદાઃ ।

વિચાલયેયુશ્શૈલેન્દ્રાન્ભેદયેયુસ્સ્થિરાન્દ્રુમાન્ ।

ક્ષોભયેયુશ્ચ વેગેન સમુદ્રં સરિતાં પતિમ્ ॥ 25 ॥

દારયેયુઃ ક્ષિતિં પદ્ભ્યામાપ્લવેયુર્મહાર્ણવમ્ ।

નભઃસ્થલં વિશેયુશ્ચ ગૃહ્ણીયુરપિ તોયદાન્ ॥ 26 ॥

ગૃહ્ણીયુરપિ માતઙ્ગાન્મત્તાન્પ્રવ્રજતો વને ।

નર્દમાનાશ્ચ નાદેન પાતયેયુર્વિહઙ્ગમાન્ ॥ 27 ॥

ઈદૃશાનાં પ્રસૂતાનિ હરીણાં કામરૂપિણામ્ ।

શતં શતસહસ્રાણિ યૂથપાનાં મહાત્મનામ્ ॥ 28 ॥

તે પ્રધાનેષુ યૂથેષુ હરીણાં હરિયૂથપાઃ ।

બભૂવુર્યૂથપશ્રેષ્ઠા વીરાંશ્ચાજનયન્ હરીન્ ॥ 29 ॥

અન્યે ઋક્ષવતઃ પ્રસ્થાનવતસ્થુ સ્સહસ્રશઃ ।

અન્યે નાનાવિધાન્શૈલાન્ભેજિરે કાનનાનિ ચ ॥ 30 ॥

સૂર્યપુત્રં ચ સુગ્રીવં શક્રપુત્રં ચ વાલિનમ્ ।

ભ્રાતરાવુપતસ્થુસ્તે સર્વ એવ હરીશ્વરાઃ ॥ 31 ॥

નલં નીલં હનૂમન્તમન્યાંશ્ચ હરિયૂથપાન્ ।

3 તે તાર્ક્ષ્યબલસમ્પન્નાસ્સર્વે યુદ્ધવિશારદાઃ ।

વિચરન્તોઽર્દયન્દર્પાત્સિંહવ્યાઘ્રમહોરગાન્ ॥ 32 ॥

તાંશ્ચ સર્વાન્મહાબાહુર્વાલી વિપુલવિક્રમઃ ।

જુગોપ ભુજવીર્યેણ ઋક્ષગોપુચ્છવાનરાન્ ॥ 33 ॥

તૈરિયં પૃથિવી શૂરૈસ્સપર્વતવનાર્ણવા ।

કીર્ણા વિવિધસંસ્થાનૈર્નાનાવ્યઞ્જનલક્ષણૈઃ ॥ 34 ॥

તૈર્મેઘબૃન્દાચલકૂટકલ્પૈઃ મહાબલૈર્વાનરયૂથપાલૈઃ ।

બભૂવ ભૂર્ભીમશરીરરૂપૈ સ્સમાવૃતા રામસહાયહેતોઃ ॥ 35 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે સપ્તદશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha saptadaśassargaḥ |

putratvaṃ tu gate viṣṇau rājñastasya sumahātmanaḥ |

uvāca devatāssarvāssvayambhūrbhagavānidam || 1 ||

satyasandhasya vīrasya sarveṣānno hitaiṣiṇaḥ |

viṣṇossahāyānbalinassṛjadhvaṃ kāmarūpiṇaḥ || 2 ||

māyāvidaśca śūrāṃśca vāyuvegasamāñjave |

nayajñānbuddhisampannānviṣṇutulyaparākramān || 3 ||

asaṃhāryānupāyajñān divyasaṃhananānvitān |

sarvāstraguṇasampannānamṛtaprāśanāniva || 4 ||

apsarassu ca mukhyāsu gandharvāṇāṃ tanūṣu ca |

sṛjadhvaṃ harirūpeṇa putrāṃstulyaparākramān || 5 ||

pūrvameva mayā sṛṣṭo jāmbavānṛkṣapuṅgavaḥ |

jṛmbhamāṇasya sahasā mama vaktrādajāyata || 6 ||

te tathoktā bhagavatā tatpratiśrutya śāsanam |

janayāmāsurevaṃ te putrānvānararūpiṇaḥ || 7 ||

ṛṣayaśca mahātmānassiddhavidyādharoragāḥ |

cāraṇāśca sutānvīrānsasṛjurvanacāriṇaḥ || 8 ||

vānarendraṃ mahendrābhamindro vālinamūrjitam |

sugrīvaṃ janayāmāsa tapanastapatāṃ varaḥ || 9 ||

bṛhaspatistvajanayattāraṃ nāma mahāharim |

sarvavānaramukhyānāṃ buddhimantamanuttamam || 10 ||

dhanadasya sutaśśrīmān vānaro gandhamādanaḥ |

viśvakarmātvajanayannalaṃ nāma mahāharim || 11 ||

pāvakasya sutaśśrīmān nīlo'gnisadṛśaprabhaḥ |

tejasā yaśasā vīryādatyaricyata vānarān || 12 ||

rūpadraviṇasampannāvaśvinau rūpasammatau |

maindaṃ ca dvividaṃ caiva janayāmāsatussvayam || 13 ||

varuṇo janayāmāsa suṣeṇaṃ vānararṣabham |

śarabhaṃ janayāmāsa parjanyastu mahābalam || 14 ||

mārutasyātmajaśśrīmānhanumānnāma vīryavān |

vajrasaṃhananopeto vainateyasamo jave || 15 ||

te sṛṣṭā bahusāhasrā daśagrīvavadhe ratāḥ |

aprameyabalā vīrā vikrāntāḥ kāmarūpiṇaḥ || 16 ||

merumandarasaṅkāśā vapuṣmanto mahābalāḥ |

ṛkṣavānaragopucchāḥ kṣipramevābhijajñire || 17 ||

yasya devasya yadrūpaṃ veṣo yaśca parākramaḥ |

ajāyata samastena tasya tasya sutaḥ pṛthak || 18 ||

golāṅgūlīṣu cotpannāḥ kecitsammatavikramāḥ |

ṛkṣīṣu ca tathā jātā vānarāḥ kinnarīṣu ca || 19 ||

devā maharṣigandharvāstārkṣyā yakṣā yaśasvinaḥ |

nāgāḥ kimpuruṣāścaiva siddhavidyādharoragāḥ || 20 ||

bahavo janayāmāsurhṛṣṭāstatra sahasraśaḥ |

vānarānsumahākāyānsarvānvai vanacāriṇaḥ || 21 ||

apsarassu ca mukhyāsu tathā vidyādharīṣu ca |

nāgakanyāsu ca tathā gandharvīṇāṃ tanūṣu ca || 22 ||

kāmarūpabalopetā yathākāmaṃ vicāriṇaḥ |

siṃhaśārdūlasadṛśā darpeṇa ca balena ca || 23 ||

śilāpraharaṇāssarve sarve pādapayodhinaḥ || 24 ||

nakhadaṃṣṭrāyudhāssarve sarve sarvāstrakovidāḥ |

vicālayeyuśśailendrānbhedayeyussthirāndrumān |

kṣobhayeyuśca vegena samudraṃ saritāṃ patim || 25 ||

dārayeyuḥ kṣitiṃ padbhyāmāplaveyurmahārṇavam |

nabhaḥsthalaṃ viśeyuśca gṛhṇīyurapi toyadān || 26 ||

gṛhṇīyurapi mātaṅgānmattānpravrajato vane |

nardamānāśca nādena pātayeyurvihaṅgamān || 27 ||

īdṛśānāṃ prasūtāni harīṇāṃ kāmarūpiṇām |

śataṃ śatasahasrāṇi yūthapānāṃ mahātmanām || 28 ||

te pradhāneṣu yūtheṣu harīṇāṃ hariyūthapāḥ |

babhūvuryūthapaśreṣṭhā vīrāṃścājanayan harīn || 29 ||

anye ṛkṣavataḥ prasthānavatasthu ssahasraśaḥ |

anye nānāvidhānśailānbhejire kānanāni ca || 30 ||

sūryaputraṃ ca sugrīvaṃ śakraputraṃ ca vālinam |

bhrātarāvupatasthuste sarva eva harīśvarāḥ || 31 ||

nalaṃ nīlaṃ hanūmantamanyāṃśca hariyūthapān |

3 te tārkṣyabalasampannāssarve yuddhaviśāradāḥ |

vicaranto'rdayandarpātsiṃhavyāghramahoragān || 32 ||

tāṃśca sarvānmahābāhurvālī vipulavikramaḥ |

jugopa bhujavīryeṇa ṛkṣagopucchavānarān || 33 ||

tairiyaṃ pṛthivī śūraissaparvatavanārṇavā |

kīrṇā vividhasaṃsthānairnānāvyañjanalakṣaṇaiḥ || 34 ||

tairmeghabṛndācalakūṭakalpaiḥ mahābalairvānarayūthapālaiḥ |

babhūva bhūrbhīmaśarīrarūpai ssamāvṛtā rāmasahāyahetoḥ || 35 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptadaśassargaḥ ||