📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
વિશ્વકર્મ સૂક્તમ્
Vishvakarma Suktam
Suktam Vedic Gujarati
(તૈ. સં. 1.4.6)
ય ઇ॒મા વિશ્વા॒ ભુવ॑નાનિ॒ જુહ્વ॒દૃષિ॒ર્​હોતા॑ નિષ॒સાદા॑ પિ॒તા નઃ॑ ।
1
સ આ॒શિષા॒ દ્રવિ॑ણમિ॒ચ્છમા॑નઃ પરમ॒ચ્છદો॒ વર॒ આ વિ॑વેશ ॥ 1
વિ॒શ્વક॑ર્મા॒ મન॑સા॒ યદ્વિહા॑યા ધા॒તા વિ॑ધા॒તા પ॑ર॒મોત સ॒ન્દૃક્ ।
2
તેષા॑મિ॒ષ્ટાનિ॒ સમિ॒ષા મ॑દન્તિ॒ યત્ર॑ સપ્ત॒ર્​ષીન્પ॒ર એક॑મા॒હુઃ ॥ 2
યો નઃ॑ પિ॒તા જ॑નિ॒તા યો વિ॑ધા॒તા યો નઃ॑ સ॒તો અ॒ભ્યા સજ્જ॒જાન॑ ।
3
યો દે॒વાના॑-ન્નામ॒ધા એક॑ એ॒વ તગ્ં સ॑મ્પ્ર॒શ્નમ્ભુવ॑ના યન્ત્ય॒ન્યા ॥ 3
ત આય॑જન્ત॒ દ્રવિ॑ણ॒ગ્ં સમ॑સ્મા॒ ઋષ॑યઃ॒ પૂર્વે॑ જરિ॒તારો॒ ન ભૂ॒ના ।
4
અ॒સૂર્તા॒ સૂર્તા॒ રજ॑સો વિ॒માને॒ યે ભૂ॒તાનિ॑ સ॒મકૃ॑ણ્વન્નિ॒માનિ॑ ॥ 4
ન તં-વિઁ॑દાથ॒ ય ઇ॒દ-ઞ્જ॒જાના॒ન્યદ્યુ॒ષ્માક॒મન્ત॑રમ્ભવાતિ ।
5
ની॒હા॒રેણ॒ પ્રાવૃ॑તા જલ્પ્યા॑ ચાસુ॒તૃપ॑ ઉક્થ॒શાસ॑શ્ચરન્તિ ॥ 5
પ॒રો દિ॒વા પ॒ર એ॒ના પૃ॑થિ॒વ્યા પ॒રો દે॒વેભિ॒રસુ॑રૈ॒ર્ગુહા॒ યત્ ।
6
કગ્ં સ્વિ॒દ્ગર્ભ॑-મ્પ્રથ॒મ-ન્દ॑ધ્ર॒ આપો॒ યત્ર॑ દે॒વા-સ્સ॒મગ॑ચ્છન્ત॒ વિશ્વે ॥ 6
તમિદ્ગર્ભ॑મ્પ્રથ॒મ-ન્દ॑ધ્ર॒ આપો॒ યત્ર॑ દે॒વા-સ્સ॒મગ॑ચ્છન્ત॒ વિશ્વે॑ ।
7
અ॒જસ્ય॒ નાભા॒વધ્યેક॒મર્પિ॑તં॒-યઁસ્મિ॑ન્નિ॒દં-વિઁશ્વ॒મ્ભુવન॒મધિ॑ શ્રિ॒તમ્ ॥ 7
વિ॒શ્વક॑ર્મા॒ હ્યજ॑નિષ્ટ દે॒વ આદિદ્ગ॑ન્ધ॒ર્વો અ॑ભવદ્દ્વિ॒તીયઃ॑ ।
8
તૃ॒તીયઃ॑ પિ॒તા જ॑નિ॒તૌષ॑ધીનામ॒પા-ઙ્ગર્ભં॒-વ્યઁ॑દધાત્પુરુ॒ત્રા ॥ 8
ચક્ષુ॑ષઃ પિ॒તા મન॑સા॒ હિ ધીરો॑ ઘૃ॒તમે॑ને અજન॒ન્નન્ન॑માને ।
9
ય॒દેદન્તા॒ અદ॑દૃગ્ંહન્ત॒ પૂર્વ॒ આદિદ્દ્યાવા॑પૃથિ॒વી અ॑પ્રથેતામ્ ॥ 9
વિ॒શ્વત॑શ્ચક્ષુરુ॒ત વિ॒શ્વતો॑મુખો વિ॒શ્વતો॑હસ્ત ઉ॒ત વિ॒શ્વત॑સ્પાત્ ।
10
સમ્બા॒હુભ્યા॒-ન્નમ॑તિ॒ સમ્પત॑ત્રૈ॒ર્દ્યાવા॑પૃથિ॒વી જ॒નય॑ન્દે॒વ એકઃ॑ ॥ 10
કિગ્ં સ્વિ॑દાસીદધિ॒ષ્ઠાન॑મા॒રમ્ભ॑ણ-ઙ્કત॒મત્સ્વિ॒ત્કિમા॑સીત્ ।
11
યદી॒ ભૂમિ॑-ઞ્જ॒નય॑ન્વિ॒શ્વક॑ર્મા॒ વિ દ્યામૌર્ણો॑ન્મહિ॒ના વિ॒શ્વચ॑ક્ષાઃ ॥ 11
કિગ્ં સ્વિ॒દ્વન॒-ઙ્ક ઉ॒ સ વૃ॒ક્ષ આ॑સી॒દ્યતો॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી નિ॑ષ્ટત॒ક્ષુઃ ।
12
મની॑ષિણો॒ મન॑સા પૃ॒ચ્છતેદુ॒ તદ્યદ॒ધ્યતિ॑ષ્ઠ॒દ્ભુવ॑નાનિ ધા॒રયન્॑ ॥ 12
યા તે॒ ધામા॑નિ પર॒માણિ॒ યાવ॒મા યા મ॑ધ્ય॒મા વિ॑શ્વકર્મન્નુ॒તેમા ।
13
શિક્ષા॒ સખિ॑ભ્યો હ॒વિષિ॑ સ્વધાવ-સ્સ્વ॒યં-યઁ॑જસ્વ ત॒નુવ॑-ઞ્જુષા॒ણઃ ॥ 13
વા॒ચસ્પતિં॑-વિઁ॒શ્વક॑ર્માણમૂ॒તયે॑ મનો॒યુજં॒-વાઁજે॑ અ॒દ્યા હુ॑વેમ ।
14
સ નો॒ નેદિ॑ષ્ઠા॒ હવ॑નાનિ જોષતે વિ॒શ્વશ॑મ્ભૂ॒રવ॑સે સા॒ધુક॑ર્મા ॥ 14
વિશ્વ॑કર્મન્હ॒વિષા॑ વાવૃધા॒ન-સ્સ્વ॒યં-યઁ॑જસ્વ ત॒નુવ॑-ઞ્જુષા॒ણઃ ।
15
મુહ્ય॑ન્ત્વ॒ન્યે અ॒ભિતઃ॑ સ॒પત્ના॑ ઇ॒હાસ્માક॑મ્મ॒ઘવા॑ સૂ॒રિર॑સ્તુ ॥ 15
વિશ્વ॑કર્મન્હ॒વિષા વર્ધ॑નેન ત્રા॒તાર॒મિન્દ્ર॑મકૃણોરવ॒ધ્યમ્ ।
16
તસ્મૈ॒ વિશ॒-સ્સમ॑નમન્ત પૂ॒ર્વીર॒યમુ॒ગ્રો વિ॑હ॒વ્યો॑ યથાસ॑ત્ ॥ 16
સ॒મુ॒દ્રાય॑ વ॒યુના॑ય॒ સિન્ધૂ॑ના॒મ્પત॑યે॒ નમઃ॑ ।
ન॒દીના॒ગ્ં સર્વા॑સામ્પિ॒ત્રે જુ॑હુ॒તા
વિ॒શ્વક॑ર્મણે॒ વિશ્વાહામ॑ર્ત્યગ્ં હ॒વિઃ ।
Roman (IAST) Transliteration
(tai. saṃ. 1.4.6)
ya i॒mā viśvā॒ bhuva̭nāni॒ juhva॒dṛṣi॒r​hotā̭ niṣa॒sādā̭ pi॒tā naḥ̭ |
sa ā॒śiṣā॒ dravi̭ṇami॒cchamā̭naḥ parama॒cchado॒ vara॒ ā vi̭veśa || 1
vi॒śvaka̭rmā॒ mana̭sā॒ yadvihā̭yā dhā॒tā vi̭dhā॒tā pa̭ra॒mota sa॒ndṛk |
teṣā̭mi॒ṣṭāni॒ sami॒ṣā ma̭danti॒ yatra̭ sapta॒r​ṣīnpa॒ra eka̭mā॒huḥ || 2
yo naḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tā yo vi̭dhā॒tā yo naḥ̭ sa॒to a॒bhyā sajja॒jāna̭ |
yo de॒vānā̭-nnāma॒dhā eka̭ e॒va tagṃ sa̭mpra॒śnambhuva̭nā yantya॒nyā || 3
ta āya̭janta॒ dravi̭ṇa॒gṃ sama̭smā॒ ṛṣa̭yaḥ॒ pūrvḙ jari॒tāro॒ na bhū॒nā |
a॒sūrtā॒ sūrtā॒ raja̭so vi॒māne॒ ye bhū॒tāni̭ sa॒makṛ̭ṇvanni॒māni̭ || 4
na taṃ-vi~̭dātha॒ ya i॒da-ñja॒jānā॒nyadyu॒ṣmāka॒manta̭rambhavāti |
nī॒hā॒reṇa॒ prāvṛ̭tā jalpyā̭ cāsu॒tṛpa̭ uktha॒śāsa̭ścaranti || 5
pa॒ro di॒vā pa॒ra e॒nā pṛ̭thi॒vyā pa॒ro de॒vebhi॒rasṷrai॒rguhā॒ yat |
kagṃ svi॒dgarbha̭-mpratha॒ma-nda̭dhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśve || 6
tamidgarbha̭mpratha॒ma-nda̭dhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśvḙ |
a॒jasya॒ nābhā॒vadhyeka॒marpi̭taṃ॒-ya~smi̭nni॒daṃ-vi~śva॒mbhuvana॒madhi̭ śri॒tam || 7
vi॒śvaka̭rmā॒ hyaja̭niṣṭa de॒va ādidga̭ndha॒rvo a̭bhavaddvi॒tīyaḥ̭ |
tṛ॒tīyaḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tauṣa̭dhīnāma॒pā-ṅgarbhaṃ॒-vya~̭dadhātpuru॒trā || 8
cakṣṷṣaḥ pi॒tā mana̭sā॒ hi dhīro̭ ghṛ॒tamḙne ajana॒nnanna̭māne |
ya॒dedantā॒ ada̭dṛgṃhanta॒ pūrva॒ ādiddyāvā̭pṛthi॒vī a̭prathetām || 9
vi॒śvata̭ścakṣuru॒ta vi॒śvato̭mukho vi॒śvato̭hasta u॒ta vi॒śvata̭spāt |
sambā॒hubhyā॒-nnama̭ti॒ sampata̭trai॒rdyāvā̭pṛthi॒vī ja॒naya̭nde॒va ekaḥ̭ || 10
kigṃ svi̭dāsīdadhi॒ṣṭhāna̭mā॒rambha̭ṇa-ṅkata॒matsvi॒tkimā̭sīt |
yadī॒ bhūmi̭-ñja॒naya̭nvi॒śvaka̭rmā॒ vi dyāmaurṇo̭nmahi॒nā vi॒śvaca̭kṣāḥ || 11
kigṃ svi॒dvana॒-ṅka u॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sī॒dyato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ |
manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā pṛ॒cchatedu॒ tadyada॒dhyati̭ṣṭha॒dbhuva̭nāni dhā॒rayaṋ || 12
yā te॒ dhāmā̭ni para॒māṇi॒ yāva॒mā yā ma̭dhya॒mā vi̭śvakarmannu॒temā |
śikṣā॒ sakhi̭bhyo ha॒viṣi̭ svadhāva-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ || 13
vā॒caspatiṃ̭-vi~॒śvaka̭rmāṇamū॒tayḙ mano॒yujaṃ॒-vā~jḙ a॒dyā hṷvema |
sa no॒ nedi̭ṣṭhā॒ hava̭nāni joṣate vi॒śvaśa̭mbhū॒rava̭se sā॒dhuka̭rmā || 14
viśva̭karmanha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒na-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ |
muhya̭ntva॒nye a॒bhitaḥ̭ sa॒patnā̭ i॒hāsmāka̭mma॒ghavā̭ sū॒rira̭stu || 15
viśva̭karmanha॒viṣā vardha̭nena trā॒tāra॒mindra̭makṛṇorava॒dhyam |
tasmai॒ viśa॒-ssama̭namanta pū॒rvīra॒yamu॒gro vi̭ha॒vyo̭ yathāsa̭t || 16
sa॒mu॒drāya̭ va॒yunā̭ya॒ sindhṷ̄nā॒mpata̭ye॒ namaḥ̭ |
na॒dīnā॒gṃ sarvā̭sāmpi॒tre jṷhu॒tā
vi॒śvaka̭rmaṇe॒ viśvāhāma̭rtyagṃ ha॒viḥ |