Shrimadbhagavadgita Mulam - Saptadasho'dhyayah

ॐ

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા મૂલમ્ - સપ્તદશોઽધ્યાયઃ

Gita Vyasa Gujarati

ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ

અથ સપ્તદશોઽધ્યાયઃ ।

શ્રદ્ધાત્રયવિભાગયોગઃ

અર્જુન ઉવાચ

યે શાસ્ત્રવિધિમુત્સૃજ્ય યજન્તે શ્રદ્ધયાન્વિતાઃ ।

તેષાં નિષ્ઠા તુ કા કૃષ્ણ સત્ત્વમાહો રજસ્તમઃ ॥ 1 ॥

શ્રીભગવાનુવાચ

ત્રિવિધા ભવતિ શ્રદ્ધા દેહિનાં સા સ્વભાવજા ।

સાત્ત્વિકી રાજસી ચૈવ તામસી ચેતિ તાં શૃણુ ॥ 2 ॥

સત્ત્વાનુરૂપા સર્વસ્ય શ્રદ્ધા ભવતિ ભારત ।

શ્રદ્ધામયોઽયં પુરુષો યો યચ્છ્રદ્ધઃ સ એવ સઃ ॥ 3 ॥

યજન્તે સાત્ત્વિકા દેવાન્યક્ષરક્ષાંસિ રાજસાઃ ।

પ્રેતાન્ભૂતગણાંશ્ચાન્યે યજન્તે તામસા જનાઃ ॥ 4 ॥

અશાસ્ત્રવિહિતં ઘોરં તપ્યન્તે યે તપો જનાઃ ।

દમ્ભાહઙ્કારસંયુક્તાઃ કામરાગબલાન્વિતાઃ ॥ 5 ॥

કર્ષયન્તઃ શરીરસ્થં ભૂતગ્રામમચેતસઃ ।

માં ચૈવાન્તઃશરીરસ્થં તાન્વિદ્ધ્યાસુરનિશ્ચયાન્ ॥ 6 ॥

આહારસ્ત્વપિ સર્વસ્ય ત્રિવિધો ભવતિ પ્રિયઃ ।

યજ્ઞસ્તપસ્તથા દાનં તેષાં ભેદમિમં શૃણુ ॥ 7 ॥

આયુઃસત્ત્વબલારોગ્યસુખપ્રીતિવિવર્ધનાઃ ।

રસ્યાઃ સ્નિગ્ધાઃ સ્થિરા હૃદ્યા આહારાઃ સાત્ત્વિકપ્રિયાઃ ॥ 8 ॥

કટ્વમ્લલવણાત્યુષ્ણતીક્ષ્ણરૂક્ષવિદાહિનઃ ।

આહારા રાજસસ્યેષ્ટા દુઃખશોકામયપ્રદાઃ ॥ 9 ॥

યાતયામં ગતરસં પૂતિ પર્યુષિતં ચ યત્ ।

ઉચ્છિષ્ટમપિ ચામેધ્યં ભોજનં તામસપ્રિયમ્ ॥ 10 ॥

અફલાકાઙ્ક્ષિભિર્યજ્ઞો વિધિદૃષ્ટો ય ઇજ્યતે ।

યષ્ટવ્યમેવેતિ મનઃ સમાધાય સ સાત્ત્વિકઃ ॥ 11 ॥

અભિસન્ધાય તુ ફલં દમ્ભાર્થમપિ ચૈવ યત્ ।

ઇજ્યતે ભરતશ્રેષ્ઠ તં યજ્ઞં વિદ્ધિ રાજસમ્ ॥ 12 ॥

વિધિહીનમસૃષ્ટાન્નં મન્ત્રહીનમદક્ષિણમ્ ।

શ્રદ્ધાવિરહિતં યજ્ઞં તામસં પરિચક્ષતે ॥ 13 ॥

દેવદ્વિજગુરુપ્રાજ્ઞપૂજનં શૌચમાર્જવમ્ ।

બ્રહ્મચર્યમહિંસા ચ શારીરં તપ ઉચ્યતે ॥ 14 ॥

અનુદ્વેગકરં વાક્યં સત્યં પ્રિયહિતં ચ યત્ ।

સ્વાધ્યાયાભ્યસનં ચૈવ વાઙ્મયં તપ ઉચ્યતે ॥ 15 ॥

મનઃ પ્રસાદઃ સૌમ્યત્વં મૌનમાત્મવિનિગ્રહઃ ।

ભાવસંશુદ્ધિરિત્યેતત્તપો માનસમુચ્યતે ॥ 16 ॥

શ્રદ્ધયા પરયા તપ્તં તપસ્તત્ત્રિવિધં નરૈઃ ।

અફલાકાઙ્ક્ષિભિર્યુક્તૈઃ સાત્ત્વિકં પરિચક્ષતે ॥ 17 ॥

સત્કારમાનપૂજાર્થં તપો દમ્ભેન ચૈવ યત્ ।

ક્રિયતે તદિહ પ્રોક્તં રાજસં ચલમધ્રુવમ્ ॥ 18 ॥

મૂઢગ્રાહેણાત્મનો યત્પીડયા ક્રિયતે તપઃ ।

પરસ્યોત્સાદનાર્થં વા તત્તામસમુદાહૃતમ્ ॥ 19 ॥

દાતવ્યમિતિ યદ્દાનં દીયતેઽનુપકારિણે ।

દેશે કાલે ચ પાત્રે ચ તદ્દાનં સાત્ત્વિકં સ્મૃતમ્ ॥ 20 ॥

યત્તુ પ્રત્ત્યુપકારાર્થં ફલમુદ્દિશ્ય વા પુનઃ ।

દીયતે ચ પરિક્લિષ્ટં તદ્દાનં રાજસં સ્મૃતમ્ ॥ 21 ॥

અદેશકાલે યદ્દાનમપાત્રેભ્યશ્ચ દીયતે ।

અસત્કૃતમવજ્ઞાતં તત્તામસમુદાહૃતમ્ ॥ 22 ॥

ૐ તત્સદિતિ નિર્દેશો બ્રહ્મણસ્ત્રિવિધઃ સ્મૃતઃ ।

બ્રાહ્મણાસ્તેન વેદાશ્ચ યજ્ઞાશ્ચ વિહિતાઃ પુરા ॥ 23 ॥

તસ્માદોમિત્યુદાહૃત્ય યજ્ઞદાનતપઃક્રિયાઃ ।

પ્રવર્તન્તે વિધાનોક્તાઃ સતતં બ્રહ્મવાદિનામ્ ॥ 24 ॥

તદિત્યનભિસન્ધાય ફલં યજ્ઞતપઃક્રિયાઃ ।

દાનક્રિયાશ્ચ વિવિધાઃ ક્રિયન્તે મોક્ષકાઙ્ક્ષિભિઃ ॥ 25 ॥

સદ્ભાવે સાધુભાવે ચ સદિત્યેતત્પ્રયુજ્યતે ।

પ્રશસ્તે કર્મણિ તથા સચ્છબ્દઃ પાર્થ યુજ્યતે ॥ 26 ॥

યજ્ઞે તપસિ દાને ચ સ્થિતિઃ સદિતિ ચોચ્યતે ।

કર્મ ચૈવ તદર્થીયં સદિત્યેવાભિધીયતે ॥ 27 ॥

અશ્રદ્ધયા હુતં દત્તં તપસ્તપ્તં કૃતં ચ યત્ ।

અસદિત્યુચ્યતે પાર્થ ન ચ તત્પ્રેપ્ય નો ઇહ ॥ 28 ॥

ૐ તત્સદિતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે

શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે શ્રદ્ધાત્રયવિભાગયોગો નામ સપ્તદશોઽધ્યાયઃ ॥17 ॥

Roman (IAST) Transliteration

oṃ śrī paramātmane namaḥ

atha saptadaśo'dhyāyaḥ |

śraddhātrayavibhāgayogaḥ

arjuna uvāca

ye śāstravidhimutsṛjya yajante śraddhayānvitāḥ |

teṣāṃ niṣṭhā tu kā kṛṣṇa sattvamāho rajastamaḥ || 1 ||

śrībhagavānuvāca

trividhā bhavati śraddhā dehināṃ sā svabhāvajā |

sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti tāṃ śṛṇu || 2 ||

sattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārata |

śraddhāmayo'yaṃ puruṣo yo yacchraddhaḥ sa eva saḥ || 3 ||

yajante sāttvikā devānyakṣarakṣāṃsi rājasāḥ |

pretānbhūtagaṇāṃścānye yajante tāmasā janāḥ || 4 ||

aśāstravihitaṃ ghoraṃ tapyante ye tapo janāḥ |

dambhāhaṅkārasaṃyuktāḥ kāmarāgabalānvitāḥ || 5 ||

karṣayantaḥ śarīrasthaṃ bhūtagrāmamacetasaḥ |

māṃ caivāntaḥśarīrasthaṃ tānviddhyāsuraniścayān || 6 ||

āhārastvapi sarvasya trividho bhavati priyaḥ |

yajñastapastathā dānaṃ teṣāṃ bhedamimaṃ śṛṇu || 7 ||

āyuḥsattvabalārogyasukhaprītivivardhanāḥ |

rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛdyā āhārāḥ sāttvikapriyāḥ || 8 ||

kaṭvamlalavaṇātyuṣṇatīkṣṇarūkṣavidāhinaḥ |

āhārā rājasasyeṣṭā duḥkhaśokāmayapradāḥ || 9 ||

yātayāmaṃ gatarasaṃ pūti paryuṣitaṃ ca yat |

ucchiṣṭamapi cāmedhyaṃ bhojanaṃ tāmasapriyam || 10 ||

aphalākāṅkṣibhiryajño vidhidṛṣṭo ya ijyate |

yaṣṭavyameveti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ || 11 ||

abhisandhāya tu phalaṃ dambhārthamapi caiva yat |

ijyate bharataśreṣṭha taṃ yajñaṃ viddhi rājasam || 12 ||

vidhihīnamasṛṣṭānnaṃ mantrahīnamadakṣiṇam |

śraddhāvirahitaṃ yajñaṃ tāmasaṃ paricakṣate || 13 ||

devadvijaguruprājñapūjanaṃ śaucamārjavam |

brahmacaryamahiṃsā ca śārīraṃ tapa ucyate || 14 ||

anudvegakaraṃ vākyaṃ satyaṃ priyahitaṃ ca yat |

svādhyāyābhyasanaṃ caiva vāṅmayaṃ tapa ucyate || 15 ||

manaḥ prasādaḥ saumyatvaṃ maunamātmavinigrahaḥ |

bhāvasaṃśuddhirityetattapo mānasamucyate || 16 ||

śraddhayā parayā taptaṃ tapastattrividhaṃ naraiḥ |

aphalākāṅkṣibhiryuktaiḥ sāttvikaṃ paricakṣate || 17 ||

satkāramānapūjārthaṃ tapo dambhena caiva yat |

kriyate tadiha proktaṃ rājasaṃ calamadhruvam || 18 ||

mūḍhagrāheṇātmano yatpīḍayā kriyate tapaḥ |

parasyotsādanārthaṃ vā tattāmasamudāhṛtam || 19 ||

dātavyamiti yaddānaṃ dīyate'nupakāriṇe |

deśe kāle ca pātre ca taddānaṃ sāttvikaṃ smṛtam || 20 ||

yattu prattyupakārārthaṃ phalamuddiśya vā punaḥ |

dīyate ca parikliṣṭaṃ taddānaṃ rājasaṃ smṛtam || 21 ||

adeśakāle yaddānamapātrebhyaśca dīyate |

asatkṛtamavajñātaṃ tattāmasamudāhṛtam || 22 ||

oṃ tatsaditi nirdeśo brahmaṇastrividhaḥ smṛtaḥ |

brāhmaṇāstena vedāśca yajñāśca vihitāḥ purā || 23 ||

tasmādomityudāhṛtya yajñadānatapaḥkriyāḥ |

pravartante vidhānoktāḥ satataṃ brahmavādinām || 24 ||

tadityanabhisandhāya phalaṃ yajñatapaḥkriyāḥ |

dānakriyāśca vividhāḥ kriyante mokṣakāṅkṣibhiḥ || 25 ||

sadbhāve sādhubhāve ca sadityetatprayujyate |

praśaste karmaṇi tathā sacchabdaḥ pārtha yujyate || 26 ||

yajñe tapasi dāne ca sthitiḥ saditi cocyate |

karma caiva tadarthīyaṃ sadityevābhidhīyate || 27 ||

aśraddhayā hutaṃ dattaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ ca yat |

asadityucyate pārtha na ca tatprepya no iha || 28 ||

oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre

śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde śraddhātrayavibhāgayogo nāma saptadaśo'dhyāyaḥ ||17 ||